I SAB/Wa 530/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi T.H., R.H. i J.H. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpatrzenia wniosku z dnia [..] listopada 2010 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy Al. [..], hip. [..], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta W. miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta W. na rzecz skarżących T.H., R.H. i J.H. solidarnie kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z [..] października 2012 r. T.H., R.H. i J.H., reprezentowani przez r.pr. L.B., wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku z [..] listopada 2010 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy Al. [..], hip. nr [..]. Wskazana na wstępie nieruchomość, stanowiąca własność E.H., objęta została działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279) i na podstawie art. 1 tego dekretu przeszła na własność Gminy m.st. Warszawy, a następnie na mocy art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz.U. Nr 14, poz. 130 ze zm.) na własność Skarbu Państwa. Wnioskiem z [..] listopada 2010 r. T.H., R.H. i J.H., następcy prawni przeddekretowego właściciela (na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla W. z dnia [..] grudnia 1988 r. sygn. akt [..] i postanowienia Sądu Rejonowego dla W. z dnia [..] stycznia 2010 r. sygn. akt [..]), złożyli w Urzędzie Marszałkowskim Województwa [..] wniosek o przyznanie w trybie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. – o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.), odszkodowania za ww. nieruchomość. Następnie postanowieniam z [..] lutego 2011 r. nr [..] Marszałek Województwa [..] przekazał niniejszy wniosek zgodnie z właściwością Prezydentowi W. W uzasadnieniu skargi wskazano, że z uwagi na brak rozstrzygnięcia w sprawie, pismem z [..] kwietnia 2012 r. skarżący złożyli zażalenie na niezałatwienie przez Prezydenta W. w terminie sprawy dotyczącej przyznania odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. W wyniku jego rozpoznania, Wojewoda [..] postanowieniem z [..] czerwca 2012 r. uznał je za uzasadnione i wyznaczył organowi termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia wynoszący 4 miesiące od daty jego doręczenia, które nastąpiło [..] czerwca 2012 r. Skarżący podnieśli, że pomimo upływu terminu wyznaczonego przez Wojewodę [..], Prezydent W. nie rozpatrzył sprawy i nie wydał decyzji. Jednocześnie stwierdzili, że z akt sprawy wynika niezbicie, że od października 2011 r. organ nie wystąpił o żadne nowe dokumenty w sprawie i nie podjął żadnej inicjatywy w celu wydania decyzji. W ocenie skarżących stan sprawy jest organowi bardzo dobrze znany, a materiał zebrany w sprawie jest wystarczający do jej rozpoznania, gdyż Prezydent zajmował się sprawą przedmiotowej działki i roszczeń z nią związanych, z którymi występowali skarżący już, co najmniej przez okres kilku lat. Jednocześnie wniesiono o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie. Organ stwierdził, że w toku prowadzonego postępowania podjęto szereg czynności zmierzających do zgromadzenia pełnego materiału dowodowego niezbędnego do wydania prawidłowej decyzji merytorycznej. Jednocześnie wskazał, że pismem z [..] listopada 2012 r. strona została poinformowana o przyczynach niedotrzymania terminu określonego w art. 35 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.) powoływana dalej: "k.p.a.", oraz że postępowanie zostanie zakończone w terminie do [..] lutego 2013 r. Poinformowany o wniosku skarżących dotyczącego trybu rozpoznania skargi, Prezydent nie wniósł w tym przedmiocie sprzeciwu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: skarga jest uzasadniona. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na zasadzie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) powoływana dalej jako: "p.p.s.a.", zgodnie z którym Sąd rozpoznaje sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym jeżeli jedna ze stron złoży taki wniosek, a pozostałe strony nie wniosą sprzeciwu w terminie 14 dni. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Przedmiotem skargi T.H., R.H i J.H. jest bezczynność Prezydenta W., polegająca na nierozpoznaniu wniosku z [..] listopada 2010 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy Al. [..], hip. nr [..]