V SA/Wa 2124/12
WyrokWSA w Warszawie2013-01-15
Skład orzekający: Dorota Mydłowska, Beata Blankiewicz-Wóltańska, Piotr Piszczek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił stwierdzenia nieważności decyzji o stwierdzeniu wydania decyzji z naruszeniem prawa, mimo zarzutów strony o rażącym naruszeniu przepisów postępowania administracyjnego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji prawidłowo oceniły wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji. Postępowanie wznowieniowe nie może dotyczyć meritum sprawy, a jedynie badania rozstrzygnięcia pod kątem przesłanek wznowieniowych. W przypadku zarzutu naruszenia art. 10 § 1 k.p.a., strona musi wykazać, że uchybienie to uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych i miało istotny wpływ na wynik sprawy.Stan faktyczny
Tadeusz Sacała złożył wniosek o przyznanie płatności na zalesienie gruntów rolnych. Po otrzymaniu płatności, kontrola wykazała mniejszą powierzchnię zalesienia niż zadeklarowana. W związku z tym wznowiono postępowanie i wydano decyzję o stwierdzeniu wydania decyzji z naruszeniem prawa. Strona wniosła o stwierdzenie nieważności tej decyzji, zarzucając naruszenie przepisów k.p.a. Organ odmówił stwierdzenia nieważności, a po utrzymaniu tej decyzji w mocy przez Prezesa Agencji, sprawa trafiła do WSA.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Sędzia NSA - Piotr Piszczek (spr.), Protokolant specjalista - Izabela Wrembel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi Tadeusza Sacały na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 29 czerwca 2012 r. nr 631/2012 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o stwierdzeniu wydania decyzji z naruszeniem prawa; oddala skargę.
Z akt sprawy wynika, że w dniu [...] lipca 2005 r. T.S. złożył w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. wniosek o przyznanie płatności na zalesienie gruntów rolnych na rok 2005 wraz z obligatoryjnymi załącznikami. Strona w ww. wniosku zadeklarowała do dopłaty ogólną powierzchnię, na której będzie realizowała plan zalesienia [...] ha.
W wyniku przeprowadzonego postępowania administracyjnego Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w dniu [...] listopada 2005 r. wydał postanowienie Nr [...] o spełnieniu niezbędnych warunków we wniosku o przyznanie płatności na zalesienie gruntów rolnych, które zostało doręczone w dniu [...] listopada 2005 r.
W dniu [...] maja 2006 r. T.S. złożył oświadczenie o wykonaniu zalesienia zgodnie z planem zalesienia, do którego zostało dołączone zaświadczenie [...] i [...] (woj. [...], pow. T., gmina P., obręb R.) zgodnie ze sporządzonym w dniu [...] stycznia 2005 r. planem zalesienia gruntów rolnych nr [...].
Następnie Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. w dniu [...] czerwca 2006 r. wydał decyzję Nr [...] w sprawie przyznania płatności na zalesienie gruntów rolnych, która została doręczona w dniu [...] czerwca 2006 r. Ww. decyzja w całości uwzględniała żądanie strony. Płatność została przyznana do powierzchni zadeklarowanej przez T.S. we wniosku z dnia [...] lipca 2005 r. w kwocie [...] zł.
W dniu [...] sierpnia 2006 r. ww. płatności z tytułu zalesienia gruntów rolnych zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany przez stronę we wniosku o wpis do ewidencji producentów.
W latach 2007, 2008, 2009, 2010 i 2011 T.S. składał wnioski o wypłatę płatności na zalesianie gruntów rolnych, na podstawie których otrzymał płatności za lata 2007-2010 z tytułu premii pielęgnacyjnej i premii zalesieniowej w łącznej wysokości [...] zł. przekazane na rachunek bankowy Strony odpowiednio w dniu [...] listopada 2007 r. w wysokości [...] zł. (za 2007 r.) w dniu [...] września 2008 r. w wysokości [...] zł. (za 2008 r.) w dniu [...] sierpnia 2009 r. w wysokości [...] zł. (za 2009 r.) oraz w dniu [...] sierpnia 2010 r. w wysokości [...] zł. (za 2010 r.).
