I SAB/Wa 354/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Tarnowska Sędziowie: WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi H. W. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpoznania wniosku H.W. z dnia [...] czerwca 2011 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta W. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta W. na rzecz skarżącej H. W. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z 27 lipca 2012 r. H. W., reprezentowana przez r.pr. M. W., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku z 28 czerwca 2011 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], stanowiącą część działki ew. nr [...] w obrębie [...], o pow. [...] m2 pochodzącej z dawnej nieruchomości hipotecznej [...]. Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym sprawy: Dawna nieruchomość [...] przy ul. [...], oznaczona hipotecznie jako [...], objęta została działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279) i na podstawie art. 1 tego dekretu przeszła na własność Gminy W., a następnie na mocy art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz.U. Nr 14, poz. 130 ze zm.) na własność Skarbu Państwa. Obecnie nieruchomośc ta stanowi wchodzi w skład dwóch działek ewidencyjnych nr [...] i [...] z obrębu [...], przy czym część tej nieruchomości wchodzącej w skład działki nr [...] znajduje się w liniach rozgraniczających ul. [...]. Decyzją z [...] września 2009 r. nr [...] Prezydent W. ustanowił na rzecz H. W. (następcy prawnego przeddekretowego właściciela nieruchomości) na 99 lat prawo użytkowania wieczystego do zabudowanego gruntu przy ul. [...] ozn. jako działka ew. nr [...] o pow. [...] m2, natomiast odmówił ustanowienia tego prawa w stosunku do części gruntu dawnej nieruchomości o pow. [...] m2, oznaczonej obecnie jako działka ew. nr [...] cz., stanowiącej drogę. W tym stanie rzeczy wnioskiem z 28 czerwca 2011 r. H. W., wystąpiła o przyznanie jej, w trybie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. – o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.), odszkodowania za nieruchomość, co do której odmówiono jej prawa uzytkowania wieczystego. Wobec nierozpoznania jej wniosku w terminie okreslonym przepisach k.p.a, wyniosła ona pismem z 7 listopada 2011 r., ponowionym pismem z 25 stycznia 2012 r., zażalenie do Wojewody [...] na niezałatwienie przez Prezydenta W. sprawy odszkodowania. W następstwie rozpoznania tego zażalenia postanowieniem z [...] marca 2012 r. nr [...] Wojewoda [...] uznał je za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi dodatkowy termin załatwienia sprawy do dnia 31 maja 2012 r. Wobec dalszego nierozstrzygnięcia sprawy, mimo upływu wzynaczonego tym postanowieniem terminu, H. W. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność organu w przedmiocie rozpoznania jej wniosku o odszkodowanie. W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie. Organ stwierdził, że do zakończenia postępowania w przedmiotowej sprawie konieczne jest jeszcze ustalenie: czy przed wejściem w życie dekretu z 26 października 1945 r. przedmiotowa nieruchomość mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne oraz w jakiej dacie poprzedni właściciele zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania gruntem będącym przedmiotem postępowania odszkodowawczego. Wskazując, że wystąpił do Archiwum Państwowego W. po dokumenty dotyczące przeznaczenia nieruchomości położonej przy ul. [...] w planie zabudowy obowiązującym po dniu wejścia w życie dekretu oraz do Wydziału Architektury i Budownictwa i do Wydziału Architektury w Dzielnicy [...] – po dokumenty dotyczace budowy (rozbudowy) ul. [...] na terenie obejmujacym przedmiotową nieruchomość. Jednocześnie podniósł, że pełnomocnik skarżącej został poinformowany, że decyzja w przedmiotowej sprawie zostanie wydana do dnia 31 grudnia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: skarga jest uzasadniona. Przedmiotem skargi H. W. jest bezczynność Prezydenta W., polegająca na nierozpoznaniu wniosku z 28 czerwca 2011 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] o pow. [...] m2, pochodzącą z dawnej nieruchomości hipotecznej [...]