II SA/Wa 1290/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej Sędziowie WSA Ewa Grochowska - Jung Anna Mierzejewska (spr.) Protokolant starszy referent Marcin Borkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pieniężnego przez okres jednego roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w [...] decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2012 r., wydaną na podstawie art. 92, art. 95 oraz art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. nr 179, poz. 1750 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku J. B. z dnia [...] stycznia 2012 r., w związku z jego zwolnieniem w dniu [...] czerwca 2007 r. z zawodowej służby wojskowej na podstawie art. 111 pkt 9 lit. a) i art. 114 ust. 5 ww. ustawy, odmówił przyznania prawa do świadczenia pieniężnego przez okres jednego roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej. Decyzję uzasadniono tym, że wnioskodawca w okresie od [...] stycznia 2007 r. do [...] grudnia 2007 r. przez Wojskowy Sąd Garnizonowy w [...] był zawieszony w czynnościach służbowych i w tym okresie, tj. w dniu [...] czerwca 2007 r., został zwolniony z zawodowej służby wojskowej. Prowadzone przeciwko wnioskodawcy postępowanie karne zostało zakończone wyrokiem skazującym. Zgodnie z art. 92 ww. ustawy wniosek J. B. nie mógł zostać uznany za zasadny, gdyż prowadzone przeciwko niemu postępowanie karne nie zakończyło się ani jego umorzeniem, ani też wnioskodawca nie został uniewinniony. Od decyzji J. B. odwołał się do Ministra Obrony Narodowej. Podkreślił, że ustawodawca nigdzie nie zawarł regulacji, zgodnie z którą zawieszenie w czynnościach służbowych żołnierza zawodowego, a następnie zwolnienie z zawodowej służby wojskowej w trakcie trwania tego środka zapobiegawczego, skutkowałoby utratą prawa do należności pieniężnych, wymienionych w art. 95 pkt 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Przepisu art. 92 ust. 1-2 cytowanej przez żołnierza ustawy nie można wykładać w taki sposób, który faktycznie skutkować będzie pozbawieniem prawa do wypłaty wnioskowanego świadczenia z powodu zastosowania wobec żołnierza zawieszenia w czynnościach służbowych i zwolnienia ze służby w trakcie stosowania tego środka zapobiegawczego. W uzasadnieniu odwołania wskazał ponadto, że art. 94 ust. 5 i 6 ww. ustawy stanowi, w jakich przypadkach żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej nie przysługuje świadczenie, wymienione w art. 95 pkt 1 ustawy, a mianowicie są to przypadki utraty stopnia wojskowego albo degradacji, prawomocnego orzeczenia o karze dyscyplinarnej usunięcia z zawodowej służby wojskowej, prawomocnego orzeczenia środków karnych pozbawienia praw publicznych, wydalenia z zawodowej służby wojskowej lub zakazu wykonywania zawodu żołnierza zawodowego. Minister Obrony Narodowej decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2012 r., na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w [...]. W uzasadnieniu decyzji podał, że Wojskowa Prokuratura Garnizonowa w [...] w dniu [...] grudnia 2006 r. wszczęła śledztwo w sprawie przywłaszczenia przez J. B. mienia powierzonego w postaci [...]. Wojskowy Sąd Garnizonowy w [...] zastosował wobec ww. środki zapobiegawcze, tj. dozór przełożonego oraz zawieszenie w czynnościach służbowych. Na podstawie rozkazu Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z dnia [...] czerwca 2007 r., wskutek terminu wypowiedzenia stosunku służbowego dokonanego przez żołnierza, został zwolniony z zawodowej służby wojskowej. W dniu [...] grudnia 2007 r. uchylono wobec niego wyżej wymienione środki zapobiegawcze ze względu na fakt zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do rezerwy. Dowódca Jednostki Wojskowej nr [...] decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2007 r. orzekł o zawieszeniu zainteresowanemu od dnia [...] lutego 2007 r. połowy ostatnio otrzymywanego uposażenia zasadniczego oraz wypłaty dodatków o charakterze stałym, a także zawiesił wypłatę należności pieniężnych związanych ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej. Organ wskazał dalej, że w przedmiotowej sprawie będzie miała zastosowanie regulacja, zawarta w art. 92 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Zgodnie z art. 95 pkt 1 cyt. ustawy, żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej niezależnie od odprawy, o której mowa w art. 94 wymienionej ustawy, przysługuje przez okres jednego roku po zwolnieniu ze służby wypłacane co miesiąc świadczenie pieniężne w wysokości kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby. Żołnierzowi zawodowemu, który został zawieszony w czynnościach służbowych albo tymczasowo aresztowany, na podstawie art. 92 ust. 1 ustawy o służbie woskowej żołnierzy zawodowych, zawiesza się od najbliższego terminu płatności połowę ostatnio otrzymanego uposażenia zasadniczego oraz wypłatę o charakterze stałym, a także wypłatę należności pieniężnych, o których mowa w art. 94 oraz art. 95 pkt 1 i 3. W razie umorzenia postępowania karnego lub dyscyplinarnego albo uniewinnienia prawomocnym wyrokiem sądu lub orzeczeniem dyscyplinarnym, żołnierz zawodowy otrzymuje zawieszoną część uposażenia oraz zawieszone należności pieniężne, wraz z odsetkami ustawowymi, od dnia, w którym uposażenie lub inna należność pieniężna stały się wymagalne, choćby umorzenie lub uniewinnienie nastąpiło po zwolnieniu żołnierza z zawodowej służby wojskowej. Przepis ten łączy się logicznie z art. 92 ust. 1 i razem stanowią one o postępowaniu organów wojskowych w sytuacji, gdy wobec żołnierza zawodowego zastosowano wskazane w przepisie środki zapobiegawcze. Oznacza to, iż zawieszenie wymienionych w przepisie świadczeń może być przerwane tylko wtedy, gdy zaistnieje którakolwiek z ww. przesłanek, określonych w art. 92 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Organ odkreślił, że żadna z tych przesłanek nie wystąpiła w przedmiotowej sprawie. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. B. zarzucił naruszenie przepisów: - prawa materialnego – art. 103 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych poprzez ich niezastosowanie i przyjęcie, że przepisy te nie odnoszą się do sytuacji, w której znalazł się zainteresowany, - prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 95 ust. 1 i art. 96 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Skarżący przyznał, że w dacie podejmowania decyzji przez organ I instancji istniały przesłanki do zawieszenia świadczeń związanych ze zwolnieniem ze służby. Jednakże obecnie przesłanki te nie zachodzą. Postępowanie karne zostało zakończone, a wymierzona kara nie skutkuje utratą uprawnień emerytalnych, ani utratą innych przywilejów. Zdaniem skarżącego, prawo do odprawy dla żołnierza zawodowego wygasa wyłącznie wówczas, gdy żołnierza zwolniono z przyczyn wskazanych w art. 111 ust. 11-14 ustawy, a żadna z tych przesłanek nie zaszła. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko, wyrażone w decyzji ostatecznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone orzeczenie zostało wydane z naruszeniem obowiązujących przepisów prawa. Przepis art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. nr 90, poz. 593 ze zm.), będący podstawą wydania zaskarżonej decyzji, stanowi, że żołnierzowi zawodowemu, który został zawieszony w czynnościach służbowych albo tymczasowo aresztowany zawiesza się od najbliższego terminu płatności połowę ostatnio otrzymanego uposażenia zasadniczego oraz wypłatę dodatków o charakterze