I OSK 1081/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Monika Nowicka sędzia NSA Elżbieta Kremer (spr.) Sędzia del. WSA Tadeusz Lipiński Protokolant sekretarz sądowy Justyna Stępień po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2014 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej "[...]" Sp. z.o.o. z siedzibą w Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 10 stycznia 2013 r. sygn. akt III SA/Lu 652/12 w sprawie ze skargi "[...]" Sp. z.o.o. z siedzibą w Ł. na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Lublinie z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji zawartych w operacie ewidencji gruntów i budynków oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z 10 stycznia 2013 r., sygn. akt III SA/Lu 652/12 oddalił skargę "[...]" Sp. z o.o. z siedzibą w Ł. na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Lublinie z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji zawartych w operacie ewidencji gruntów i budynków. Wyrok zapadł na tle następujących okoliczności sprawy: Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Lublinie zaskarżoną decyzją rozpatrzył odwołanie skarżącej i utrzymał w mocy decyzję Starosty Świdnickiego z dnia [...] marca 2012 r. o odmowie udostępnienia spółce informacji zawartych w operacie ewidencyjnym. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz akt sprawy wynikało, że Spółka wystąpiła do Starosty Świdnickiego o udzielenie informacji, czy B. P. s. J. i Z., jest lub czy był w przeszłości właścicielem, współwłaścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości, budynków lub lokali, które położone są w mieście Świdnik i powiecie świdnickim oraz podanie numerów ksiąg wieczystych bądź numerów zbioru dokumentów dla określonych nieruchomości wraz z danymi na temat ich właściciela. Do wniosku dołączono kopię nakazu zapłaty z dnia 6 listopada 2006 r., sygn. akt II Nc 182/06 wydanego przez Sąd Rejonowy w Lublinie II Wydział Cywilny. Po uzupełnieniu wniosku Spółka podała w piśmie z dnia [...] marca 2012 r., że zainteresowana jest uzyskaniem numerów ksiąg wieczystych lub zbioru dokumentów dla nieruchomości położonych w Świdniku przy ul. [...] i ul. [...] m [...]. W pozostałej części wniosek wycofano. Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Lublinie zauważył, że wnioskodawca nie posiada tytułu prawnego do ww. nieruchomości. Numer księgi wieczystej dotyczy informacji ewidencyjnej o charakterze przedmiotowo-podmiotowym i z uwagi na ochronę danych osobowych, jakie zawiera księga wieczysta, informacje takie mogą być udzielane wyłącznie w trybie art. 24 ust. 5 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, a więc z uwzględnieniem wszelkich ograniczeń w nim zawartych. Wnioskodawca nie wskazał interesu prawnego do udzielenia informacji i żądał udzielenia informacji na podstawie art. 24 ust. 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego (udzielanych bez konieczności wykazywania interesu prawnego). Dodatkowo organ wskazał, że ewidencja gruntów i budynków zakładana jest i prowadzona dla działek wchodzących w skład nieruchomości, a nie odwrotnie. Aby uzyskać informacje, o których mowa w art. 20 ust. 1 udzielanych każdemu zainteresowanemu (art. 24 ust. 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego) należy wskazać przedmiot ewidencji gruntów i budynków, tj. konkretną działkę, budynek lub lokal, a nie adres nieruchomości. Zasady udostępniania danych ewidencyjnych określone są z kolei w art. 24, który w ust. 2 przewiduje, że informacje zawarte w operacie ewidencyjnym są jawne, jednakże ust.1 zastrzega, że dotyczy to informacji, o których mowa w art. 20 ust. 1, a więc danych o charakterze przedmiotowym. Jawność informacji o przedmiocie ewidencji gruntów i budynków gwarantuje również ust. 4, który stanowi, że każdy - z zastrzeżeniem ust. 5 tegoż artykułu - może żądać ich udostępnienia. Szczególnej ochronie podlegają natomiast wynikające z ewidencji gruntów i budynków dane o charakterze podmiotowym, tj. dane osobowe podmiotów, będących właścicielami lub dane innych osób posiadających prawa do tych nieruchomości. W skardze do WSA w Lublinie Spółka zarzuciła naruszenie prawa: - materialnego, tj. art. 20 i art. 24 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo Geodezyjne i Kartograficzne, poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie tych przepisów, polegającą na przyjęciu że skarżąca musi wykazać interes prawny do uzyskania jawnych informacji z prowadzonej przez organ administracji ewidencji gruntów; - procesowego, a