I SA/Rz 989/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Kazimierz Włoch po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I wniosku J.S. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości na 2011 r.. - postanawia – oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy. WSA/post.1 - sentencja postanowienia Wnosząc do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na decyzję wymienioną w sentencji niniejszego postanowienia J.S. (dalej: skarżący) zawnioskował o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych, motywując wniosek tym, że nie posiada środków na wniesienie opłaty od skargi (zgodnie z zarządzeniem -k. 14 -w sprawie należny jest wpis stały w kwocie 200 zł). W treści formularza PPF skarżący podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z synami w wieku 16, 11 lat i 1 roku, w rubryce nr 7 dotyczącej majątku nieruchomego, ruchomości i zasobów pieniężnych wskazał mieszkanie o pow. 20 m² i gospodarstwo o pow. ok. 60 h. Jako źródło dochodów wskazał: "dochód z PIT". Uczynił także odwołanie do oświadczenia (k.18), według którego zamieszkuje wraz z niepracującą żoną i rocznym dzieckiem w jej mieszkaniu, własne mieszkanie przeznaczył na siedzibę spółki "A", jest inwalidą III grupy, posiada dwoje małoletnich dzieci z poprzedniego małżeństwa, na które płaci alimenty w wysokości 1.750,00 zł. Podał, że na miesięczne zestawienie wydatków składają się opłaty za: energię elektryczną ok. 200 zł, gaz ok. 350 zł, wodę, kanalizację, śmieci, fundusz remontowy - ok. 300 zł, koszty wyżywienia i ubrania oraz inne wydatki – ok. 600 zł. Skarżący oświadczył, że korzysta z samochodów stanowiących własność i leasingowanych przez spółki, których jest udziałowcem (50 % udziałów w spółce jawnej i 95 % udziałów w spółce z .o.o.). Podał także, że za 2011 r. osiągnął 24.600 zł dochodu z tytułu udziałów w obu spółkach, niedobory środków na utrzymanie (zadeklarowany dochód to ok. 2.000 zł miesięcznie) pokrywa z linii kredytowej – zadłużenie na kwotę 96.765,31 zł. Do wniosku skarżący dołączył kserokopie: zaświadczeń o przychodach opodatkowanych zryczałtowanym podatkiem dochodowym od przychodów ewidencjonowanych (24.600 zł) i zaświadczenie o dochodzie podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych (8.000 zł), jednej strony wyciągu z rachunku bankowego, deklaracji dla podatku od towarów i usług za wrzesień 2012 r., jednej strony decyzji odmawiającej przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i orzeczenia lekarskiego z 1987 r. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 6 listopada 2012 r., sygn. I SA/Rz 988/12 odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skuteczne wniesienie środka prawnego w postaci sprzeciwu spowodowało, że postanowienie to utraciło moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym (art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.- zwanej dalej P.p.s.a.). Rozpoznając wniosek o prawo pomocy Sąd zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym (taki zakres wynika z wniosku skarżącego) następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji o jakiej mowa w powołanym przepisie. Instytucja prawa pomocy ma charakter nadzwyczajny i korzystanie z niej zawężone zostało do ścisłego kręgu osób najbardziej potrzebujących pomocy, tj. rzeczywiście ubogich, pozbawionych środków do życia bądź posiadających takie środki, ale w bardzo ograniczonym zakresie. Na wstępie wyjaśnić należy, że Sąd w rozważaniach nad przesłankami przyznania prawa pomocy w zakresie żądania wniosku uwzględnił podnoszoną przez skarżącego okoliczność obciążenia kosztami sądowymi w innych sprawach, na które wniesiono skargi; w sprawach I SA/Rz 987 -989/12 w każdej zarządzono pobranie wpisu stałego w kwocie 200 zł, w sprawach I SA/Rz 1041/12, I SA/Rz 1081/12 wpis wynosi odpowiednio: 133 zł i 100 zł. Inne ewentualne koszty sądowe w każdej ze spraw nie przekroczą każdorazowo 100 zł, tj. najniższej opłaty wymaganej