stałym, a także wypłatę należności pieniężnych związanych ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej. Stosownie do ust. 2, w razie umorzenia postępowania karnego lub dyscyplinarnego albo uniewinnienia prawomocnym wyrokiem sądu, żołnierz zawodowy otrzymuje zawieszoną część uposażenia oraz zawieszone należności pieniężne wraz z odsetkami ustawowymi od dnia, w którym uposażenie lub inna należność stała się wymagalna, choćby umorzenie lub uniewinnienie nastąpiło po zwolnieniu żołnierza z zawodowej służby wojskowej. Pojęcie "zawieszenie wypłaty", którym posługuje się przepis, nie jest tożsame z pojęciem "utraty prawa" do określonych świadczeń. Należy wyjaśnić, iż jeżeli następuje zawieszenie wypłaty to ustanie przyczyn tego zawieszenia winno skutkować wypłatą należności pieniężnych, które z racji zawieszenia nie mogły zostać uprzednio wypłacone, o ile nie zaszły przewidziane przepisami ustawy okoliczności, powodujące utratę prawa do określonego świadczenia. Z art. 92 ust. 2 cyt. ustawy wynika, iż z całą pewnością zawieszone należności zostaną wypłacone w razie umorzenia postępowania karnego lub dyscyplinarnego albo wyroku uniewinniającego. Organ, wydając zaskarżoną decyzję, ograniczył się do wykładni literalnej i przyjął, że tylko wystąpienie jednej z okoliczności wskazanych w tym przepisie umożliwi wypłatę skarżącemu należności pieniężnych związanych ze zwolnieniem. Faktycznie skarżący został więc pozbawiony prawa do tych należności z powodu zawieszenia w czynnościach i następnie skazania prawomocnym wyrokiem Sądu. Należy zauważyć, iż o tym, kiedy żołnierzowi nie przysługuje odprawa stanowi przepis art. 94 ust. 6 ustawy. Są to przypadki utraty stopnia wojskowego, albo degradacji, orzeczenia dyscyplinarnego o usunięciu ze służby wojskowej, prawomocnego orzeczenia środków karnych pozbawienia praw publicznych, wydalenia ze służby wojskowej lub zakazu wykonywania zawodu żołnierza zawodowego, skazania prawomocnym wyrokiem sądu na karę pozbawienia wolności (aresztu wojskowego) bez warunkowego zawieszenia jej wykonania – wymienione w art. 111 ust. 11-14 ustawy. Omawiany przepis, ani żaden inny, nie zawiera regulacji, zgodnie z którą zawieszenie żołnierza w czynnościach służbowych skutkuje utratą prawa do odprawy, o której mowa w art. 94, czy też należności pieniężnych wymienionych w art. 95 ustawy. Zdaniem Sądu, zawieszenie w czynnościach służbowych nie może wywoływać dolegliwości wykraczających poza naturalne konsekwencje, wypływające z faktu odsunięcia od służby, a z całą pewnością nie może skutkować pozbawieniem prawa do wypłaty wszelkich świadczeń związanych ze służbą wojskową. Stosowanie tymczasowego aresztowania, czy - jak w przedmiotowej sprawie - zawieszenie w czynnościach służbowych nie może stanowić kryterium różnicowania żołnierzy zawodowych, decydującego o wypłacie należności związanych ze zwolnieniem ze służby wojskowej. Przyjęcie takiego kryterium różnicowania jest sprzeczne z art. 32 Konstytucji i prowadziłoby do sytuacji, w której tylko fakt stosowania tymczasowego aresztowania czy zawieszenie w czynnościach służbowych (przy identycznych wyrokach skazujących na karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania) pozbawiałby żołnierza należnych świadczeń. Prowadzi to do konstatacji, iż przepisu art. 92 ust. 1 i 2 ustawy nie można wykładać w sposób, który faktycznie skutkować będzie pozbawieniem prawa do wypłaty świadczeń z powodu zastosowania tymczasowego aresztowania czy zawieszenia w czynnościach służbowych i zwolnienia ze służby w trakcie stosowania tego środka. Sąd sięga także do wykładni historycznej (art. 37 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy – Dz. U. nr 5, poz. 18 ze zm.), wywodząc, iż mimo