W dniu [...] lipca 2010 r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. wpłynęła decyzja Starosty T. znak [...] z dnia [...] lipca 2010 r. o zmianie klasyfikacji gruntów obejmujących działki nr [...] i [...].
W dniu [...] maja 2011 r. w gospodarstwie T.S. została przeprowadzona kontrola na miejscu metodą inspekcji terenowej w ramach obsługi sprawy zalesienia gruntów rolnych.
Wyniki ww. kontroli na miejscu zostały zawarte w protokole z czynności kontrolnych nr [...]. Podczas kontroli na miejscu stwierdzono, że ogólna powierzchnia zalesienia jest mniejsza od zadeklarowanej przez beneficjenta tj. powierzchnia deklarowana we wniosku przez beneficjenta wynosiła [...] ha podczas gdy powierzchnia stwierdzona podczas kontroli na miejscu wyniosła [...] ha (działka nr [...] powierzchnia deklarowana [...] ha – stwierdzona [...] ha, działka nr [...] powierzchnia deklarowana [...] ha – stwierdzona [...] ha).
W związku z wykrytymi podczas ww. kontroli na miejscu nieprawidłowościami oraz faktem, iż powyższe ustalenia miały wpływ na wysokość przyznanych płatności, Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. w dniu [...] lipca 2011 r. postanowieniem Nr [...] wznowił postępowanie administracyjne w sprawie przyznania płatności na zalesienie gruntów rolnych za rok 2005.
W dniu [...] lipca 2011 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. wydał decyzję Nr [...] o stwierdzeniu wydania decyzji z naruszeniem prawa, która została doręczona w dniu [...] sierpnia 2011 r. Na podstawie powyższej decyzji Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. stwierdził, iż płatność zalesieniowa powinna być przyznana do powierzchni stwierdzonej w kontroli na miejscu tj. [...] ha, w tym: wsparcie na zalesianie w wysokości [...] zł,. premia pielęgnacyjna w wysokości [...] zł. oraz premia zalesieniowa w wysokości [...] zł. Natomiast w pierwszym roku płatność winna zostać pomniejszona o podwójną różnicę pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a stwierdzoną podczas kontroli na miejscu. Łączna kwota przyznana decyzją Nr [...] z dnia [...] czerwca 2006 r., [...] zł., powinna wynosić po uwzględnieniu sankcji [...] zł.
Zgodnie z art. 146 § 1 kpa uchylenie decyzji nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia decyzji upłynęło pięć lat. W związku z tym, iż decyzja Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. Nr [...] z dnia [...] czerwca 2006 r. została skutecznie doręczona stronie w dniu [...] czerwca 2006 r. pięcioletni okres upłynął w dniu [...] czerwca 2011 r. Zatem Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. zgodnie z art., 151 § 2 zobligowany był do stwierdzenia wydania decyzji Nr [...] z dnia [...] czerwca 2006 r. z naruszeniem prawa.
W dniu [...] stycznia 2012 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. działający z upoważnienia Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa poinformował T.S. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych przyznanych na mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. Nr [...] z dnia [...] czerwca 2006 r. w sprawie przyznania płatności na zalesienie gruntów rolnych.
Decyzją Nr [...] z dnia [...] lutego 2012 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. działając z upoważnienia Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ustalił T.S. reprezentowanemu przez radcę prawnego kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesienia gruntów rolnych o łącznej wysokości [...] zł. Przedmiotowa decyzja została doręczona za potwierdzeniem odbioru w dniu [...] lutego 2012 r.
W dniu [...] marca 2012 r. T. S. reprezentowany przez radcę prawnego złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych, z zachowaniem ustawowego terminu do jego wniesienia.
Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją Nr [...] z dnia [...] maja 2012 r. utrzymał w mocy decyzję Nr [...] z dnia [...] lutego 2012 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych wydaną przez Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. działającego z upoważnienia Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
W dniu [...] kwietnia 2012 r. T.S. złożył wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. Nr [...] z dnia [...] lipca 2011 r. o stwierdzeniu wydania decyzji z naruszeniem prawa.