w szczególności art. 7, 77, 80, 107 § 3 w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie sprawy i nieuwzględnienie słusznego interesu strony. W uzasadnieniu skargi spółka argumentowała między innymi, że jej wniosek dotyczył informacji jawnych i powszechnie dostępnych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Sąd oddalił skargę. Stwierdził, że wniosek spółki dotyczy podania jej numerów ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów dla konkretnie wskazanych we wniosku nieruchomości. Treść wniosku z dnia [...] stycznia 2012 r. (uzupełnionego następnie w dniu 14 marca 2012 r.) w powiązaniu z nakazem zapłaty z dnia 6 listopada 2006 r. (sygn. akt II Nc 182/06) dowodzi, że przedmiotem żądania Spółki nie jest uzyskanie informacji o konkretnych gruntach, budynkach lub lokalach, ale poszukiwanie majątku należącego do B. P., będącego dłużnikiem Spółki. Oznacza to, że Spółka chce uzyskać od organu informacje o charakterze przedmiotowym i podmiotowym. Jawne i powszechnie dostępne informacje zawarte w ewidencji gruntów są udzielane w trybie art. 24 ust. 2 ustawy, bez konieczności wykazywania interesu prawnego przez wnioskodawcę. W przypadku informacji o charakterze podmiotowym lub podmiotowo-przedmiotowym, rzeczą wnioskodawcy jest udowodnić, że posiada on interes prawny w uzyskaniu danych z ewidencji gruntów i budynków. Ugruntowanym jest orzecznictwo sądów administracyjnych, że właściwym trybem do ujawniania mienia dłużnika jest tryb cywilnoprawny, uregulowany w art. 913 – 920¹ k.p.c., a nie procedura postępowania administracyjnego. Oznacza to zdaniem sądu po pierwsze, że Spółka nie ma interesu prawnego w uzyskaniu od Starosty Świdnickiego żądanych informacji, a po drugie, że decyzja o odmowie ich udostępnienia, jest rozstrzygnięciem prawidłowym i uzasadnionym w świetle omawianych wyżej przepisów. Od tego wyroku skarżący wniósł skargę kasacyjną, zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenie: - art. 20 ust.1 pkt 1, i art. 24 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo Geodezyjne i Kartograficzne (p.g.k.), poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegającą na przyjęciu że skarżąca musi wykazać interes prawny do uzyskania jawnych informacji z prowadzonej przez organ administracji ewidencji gruntów; - naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, w rozumieniu art. 174 pkt 2 p.p.s.a., tj. art. 134 p.p.s.a. przez nierozważenie całości sprawy i dokonanie błędnych ustaleń faktycznych co do danych objętych wnioskiem skarżącej; art. 141 § 4 p.p.s.a. przez niewyjaśnienie podstawy prawnej i jej uzasadnienie; art. 151 p.p.s.a. przez oddalenie skargi, w sytuacji gdy organy administracji w sposób oczywisty naruszyły przepisy prawa; - naruszenie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77, 80, 107 § 3 kpa. Wniósł o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu wskazał, że w art. 24 ust. 4 i 5 ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne ustawodawca przewidział dwa różne tryby udzielenia informacji z operatu ewidencyjnego. Udzielenie tej informacji nie musi przybierać tylko formy wyrysu i wypisu. Uzasadnienie wyroku jest wadliwe. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest niezasadna. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że zakres jego kontroli ograniczony jest wyłącznie do oceny zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania (art. 183 § 1 p.p.s.a.), której przesłanki określa przepis art. 183 § 2 p.p.s.a., a która w niniejszej sprawie nie miała miejsca. Przede wszystkim wskazać trzeba, że zgodnie z art. 24 ust. 4 p.g.k., każdy, z zastrzeżeniem ust. 5, może żądać udostępnienia informacji zawartych w operacie ewidencyjnym. Jednocześnie, udostępnienie informacji zawierających dane osobowe właściciela i podmiotów w których władaniu znajdują się grunty i budynki lub ich części na żądanie podmiotów innych niż właściciele, władający oraz organy administracji publicznej jest możliwe, jeżeli posiadają interes prawny ich otrzymaniu (art. 24 ust. 5 p.g.k.). Zgodnie z art. 2 ustawy z 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2013 r. poz. 707 ze zm.) księgi wieczyste są jawne, jednakże we wniosku o wydanie odpisu księgi wieczystej należy podać numer księgi wieczystej jako sposób identyfikacji tej księgi (§ 23 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 27 listopada 2013 r. w sprawie Centralnej Informacji Ksiąg Wieczystych, Dz. U. poz. 1407). Oznacza to, że dysponowanie adresem, numerem działki, czy danymi opisującymi