. Na wstępie podnieść należy, iż bezczynność organu zachodzi, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie - ale mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem stosownego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę organu oraz jego działania w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) oraz stopień przekroczenia terminów będą miały natomiast znaczenie przy ocenie Sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była ona rażąca, w rozumieniu art. 149 § 1 zdanie drugie p.p.s.a., czy też nie. Zgodnie z ustanowioną w art. 12 k.p.a., zasadą szybkości postępowania organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione bezzwłocznie (§ 2). W myśl art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie zaś sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). Artykuł 36 § 1 k.p.a. nakłada natomiast na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., a także o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w przepisie szczególnym, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy, stwierdzić należy, że wystąpiły w niej niewątpliwie przesłanki, uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta W., a tym samym wydanie orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a. (a więc zobowiązania organu do wydania aktu w określonym przez Sąd terminie). Bezsporne jest bowiem, że organ, wbrew obowiązkom wynikającym z ww. przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, nie rozpoznał sprawy i w dacie orzekania nadal pozostaje w zwłoce. Wniosek o przyznanie odszkodowania (złożony przez skarżących, będących spadkobiercami przeddekretowego właściciela) został przekazany według właściwości Prezydentowi W. w dniu [..] lutego 2011 r., co wynika z umieszczonej na piśmie prezentaty. Od tego też momentu rozpoczął swój bieg, określony w art. 35 § 3 k.p.a. termin do załatwienia sprawy nim objętej. Zgodnie bowiem z art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony, jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Zatem termin, w którym postępowanie to winno ulec zakończeniu upłynął najpóźniej w dniu [..] kwietnia 2011 r. Tymczasem, mimo upływu około dwóch lat od wniesienia ww. wniosku, Prezydent W. nie zakończył zainicjowanego nim postępowania i nie podjął rozstrzygnięcia w sprawie. W toku tego postępowania jedyną czynnością organu z zakresu gromadzenia materiału niezbędnego do rozstrzygnięcia sprawy było zwrócenie się o do Archiwum Państwowego W. o przesłanie materiałów z akt inwentaryzacji zniszczeń Biura Odbudowy [...] dot. budynku znajdującego się na przedmiotowej nieruchomości oraz materiałów dot. przeznaczenia nieruchomości w Ogólnym Planie Zabudowania Miasta W. zatwierdzonym przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu [..].08.1931 r. (vide: pismo z [..].06.2011 r. nr [..]). Przy czym analiza akt administracyjnych sprawy prowadzi do wniosku, że czynności tej organ dokonał w następstwie pisma pełnomocnika skarżących, którym zwrócił się on do organu o udzielenie informacji o stanie sprawy. Pierwszy raz o dodatkowym terminie załatwienia sprawy Prezydent W. poinformował skarżących dopiero przy piśmie z [..] czerwca 2011 r. nr [..], wyznaczając go wówczas do dnia [..] października 2011 r, a uczynił to – podobnie jak ww. wystąpienie o dokoumenty archiwalne - dopiero w reakcji na pismo pełnomocnika skarżących (co wynika z zestawienia jego daty – [..] kwietnia 2011 r. oraz daty pisma organu). W tym miejscu zauważyć należy, że termin ten nie został dochowany i w kolejnych pismach, będących również reakcją organu na ponaglenia pełnomocnika skarżących, Prezydent kilkakrotnie zmieniał ostateczny termn zakończenia sprawy (vide: pismo z [..].11.2011 r. nr [..]; pismo z [..].05.2012 r. nr [..] i pismo z [..].11.2012 r. nr [..]). Taki sposób działania organu godzi niewątpliwie w zasadę szybkości postępowania, zaś przedłużanie terminu jego zakończenia stanowi nadużycie instytucji przewidzianej w art. 36 § 1 k.p.a., zmierzające w istocie wyłącznie do próby uchylenia się od skutków zwłoki w załatwieniu sprawy. Stwierdzona bezczynność miała przy tym, zdaniem Sądu, charakter rażący, gdyż żadne okoliczności nie mogą usprawiedliwiać prawie dwuletniego okresu zaniechania rozpoznawania sprawy. Mimo, że organ informował pełnomocnika skarżących o przyczynach zwłoki i terminach załatwienia sprawy, to czynił to dopiero po monitach bądź w następstwie wniesionego zażalenia na niezałatwienie sprawy oraz wniesionej skargi. Zważyć przy tym należy, że, jak słusznie podniósł pełnomocnik skarżących, organ dysponuje już obszernym materiałem dowodowym, gdyż gromadził go w sprawie zwrotu i ustanowienia użytkowania wieczystego na przedmiotowej nieruchomości. Taki sposób procedowania nie tylko rażąco narusza zarówno zasadę szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.), ale również prowadzić musi do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej (art. 8 k.p.a.). Skoro zatem niezałatwienie sprawy objętej wnioskiem T.H., R.H. i J.H. w terminie określonym w przepisach procedury administracyjnej, jest konsekwencją zawinionej opieszałości, przy braku jakichkolwiek obiektywnie weryfikowalnych przeszkód uniemożliwiających organowi administracji publicznej terminowe podjęcie rozstrzygnięcia, to zaistniałą w takim stanie bezczynność należy zakwalifikować jako rażącą. Wyznaczając dwumiesięczny termin rozpoznania wniosku z [..] listopada 2010 r. , Sąd miał na względzie zarówno określone w przepisach procedury administracyjnej terminy obligujące organ administracji publicznej do rozstrzygnięcia sprawy, jak też realną możliwość jej załatwienia przez organ w wyznaczonym wyrokiem terminie. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 § 1 w zw. z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.