Dyrektor [...] Oddziału regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. decyzją z dnia [...] maja 2012 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. Nr [...] z dnia [...] lipca 2011 r. o stwierdzeniu wydania decyzji z naruszeniem prawa. Decyzja została doręczona w dniu [...] maja 2012 r.
W efekcie wniesionego odwołania Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. – stosownie do treści art. 138 § 1 pkt 1 kpa – postanowił utrzymać w mocy zaskarżony akt administracyjny.
W motywach – po przedstawieniu dotychczasowego przebiegu postępowania – organ zwrócił uwagę, że z rażącym naruszeniem prawa – w świetle art. 156 § 1 pkt 2 kpa mamy do czynienia, gdy w sposób oczywisty, bezsporny został naruszony przepis prawa.
W toku postępowania rozstrzyga się wyłącznie co do nieważności decyzji albo jej niezgodności z prawem, a nie można rozstrzygać o innych kwestiach dotyczących istoty sprawy.
Dokonując analizy treści zapisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich – Dz.U. Nr 187, poz. 1929 ze zm.), zwanego dalej rozporządzeniem, Organ dostrzegł, że istotne znaczenie w sprawie mają ustalenia kontroli przeprowadzonej w dniu [...] maja 2011 r. W trakcie jej trwania ustalono, że stan zalesienia działki nie odpowiada deklaracji producenta przedstawionej we wniosku o przyznanie pomocy na zalesianie.
Dokonane wówczas ustalenia – z udziałem skarżącego – legły u podstaw decyzji z dnia [...] lipca 2011 r., którą wydał kierownik Biura Prawnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. Wskazano tam prawidłowo przepisy prawa krajowego i unijnego, które legły u podstaw tego aktu administracyjnego.
W dalszej części motywów zrelacjonowano zarzuty sformułowane w odwołaniu, a także wskazano argumenty przemawiające za ich nieuwzględnieniem.
W skardze – postulującej uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego – zarzucono:
1. nierozpoznanie istoty sprawy, albowiem Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nie zbadał czy decyzja Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] lipca 2011 r. została wydana z rażącym naruszeniem przepisów wskazanych przez skarżącego we wniosku z dnia [...] marca 2012 r., a to: art. 7 kpa w zw. z art. 77 kpa, art. 8 kpa w zw. z art. 9 kpa i 10 kpa, art. 76 kpa oraz art. 80 kpa ograniczając się do pozornego rozpatrzenia niektórych tylko zarzutów zgłoszonych przez skarżącego;
2. naruszenie art. 6 kpa, art. 7 kpa, art. 8 kpa w zw. z art. 140 kpa poprzez ich niezastosowanie, co doprowadziło do tego, iż Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wydając decyzję nie podjął wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, nie zbadał, czy w toku postępowania toczącego się przed Kierownikiem Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. w sprawie nr [...] doszło do wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa, w szczególności nie zbadał czy doszło do naruszeń prawa w sposób wskazany we wniosku skarżącego z dnia [...] marca 2012 r.;
3. naruszenie art. 10 § 1 kpa poprzez uznanie, że Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. w prawidłowy sposób poinformował stronę przysługujących jej na podstawie art. 10 kpa uprawnieniach przysługujących po zakończeniu postępowania, a przed wydaniem decyzji w sprawie, podczas gdy pismo Dyrektora Agencji restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] maja 2012 r. zawierało jedynie informację o wszczęciu postępowania, nie zaś o jego zakończeniu, przez co Organ uniemożliwił skarżącemu wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów i nie zapewnił stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania;
4. naruszenie art. 76 kpa poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji, gdy fakt wykonania zalesienia zgodnie z planem został potwierdzony dokumentem urzędowym – zaświadczeniem Nadleśniczego z dnia [...] maja 2006 r., a nie przeprowadzono postępowania dowodowego przeciwko treści tego dokumentu.