rozszerzenia, w porównaniu z poprzednim stanem prawnym, katalogu należności podlegających zawieszeniu, celem ustawodawcy nie było pozbawienie żołnierzy do należnych świadczeń z powodu tymczasowego aresztowania i zwolnienia żołnierza ze służby w czasie stosowania tego środka. Należy wyjaśnić także odmienny charakter uposażenia zasadniczego i dodatków o charakterze stałym, stanowiących comiesięczną gratyfikację za pełnienie służby. Jeżeli więc żołnierz jest tymczasowo aresztowany, czy zawieszony w czynnościach służbowych, nie jest możliwe pełnienie służby - zasadnym jest zatem ograniczenie wysokości uposażenia i uzależnienie wypłaty pozostałej części od umorzenia postępowania lub uniewinnienia prawomocnym wyrokiem. Inaczej przedstawia się charakter należności związanych ze zwolnieniem ze służby wojskowej, których dotyczy zaskarżona decyzja. Odprawa wiążę się z pełnieniem służby przez określoną ilość czasu, natomiast należności wymienione w art. 95 pkt 2-5 są ekwiwalentami, bądź świadczeniami o podobnym charakterze, przysługującymi dlatego, że w związku ze zwolnieniem ze służby żołnierz nie będzie miał możliwości skorzystania z przysługujących mu określonych uprawnień, np. nie będzie możliwe wykorzystanie w naturze zaległego urlopu wypoczynkowego. Przy braku wyraźnej regulacji ustawowej, fakt tymczasowego aresztowania nie może mieć bezpośredniego wpływu na prawo do tych świadczeń. W ocenie Sądu, przepis art. 92 ust. 1 i 2 ustawy nie stanowi podstawy do pozbawienia żołnierza należności pieniężnych związanych ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej. Z ust. 2 można wnioskować, iż stan zawieszenia wypłaty należności może trwać najwyżej do wydania prawomocnego wyroku kończącego postępowanie karne. Dopiero wówczas jest możliwe dokonanie oceny, czy i jaki jest wpływ wyroku na prawo do określonych należności pieniężnych związanych ze zwolnieniem ze służby. Z treści art. 94 ust. 6 ustawy wynika, że na prawo do uzyskania odprawy ma rodzaj wymienionej kary. Jeżeli przepisy nie przewidują utraty prawa do świadczeń wskutek skazania prawomocnym wyrokiem sądu, to brak jest podstaw do dalszego utrzymywania stanu zawieszenia wypłaty tych świadczeń. W takim przypadku skazanie w myśl art. 92 ust. 2 ma wpływ na prawo do odsetek. W ocenie Sądu, organ odwoławczy, uznając, iż zawieszenie w czynnościach służbowych i następnie skazanie prawomocnym wyrokiem sądu na karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, uniemożliwia wypłatę zawieszonych należności pieniężnych związanych ze zwolnieniem ze służby wojskowej, naruszył przepis art. 92 ust. 1 i 2 oraz art. 94 i 95 ustawy, co miało wpływ na wynik sprawy. Jak wynika z uzasadnienia decyzji, organ rozważał sprawę w aspekcie zastosowania przepisu art. 92 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych i stwierdził, iż przepis ten nie ma zastosowania z uwagi na to, że postępowanie karne przeciwko ww. nie zostało umorzone, ani też nie został on uniewinniony prawomocnym wyrokiem sądu. Przepis ten przewiduje możliwość wypłaty zawieszonej części uposażenia oraz zawieszonych należności pieniężnych. To właśnie błędne odczytanie treści wyżej powołanego przepisu przez organ doprowadziło do wydania wadliwego rozstrzygnięcia Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ powinien uwzględnić przedstawioną wyżej wykładnię i zweryfikować swoją ocenę, bowiem, w świetle obowiązujących przepisów, skazanie skarżącego prawomocnym wyrokiem z warunkowym zawieszeniem wykonania kary nie pozbawia skarżącego prawa do przedmiotowych należności. Z tych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w pkt 1 sentencji. W oparciu o art. 152 ww. ustawy, Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji w całości.