właściciela czy też władającego nieruchomością nie jest wystarczające aby uzyskać dostęp do danych zawartych w księdze wieczystej. Jednocześnie, w ramach projektu informatycznego Ministerstwa Sprawiedliwości – Nowa Księga Wieczysta, możliwy jest bezpośredni wgląd do ksiąg wieczystych. Systemem NKW stopniowo obejmowane są kolejne wydziały ksiąg wieczystych w sądach rejonowych na terenie całego kraju. Aby przeglądać księgi wieczyste za pośrednictwem portalu http://ekw.ms.gov.pl również należy posiadać numer księgi wieczystej. Nie ma możliwości korzystania z innych danych. Księga wieczysta zawiera cztery działy, z których drugi obejmuje wpisy dotyczące własności i użytkowania wieczystego (art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o księgach wieczystych i hipotece). Tym samym, podmiot, który uzyska numer księgi wieczystej danej nieruchomości, będzie mógł z łatwością uzyskać dostęp do danych osobowych właściciela, użytkownika wieczystego, czy też uprawnionego do tej nieruchomości, takich jak: imię, nazwisko, imiona rodziców, numer ewidencyjny PESEL (por. § 35 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 21 listopada 2013 r. w sprawie zakładania i prowadzenia ksiąg wieczystych w systemie informatycznym, Dz. U. poz. 1411). Skarżąca Spółka we wniosku oświadczyła, że udostępnienie numerów ksiąg wieczystych lub zbioru dokumentów dla konkretnie wskazanych nieruchomości jest niezbędne dla postępowania egzekucyjnego. Żądanie powyższych informacji zmierzało więc do ustalenia nieznanego skarżącej majątku nieruchomego określonego dłużnika. Dlatego też należało przyjąć, że złożone przez Spółkę żądanie w istocie było żądaniem udzielenia informacji nie tylko o charakterze przedmiotowym, ale także podmiotowym. Zastosowanie przepisów w sposób, jaki chce tego skarżąca poszukująca majątku dłużnika, prowadziłoby więc do obejścia prawa (por. też wyrok o sygn. akt I OSK 189/09). Z tego względu, Spółkę należało wezwać do wykazania interesu prawnego w tym zakresie, a następnie, z uwagi na jego niewykazanie – odmówić udzielenia żądanej informacji. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny wyjaśnił, że interesu prawnego w rozumieniu art. 24 ust. 3 p.g.k. nie tworzy postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec dłużnika wskazanego we wniosku o udzielenie informacji z ewidencji gruntów i budynków, a właściwym trybem ujawnienia jego majątku jest tryb cywilnoprawny uregulowany art. 913-9201 k.p.c. [...] sp. z o.o. posiada natomiast interes faktyczny w tej sprawie. Skoro w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w opisanej sprawie skarżąca była zobowiązana wykazać interes prawny do uzyskania informacji z ewidencji gruntów, to za nieusprawiedliwiony należy uznać zarzut pierwszy skargi kasacyjnej obejmujący naruszenie art. 20 ust.1 pkt 1, i art. 24 ust. 4 i 5 p.g.k. W rezultacie, nie może odnieść też skutku zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. przez oddalenie skargi, w sytuacji gdy organy administracji w sposób oczywisty naruszyły przepisy prawa. Nie jest również usprawiedliwiony zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz art. 134 p.p.s.a. przez niewyjaśnienie podstawy prawnej i jej uzasadnienia oraz przez nierozważenie całości sprawy i dokonanie błędnych ustaleń faktycznych co do danych objętych wnioskiem skarżącej. Wbrew poglądowi zawartemu w skardze kasacyjnej, uzasadnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie pozwala na dokonanie kontroli instancyjnej. W szczególności, co zostało już wskazane wyżej, z uzasadnienia wyraźnie wynika, że Sąd pierwszej instancji uznał, że "w istocie żądane przez nią informacje jak numery ksiąg wieczystych, czy też numery zbioru dokumentów zmierzały do ustalenia nieznanego skarżącej majątku nieruchomego określonego dłużnika. Jest to w istocie żądanie udzielenia informacji nie tylko o charakterze przedmiotowym ale także podmiotowym, a do którego żądania niezbędnym jest wykazanie interesu prawnego w tym zakresie". To stanowisko podziela Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie. Następnie, Sąd odniósł się do zagadnienia braku istnienia po stronie Spółki interesu prawnego. To wszystko oznacza, że Sąd rozstrzygnął w granicach sprawy zainicjowanej skargą [...] sp. z o.o. Tym samym również trzeci zarzut skargi kasacyjnej nie był zasadny, gdyż sąd nie tylko przeprowadził postępowanie prawidłowo, ale także nie mógł dostrzec naruszeń postępowania przez organ, gdyż nie miały one miejsca. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.