W uzasadnieniu – po przedstawieniu dotychczasowego przebiegu postępowania – zwrócono uwagę, że uzasadnienie decyzji narusza treść art. 6 i 7 kpa, a także 128 tego aktu normatywnego, albowiem tylko w niewielkiej części odnosi się do istoty sprawy. W szczególności pobieżnie oceniono kwestię różnic pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną przez T.S. we wniosku o przyznanie płatności z powierzchnią faktycznie zalesioną.
Prezentowane w tej materii stanowisko – zdaniem Skarżącego nie jest prawidłowe.
Postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji ma na celu ustalenie, czy w dacie jej wydania zaistniała którakolwiek z przesłanek wskazanych w art. 156 kpa. Skarżący we wniosku wskazał, że decyzja nr [...] z dnia [...] lipca 2011 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Organ administracyjny jest obowiązany działać na podstawie prawa i to zarówno materialnego, jak i proceduralnego, o czym zdaje się zapominać Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Decyzja Kierownika Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa została wydana z rażącym naruszeniem przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, zaś w toku postępowania o stwierdzenie nieważności tejże decyzji, Organy zarówno I, jak i II instancji, zmierzały do sanowania tychże naruszeń. Dyrektor Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. zwrócił się do o "uściślenie zapisów protokołu [...]", co pozwoliło Prezesowi Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa uznać, iż Kierownik Agencji Restrukturyzacji Modernizacji Rolnictwa w prawidłowy sposób przeprowadził postępowanie dowodowe i wydał decyzję w sprawie. Podobnie, Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa pominął zarzut, iż w toku postępowania nr [...] nie przeprowadzono dowodów przeciwko treści dokumentu urzędowego, tj.: zaświadczenia Nadleśniczego Nadleśnictwa Ż. z dnia [...] maja 2006 r. o wykonaniu zalesienia zgodnie z planem. Protokół kontroli z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] nie zawiera żadnych informacji, z których wynikałoby, iż różnica pomiędzy obszarem zalesionym a zadeklarowanym we wniosku istniała w dniu wydania decyzji o przyznaniu płatności, zaś w/w zaświadczenie Nadleśniczego było nieprawidłowe. W toku postępowania [...] Kierownik Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. nie przeprowadził dowodów przeciwko treści tego dokumentu, zaś Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa uznał, iż było to działanie prawidłowe. Tym samym Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa naruszył art. 76 kpa.
Co więcej Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa – zdaniem skarżącego – całkowicie zignorował również fakt naruszenia przez Organ I instancji art. 10 kpa poprzez nie zawiadomienie strony o zakończeniu postępowania.
Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wbrew w/w obowiązkowi kpa nie zawiadomił strony ani jej pełnomocnika o zakończeniu postępowania i nie wyznaczył terminu do zapoznania się z aktami i złożenia końcowego oświadczenia, a tym samym nie zapewnił stronie udziału w postępowaniu. Trudno wymagać aby strona zmuszona była dokonywać wykładni pisma organu w sposób sprzeczny z jego literalnym brzmieniem. Tym samym okoliczność, iż organ I instancji omyłkowo poinformował stronę o wszczęciu postępowania, nie powinna pociągać za sobą negatywnych dla strony konsekwencji w postaci braku możliwości zapoznania się z aktami i złożenia końcowego oświadczenia. Skoro Organ poinformował stronę o wszczęciu postępowania, to nie sposób było domniemywać, iż w istocie "miał na myśli" zakończenie postępowania, a co więcej, że przeprowadził już postępowanie dowodowe.
Podobnie Organ II instancji nie powiadomił strony o zakończeniu postępowania i nie pouczył o prawie do zapoznania się z aktami i złożenia końcowego oświadczenia, a tym samym nie zapewnił stronie czynnego udziału w postępowaniu.