. Na wstępie podnieść należy, iż bezczynność organu zachodzi, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie - ale mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem stosownego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę organu oraz jego działania w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) oraz stopień przekroczenia terminów będą miały natomiast znaczenie przy ocenie Sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była ona rażąca, w rozumieniu art. 149 § 1 zdanie drugie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) powoływana dalej jako: "p.p.s.a.", czy też nie. Zgodnie z ustanowioną w art. 12 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.) powoływana dalej: "k.p.a.", zasadą szybkości postępowania organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione bezzwłocznie (§ 2). W myśl art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie zaś sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). Artykuł 36 § 1 k.p.a. nakłada natomiast na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., a także o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w przepisie szczególnym, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy, stwierdzić należy, że wystąpiły w niej niewątpliwie przesłanki, uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta W., a tym samym wydanie orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a. (a więc zobowiązania organu do wydania aktu w określonym przez Sąd terminie). Bezsporne jest bowiem, że organ, wbrew obowiązkom wynikającym z ww. przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, nie rozpoznał sprawy i w dacie orzekania nadal pozostaje w zwłoce. Wniosek o przyznanie odszkodowania wpłynął do organu w dniu 1 lipca 2011 r., co wynika z umieszczonej na piśmie prezentaty. Od tego też momentu rozpoczął swój bieg, określony w art. 35 § 3 k.p.a. termin do załatwienia sprawy nim objętej. Zgodnie bowiem z art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony, jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Zatem termin, w którym postępowanie to winno ulec zakończeniu upłynął najpóźniej w dniu 1 września 2011 r. Tymczasem, mimo upływu około półtora roku od wniesienia ww. wniosku, Prezydent W. nie tylko nie zakończył zainicjowanego nim postępowania i nie podjął rozstrzygnięcia w sprawie, ale w istocie nie podejmował do dnia wniesienia skargi czynności, które realnie ukierunkowane by były na jej załatwienie. Nie sposób bowiem uznać za takie czynności działań polegających na kierowaniu przez jedną komórkę organizacyjną urzędu obsługującego organ do innej komórki organizacyjnej tego urządu, wystąpień o akta sprawy, które podmiot występujący cały czas miał w swojej dyspozycji. Czy też odsyłanie tych akt (jako zbędnych), po to tylko by w następnym miesiącu ponownie o nie wystąpić. Taka zaś sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie (vide pisma Wydziału Spraw Dekretowych i Związków Wyznaniowych Urzędu Miast W. z 16.11.2011 r., 28 grudnia 2011 r. oraz 1 lutego 2012 r.). Mało tego pierwsza z tych czynności, będąca zarazem pierwszym działaniem organu w sprawie, została podjęta po trzech miesiącach od wpłynięcia wniosku, a więc już z przekroczeniem terminu określonego w art. 35 § 3 k.p.a. Nie sposób również nie dostrzec, że działania organu (abstrachując od oceny ich celowości), podejmowane były dopiero po wniesieniu przez stronę kolejnych środków służących zwalaczaniu stanu beżczynności (zażalenia, skargi) - co wynika z zestawienia dat ich wnoszenia i dat poszczególnych pism organu, dokumentujących jego aktywność w sprawie. Zważyć przy tym należy, że pierwszy raz o dodatkowym terminie załatwienia sprawy, jak też przyczynach zwłoki Prezydent W. poinformował skarżącą dopiero przy piśmie z 7 lutego 2012 r. (a więc po upływie ponad 7 miesięcy od zainicjowania postępowania). Wyznaczony zaś wówczas termin załatwienia sprawy - do 30 czerwca 2012 r. - nie został dochowany, czego konsekwencją stała się przemiotowa skarga na bezczynność. Taki sposób działania organu godzi niewątpliwie w zasadę szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.), co z kolei prowadzić musi do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej (art. 8 k.p.a.). Przedłużanie zaś terminu jego zakończenia w sposób jak uczynił to organ w niniejszej sprawie, a więc o 5 miesięcy - stanowi nadużycie instytucji przewidzianej w art. 36 § 1 k.p.a., zmierzające w istocie wyłącznie do próby uchylenia się od skutków zwłoki w jej załatwieniu. Stwierdzona w sprawie bezczynność ma przy tym charakter rażący, gdyż żadne okoliczności nie mogą usprawiedliwiać blisko półtorarocznego okresu zaniechania rozpoznawania sprawy, jak też opisanego wyżej postępowania organu po złożeniu wniosku, noszącego znamiona działań pozornych, ukierunkowanych na odsunięcie w czasie momentu przesądzenia o jego zasadności (lub nie). Wyznaczając dwumiesięczny termin rozpoznania wniosku z 28 czerwca 2011 r., Sąd miał na względzie zarówno określone w przepisach procedury administracyjnej terminy obligujące organ administracji publicznej do rozstrzygnięcia sprawy, jak też realną możliwość jej załatwienia przez organ w wyznaczonym wyrokiem terminie. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.