w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na podstawie analizy akt sprawy oraz wyjaśnień skarżącego, Sąd nie utwierdził się w przekonaniu, że skarżący faktycznie wymaga wsparcia w postaci przyznania mu zwolnienia od kosztów sądowych w całości lub choćby w części. Przede wszystkim skarżący posiada status przedsiębiorcy - jest udziałowcem dwóch spółek prawa handlowego o profilu działalności związanej z budownictwem i nieruchomościami, zatem jego możliwości finansowe ulokowane są w tych podmiotach. O niemałym rozmiarze prowadzonej działalności może świadczyć choćby tylko przedłożona deklaracja VAT- 7 spółki jawnej (50 % udziałów skarżącego) dla podatku od towarów i usług za miesiąc wrzesień 2012 r. Wynika z niej, że podstawa opodatkowania w tym okresie rozliczeniowym wynosiła łącznie 330.690 zł, podatek należny 58.969 zł, podatek naliczony do odliczenia 94.751 zł, a nadwyżka podatku naliczonego nad należnym - 35.782 zł. O możliwościach finansowych świadczy także wysokość płaconych alimentów. Gdyby dochody skarżącego faktycznie wynosiły tylko kwotę, którą deklaruje - 2000 zł, nie byłby w stanie płacić alimentów w kwocie 1750 zł i utrzymywać rodziny - dziecka i niepracującej żony, nawet korzystając z kredytu, ponieważ ten musi być spłacany. W takiej sytuacji deklaracja o stałym korzystaniu z linii kredytowej jako wyłącznym źródle pokrywanie niedoborów budżetowych, a dodać w tym miejscu należy, że zadeklarowane wydatki skarżącego wynoszą 3.200 zł, czyli znacznie przekraczają dochody, nie jest dla Sądu wiarygodna. Niewątpliwie skarżący w czasie, gdy zdecydował się na wniesienie skargi (skarg), posiadał środki pieniężne na jej (ich) opłacenie, o czym świadczy nadesłany fragment wyciągu bankowego - saldo rachunku bankowego podaje do wykorzystania kwotę 3.234,69 zł (k.29). Rozpoznając kwestię prawa pomocy w aspekcie przesłanek jego przyznania skarżący usiłuje dowodzić istnienia tychże przesłanek, ale oświadczeniu skarżącego o ubóstwie i niemożności wygospodarowania środków pieniężnych na koszty sądowe nie można dać wiary. Skarżący jest właścicielem gospodarstwa o pow. ok. 60 ha, ma mieszkanie, które wykorzystuje w działalności gospodarczej, chociaż według informacji z Krajowego Rejestru Sądowego żadna ze spółek nie ma tam siedziby ani oddziału. Raz oświadcza, że gospodarstwo rolne nie przynosi mu żadnego dochodu i nie otrzymuje dopłat do niego, czemu przeczy treść zaskarżonej decyzji oraz decyzji w sprawie o sygn.: I SA/Rz 987/12, innym zaś razem, że ma dochód z rolnictwa łącznie ok. 2000 zł miesięcznie (k. 7, k.40 w sprawie o sygn. I SA/Rz 987/12). Taka niestaranność wniosku w połączeniu z jego wybiórczym potraktowaniem (np. brak faktur pomimo wezwania, niepełny wyciąg bankowy), czyni go niewiarygodnym. W sprawie koniecznym jest dodanie, że pomimo tego, że przedmiotem skarg o sygn.: I SA/Rz 987/12, I SA/Rz 988/12, I SA/Rz 989/12 są ogólnie rzecz biorąc decyzje w sprawie dopłat unijnych dla rolnictwa, to sytuacji materialnej skarżącego nie można rozpatrywać wyłącznie w kontekście jego statusu rolnika i braku (zmniejszenia) dotacji do posiadanego areału ziemi (60 ha), co nie pozwalałoby mu na poniesienie kosztów sądowych. Wymiar sprawiedliwości co do zasady charakteryzuje się odpłatnością. Finansowanie postępowania sądowego prowadzonego przez stronę skarżącą nie jest przypisane do źródła będącego przedmiotem skargi. Bez związku na możliwości płatnicze skarżącego pozostaje również kwestia stanu zdrowia w połączeniu z przedłożonym wypisem z treści orzeczenia komisji lekarskiej do spraw inwalidztwa i zatrudnienia z 1987 r. Konstatując, społeczna funkcja instytucji prawa pomocy nie powinna być nadużywana, w sytuacji gdy możliwości finansowe zobowiązanego na to pozwalają, nawet gdy stałoby się to z uszczerbkiem dla utrzymania koniecznego. Nie znajdując przesłanek do zastosowania wobec skarżącego instytucji prawa pomocy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.