Wreszcie Skarżący zacytował wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 czerwca 2011 r. sygn. akt V SA/Wa 183/11, w którym wskazano: Podniesienia wymaga – co nie budzi wątpliwości tak w doktrynie, jak i ugruntowanym już orzecznictwie – że zarówno organ rozpoznający sprawę w pierwszej instancji, jak również na skutek wniesionego środka zaskarżenia, winien przeprowadzić postępowanie zmierzające do wnikliwego i kompleksowego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy. Zatem nie może się ograniczyć tylko do samej oceny tych stanów, ignorując zgłaszane wnioski dowodowe, czy zarzuty odwołania, jak i odwrotnie, postępowanie nie może sprowadzać się tylko do polemiki z twierdzeniami strony. Zadaniem organu jest rozpatrzenie sprawy co do jej istoty, przy zastosowaniu wszystkich reguł postępowania przed organem administracji publicznej. Sumując obowiązki ciążące na organie prowadzącym postępowanie w indywidualnej sprawie administracyjnej (w tym na skutek wniesionego środka zaskarżenia) wskazać należy, iż prawidłowe jej rozstrzygnięcie wymaga poczynienia ustaleń dokonanych w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 kpa), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 kpa), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 kpa) , jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 kpa).
Zdaniem skarżącego Prezes Agencji restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nie przeprowadził postępowania w sposób wskazany w cytowanym orzeczeniu, w szczególności nie odniósł się do zarzutów zgłaszanych przez stronę i nie przeprowadził postępowania zmierzającego do dokładnego wyjaśnienia czy decyzja z dnia [...] lipca 2011 r. została wydana z naruszeniem prawa. Nadto, nie zawiadamiając strony, zgodnie z art. 10 kpa o zakończeniu postępowania i nie wyznaczając terminu do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa naruszył naczelną zasadę postępowania administracyjnego i doprowadził do sytuacji, w której podważył pewność, iż organy administracji działają na podstawie i w granicach prawa.
W odpowiedzi na skargę – żądając jej oddalenia – podniesiono argumenty zbieżne z motywami zaskarżonych aktów administracyjnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaważył, co następuje:
I. Zgodnie z treścią art. 175 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej sądy administracyjne - podobnie jak powszechne, wojskowe i Sąd Najwyższy - zostały powołane do sprawowania wymiaru sprawiedliwości. Z art. 184 tegoż aktu normatywnego wynika, że sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności publicznej obejmującej również orzekanie o zgodności z ustawami uchwał organów samorządu terytorialnego i aktów normatywnych terenowych organów administracji rządowej.
Różnica pomiędzy sprawowaniem kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne a załatwianiem sprawy wynikającej z działalności administracji publicznej przez sądy powszechne jest dość oczywista. Te ostatnie bowiem przejmują sprawę wynikającą z działalności administracji publicznej do dalszego jej załatwienia; w przypadku zaś sądów administracyjnych sprawa, której przedmiot jest związany z działalnością organów administracji publicznej, nie przestaje być sprawą, której załatwienie należy cały czas do kontrolowanego przez Sąd organu. Sąd administracyjny bowiem dokonuje - w ramach sprawowanych funkcji orzeczniczych - kontroli (oceny) tej działalności. Sąd ten na skutek zaskarżenia aktu (decyzji, postanowienia) lub czynności, a także bezczynności organu administracji publicznej nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia; ma jedynie skontrolować i ocenić działalność tego organu. Nie może zatem - co do zasady - zastępować organu administracji publicznej i merytorycznie rozstrzygać sprawy.
II. Określając zakres kognicji zauważyć należy, że sądy administracyjne, w tym wojewódzki, sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - patrz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz 270 ze zm.), w którym wskazano, iż owe sądy stosują środki określone w ustawie (akt ten cyt. jest dalej jako p.p.s.a.).
Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią - bez wątpienia - sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. Nie ulega też wątpliwości, że podstawowym celem tejże kontroli jest eliminowanie z porządku prawnego aktów (zwłaszcza decyzji i postanowień), a także czynności organów administracji publicznej niezgodnych z prawem i dążenie do przywrócenia stanu, który nie będzie z nim pozostawał w sprzeczności. Ta funkcja kontroli sądowej jest istotna zarówno z punktu widzenia podmiotu skarżącego, jak i całego aparatu administracyjnego państwa, który winien być żywo zainteresowany w eliminowaniu z obrotu prawnego niezgodnych z prawem aktów i czynności swoich funkcjonariuszy.
Prawidłowość podejmowanych działań, a tym samym legalność działania organów administracyjnych, stanowi bowiem istotny element efektywności i ważną przesłankę istnienia społecznej akceptacji działania aparatu administracyjnego państwa. Stopień zaś akceptacji owego działania organów administracji rządowej, jak też samorządowej, przenoszony jest na ocenę funkcjonowania całego państwa.
III. W powyższym kontekście - stosownie do treści art. 145 § 1 p.p.s.a. - należy zwrócić uwagę, iż nie każdy akt administracyjny, który dotknięty jest wadliwością automatycznie zostanie przez Sąd usunięty z obrotu prawnego. Ustawodawca bowiem przyjął, iż Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie (w całości lub w części) może tak orzec, jeżeli stwierdzi:
a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy;
b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, niezależnie od tego, czy uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy;
c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd stwierdza nieważność aktu administracyjnego (w całości lub w części), jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach. Orzeka także wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub w innych ustawach.
Reasumując należy stwierdzić, iż uchylenie aktu administracyjnego z racji naruszenia prawa materialnego uzasadnione będzie wtedy, gdy - w wypadku prawidłowego zastosowania tych norm - rozstrzygnięcie byłoby inne. Zaznaczyć trzeba, że naruszenie prawa nie powoduje uchylenia aktu administracyjnego, gdy wystąpi w postaci rażącej, albowiem wówczas stwierdza się nieważność decyzji lub postanowienia. Wreszcie "inne naruszenie przepisów postępowania" skutkuje uchyleniem aktu administracyjnego, o ile uchylenie to mogło mieć (a więc wcale nie musiało mieć) wpływ na wynik sprawy.
IV. In principio wskazać należy – w zakresie zarzutu nr 1 skargi, że Organy prawidłowo oceniły wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] lipca 2011 r. wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. Odniosły się obszernie w motywach rozstrzygnięć do sugerowanego naruszenia treści art. 7 w zw. z art. 77 kpa, a także art. 8-10 kpa i 76 oraz 80 kpa. Wprawdzie w zarzucie wskazuje się, że ograniczono się " do pozornego rozpatrzenia niektórych zarzutów zgłoszonych przez skarżącego", to Sąd tego poglądu nie podziela.
Wskazać wyraźnie należy, że postępowanie, którego efektem było wydanie decyzji w dniu [...] lipca 2011 r., toczyło się w trybie wznowienia postępowania, którego podstawę procesową stanowił art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Jak zaznaczył Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. podstawę tego postępowania stanowił protokół przeprowadzonej kontroli za pośrednictwem którego ujawniły się nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji, mogące podważyć treść wcześniejszych ustaleń. Znamienne jest to, że Skarżący brał udział w czynnościach kontrolnych i protokół podpisał nie wnosząc żadnych zastrzeżeń. Nie złożył też odwołania od decyzji, co oznacza, iż godził się nie tylko z konstatacjami zawartymi w protokole ale i z rozstrzygnięciem z dnia [...] lipca 2011 r.
Dokonując analizy treści skargi (a także jej uzasadnienia) trudno dociec, które zarzuty Organy rozpatrzyły pozornie, a które pominęły.
V. W kwestii zarzutu opisanego w p-kcie 2 skargi zauważyć należy, że w decyzjach obu instancji prawidłowo wykazano, iż do rażącego naruszenia prawa nie doszło, tak w zakresie obrony prawa materialnego, jak też procesowego. Zresztą – we wniesionym środku zaskarżenia – nie wskazuje się na czym owe "wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy" miałyby polegać. Raz jeszcze wskazać należy, iż postępowanie wznowieniowe nie może dotyczyć meritum sprawy, a ma na celu zbadanie rozstrzygnięcia pod kątem zaistnienia przesłanek wznowieniowych (w tym przypadku art. 145 § 1 pkt 5 kpa) i ich wpływu na treść ostatecznej decyzji.
VI. Zwrócić natomiast należy uwagę, iż wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji był bardzo wnikliwie analizowany, albowiem był przedmiotem odrębnego wystąpienia, dzięki któremu uzyskano informację, że w czasie kontroli na obszarze znajdującym się na działkach [...] i [...] inspektorzy (a uczestniczył w tej czynności także skarżący) stwierdzili występowanie starodrzewia, które nie mogło stanowić zalesienia przeprowadzonego w 2006 r. Oczywistym jest, że podczas pomiaru obszar ten został wyłączony od powierzchni zalesiania (zob. k. 76 akt adm.). Fakt ten udokumentowano ortofotomapami (k.74-75 akt adm.).
VII. Powyższe ustalenia nie pozwalają uznać za zasadny zarzut opisany w p-kcie 4 skargi. Jeśli się zważy, iż dokumentem urzędowym jest także protokół kontroli ( w której uczestniczył skarżący) – podpisany przez niego bez zastrzeżeń i dodatkowo wsparty ortofotomapami z uwidocznionym starodrzewiem, to nie można dać wiary informacji zawartej w zaświadczeniach Nadleśnictwa Ż., że dokonano prawidłowego zalesienia – zgodnie z planem sporządzonym w dniu [...] stycznia 2005 r. – nr [...]. W ocenie Sądu przeprowadzono prawidłowe postępowanie dowodowe przeciwko treści tego ostatniego dokumentu zgodnie z treścią art. 76 § 3 kpa. Ustawodawca wskazuje na taką możliwość nie wskazując środka dowodowego, który może go podważyć; w niniejszej sprawie jest to inny dokument, a mianowicie protokół z czynności kontrolnych wraz z materiałem fotograficznym (k. 45-42).
VIII. Wbrew zarzutowi skargi, który został wskazany w punkcie 3 skargi, wskazać należy, że w piśmie z dnia [...] maja 2012 r. wskazano na treść art. 10 § 1 kpa informując, iż zakreślony termin 7 dni "służy stronie do wypowiedzenia się co do zebranych materiałów w sprawie oraz zgłoszenia wniosków i dowodów". Jeżeli weźmie się pod uwagę, że art. 10 § 1 kpa stanowi, że "przed wydaniem decyzji należy umożliwić stronom wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań", to należy uznać, iż doręczone pouczenie jest prawidłowe, aczkolwiek nie powtarza w sensie dosłownym przepisów ustawy, tj. art. 10 § 1 kpa.
IX. Prawdą jest natomiast, że Organ II instancji pominął treść art.10 kpa i nie zawiadomił jej o możliwości, o której była mowa w punkcie poprzednim uzasadnienia. Warunkiem sine qua non uchylenia zaskarżonej decyzji jest stwierdzenie, że naruszenie prawa, którego dopuścił się organ administracyjny miało lub mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Nadto wymagane jest, aby wpływ ten był istotny. Sąd - w niniejszym składzie – w pełni popiera zawartą w wyroku z dnia 18 maja 2006 r. sygn. II OSK 831/05, a także w wyroku z dnia 19 lipca 2012 r., sygn. II GSK 1081/11 tezę, zgodnie z którą zarzut naruszenia przepisu art. 10 § 1 kpa przez niezawiadomienie strony (pełnomocnika) o zebraniu materiału dowodowego oraz możliwości wypowiedzenia się co do niego i składania wniosków może odnieść skutek wówczas, gdy stawiający ten zarzut wykaże zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych.
Na stronie stawiającej ten zarzut spoczywa więc ciężar wykazania istnienia związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania a wynikiem sprawy (por. wyrok NSA, sygn. I SA/Gd 199/00, Przegląd Podatkowy 2004, nr 1, str. 43). Innymi słowy strona powinna wykazać, że nie zawiadomienie jej przed wydaniem decyzji o uprawnieniach z art. 10 § 1 kpa uniemożliwiło jej dokonanie w danym postępowaniu konkretnej czynności procesowej; tego zaś – w niniejszej sprawie brakuje.
X. Mając na względzie treść art. 151 p.p.s.a należało orzec jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło