V SA/Wa 2315/12
WyrokWSA w Warszawie2013-01-15
Skład orzekający: Dorota Mydłowska, Piotr Kraczowski, Piotr Piszczek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ drugiej instancji prawidłowo utrzymał w mocy decyzję zobowiązującą miasto do zwrotu środków pieniężnych, mimo że w odwołaniu podniesiono zarzuty dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego i postępowania, a organ nie odniósł się do wszystkich argumentów i załączonych dokumentów?Ratio decidendi
Organ drugiej instancji naruszył przepisy postępowania, w tym art. 15 KPA, poprzez brak wnikliwej analizy wszystkich zarzutów i załączonych dokumentów zawartych w odwołaniu. Nie dokonał również precyzyjnych ustaleń faktycznych co do ostatecznej kwoty podlegającej zwrotowi, co uniemożliwiło sądowi sprawowanie kontroli. W związku z tym zaskarżona decyzja została uchylona.Stan faktyczny
Miasto M. zostało zobowiązane do zwrotu środków pieniężnych pochodzących z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego z powodu uchybień w postępowaniach o udzielenie zamówienia publicznego. Decyzja organu pierwszej instancji została utrzymana w mocy przez organ drugiej instancji. Miasto wniosło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i postępowania, w tym brak odniesienia się do wszystkich argumentów i załączonych dokumentów. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Zarządu Województwa [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. Zasądzono od Zarządu Województwa [...] na rzecz Miasta M. kwotę 5.617 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Sędzia WSA - Piotr Kraczowski, Sędzia NSA - Piotr Piszczek (spr.), Protokolant specjalista - Izabela Wrembel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi Miasta M. na decyzję Zarządu Województwa M. z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wypłaconych środków pieniężnych; 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Zarządu Województwa M. na rzecz Miasta M. kwotę 5.617 zł (pięć tysięcy sześćset siedemnaście) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.
1. Decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. [...] Jednostka Wdrażania Programów Unijnych (MJWPU) – stosownie do treści art. 207 ust. 1 pkt 2 oraz art. 9 i 11 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. Nr 157, poz. 1240 ze zm.) – dalej u.f.p., art. 27 ust. 1 pkt 6a i art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 6 grudnia 2009 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz.U. Nr 84, poz. 712 ze zm.) oraz § 3 pkt 8 Porozumienia w sprawie realizacji Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa [...] 2007-2013 nr [...], zawartego między MJWPU a Zarządem Województwa [...] w dniu [...] sierpnia 2011 r. – zobowiązała Miasto M. do zwrotu wraz z odsetkami [...] pln od następujących kwot:
a) [...] pln od dnia [...] czerwca 2010 r. do dnia zwrotu środków;
b) [...] pln od dnia [...] czerwca 2010 r. do dnia zwrotu środków;
c) [...] pln od dnia [...] lipca 2010 r. do dnia zwrotu środków;
d) [...] pln od dnia [...] sierpnia 2010 r. do dnia zwrotu środków;
e) [...] pln od dnia [...] października 2010 r. do dnia zwrotu środków;
pochodzących ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego przekazanych na podstawie umowy z dnia [...] kwietnia 2010 r. o dofinansowanie projektu pt. "[...]", zmienionej aneksem z dnia [...] czerwca 2010 r.
W motywach wskazano, że w ramach powyższych umów przyznano Beneficjentowi dofinansowanie w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa [...] w kwocie [...] pln. W efekcie przeprowadzonej kontroli przez Instytucję Wdrażającą dostrzeżono – w zakresie postępowań o udzielenie zamówienia publicznego – uchybienia skutkujące nałożeniem korekty finansowej, której podstawą wymierzenia jest dyspozycja art. 39 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1260/1999 z dnia 21 czerwca 1999 r. ustanawiającego przepisy ogólne w sprawie funduszy strukturalnych oraz art. 98 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 grudnia 2006 r. ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące EFRR, EFS oraz FS i uchylające rozporządzenie (WE) nr 1260/1999. Wymiar zaś korekt finansowych ustalony został na podstawie załącznika zatytułowanego "Wskaźniki procentowe dla obliczania korekty finansowej za naruszenia przy udzielaniu zamówień publicznych, współfinansowanych ze środków UE" do opracowanej przez Ministerstwo Rozwoju Regionalnego instrukcji postępowania dla Instytucji Zarządzającej w zakresie zasady wymiaru korekt finansowych.
W dalszej części motywów rozstrzygnięcia dokonano opisu stwierdzonych naruszeń ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych (Dz.U. z 2010 r. Nr 113, poz. 7531 ze zm. – dalej Pzp, a następnie wskazano procentową stawkę korekty finansowej. Wartość korekty została obliczona na podstawie kosztów kwalifikowalnych z przedstawionych faktur w postępowaniu objętym kontrolą, zgłoszonych do MJWPU we wnioskach o płatność.
2. W efekcie złożonego odwołania decyzją Zarządu Województwa [...] – stosownie do treści art. 138 § 1 pkt 1 i art. 268a kpa, art. 207 ust. 12 u.f.p. oraz art. 25 pkt 1, art. 26 ust. 1 pkt 15 cyt. ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju – utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję.
W motywach wskazano, że w ramach zawartych umów, o których była mowa w punkcie 1 uzasadnienia, dofinansowaniem objęto postępowania o udzielenie zamówienia publicznego w trybie przetargu nieograniczonego na:
A. "Wykonanie dokumentacji technicznej na przebudowę ulicy [...] w M.";
B. "Przebudowę ulicy [...] w M.".
W efekcie przeprowadzonej u Beneficjenta kontroli stwierdzono, że naruszenia dotyczyły:
Ad A. "Wykonania dokumentacji technicznej na przebudowę ulicy [...] w M.":
1) art. 25 ust. 1 Pzp w związku z żądaniem od wykonawców oświadczeń lub dokumentów, które nie są niezbędne do przeprowadzenia postępowania, potwierdzających spełnienie nieokreślonych w danym postępowaniu warunków udziału, zawierających informacje zbędne z punktu widzenia możliwości weryfikacji spełnienia warunków, co skutkowało korektę 2%.
Ad. B. " Przebudowa ulicy [...] w M.":
1) art. 25 ust. 1 Pzp w związku z żądaniem od wykonawców oświadczeń lub dokumentów, które nie są niezbędne do przeprowadzenia postępowania, tj. aktualnego zaświadczenia o przynależności do Izby Inżynierów Budownictwa, co skutkowało korektą 2%;
2) art. 7 ust. 1 Pzp poprzez określenie warunków udziału w postępowaniu, które mogłyby utrudniać uczciwą konkurencję i nie zapewnić równego traktowania wykonawców w związku z postawieniem warunku dysponowania zasobami niezbędnymi do realizacji zamówienia już na etapie składania ofert oraz zażądanie od podmiotów mających siedzibę poza terytorium RP zaświadczenia właściwego organu sądowego lub administracyjnego miejsca zamieszkania albo zamieszkania strony, której dokumenty dotyczą, w zakresie określonym w art. 24 ust. 1 pkt 4-8 Pzp, nie wymagając takich dokumentów od wykonawców "krajowych", co skutkowało korektą w wysokości 5%.
Zdaniem Organu II instancji stwierdzone podczas kontroli naruszenia, skutkujące nałożeniem korekt finansowych, zostały szczegółowo opisane w informacji pokontrolnej i poparte przytoczonym orzecznictwem Krajowej Izby Odwoławczej. Wskazano również przepisy prawa, które Zamawiający naruszył podczas procedury przetargowej. Ponadto na etapie postępowania administracyjnego Beneficjent był zawiadamiany o możliwości złożenia wyjaśnień w sprawie, zapoznania się z aktami sprawy, czym uczyniono zadość wymogom kpa. Zdaniem Organu II instancji MJWPU uzasadniła swoje stanowisko w decyzji, w szczególności odniosła się merytorycznie do charakteru i wagi nieprawidłowości oraz stanu faktycznego stwierdzonych naruszeń i przepisów prawa, których naruszenia dotyczą, czym wyczerpała obowiązki wynikające z powołanego w zarzutach odwołania art. 107 § 3 kpa.
Bezspornym jest – zdaniem Zarządu Województwa [...] – że Zamawiający w postępowaniu na "Wykonanie dokumentacji technicznej na przebudowę ulicy [...] w M." żądał złożenia m.in. wykazu wykonanych usług oraz osób "odpowiadających swoim rodzajem i wartością robotom budowlanym". Niedopuszczalnym jest w postępowaniu na wykonanie usługi (dokumentacji technicznej) wymaganie od wykonawców nieadekwatnego dokumentu w postaci wykazu usług odpowiadających swoim rodzajem i wartością robotom budowlanym. Ponadto Organ II instancji zgodził się ze stanowiskiem (popartym orzecznictwem KIO), że określenie warunku udziału poprzez odniesienie wartości robót budowlanych, dostaw lub usług do ceny ofertowej wskazanej przez wykonawców narusza zasadę równego traktowania i uczciwej konkurencji z uwagi na jego nieporównywalność (różne ceny ofert). Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 25 ust. 1 ustawy Pzp poprzez brak określenia w ogłoszeniu o zamówieniu warunków udziału w postępowaniu i zażądanie dokumentów na nieopisane warunki, zatem dokumentów, które nie są niezbędne do przeprowadzenia postępowania wskazano, że organ I instancji w zaskarżonej decyzji prawidłowo wyjaśnił, iż prawo żądania dokumentów jest elementem wtórnym w stosunku do postawionych warunków, których spełnienie mają potwierdzać. Opis warunków udziału w postępowaniu ma istotny wpływ na przebieg postępowania i wybór wykonawcy, któremu zostanie udzielone zmówienie publiczne. Na poparcie tej tezy można przytoczyć pogląd prawny Krajowej Izby Odwoławczej wyrażony w uzasadnieniu do wyroku z dnia [...] stycznia 2009 r., (sygn. akt [...]), zgodnie z którym "Określenie warunków udziału w postępowaniu jest jedną z najważniejszych czynności zamawiającego, która ma bezpośredni wpływ na wynik postępowania i musi być precyzyjnie określona już w ogłoszeniu i nie podlega modyfikacji w toku postępowania".
Zarząd Województwa [...] dalej uzasadniał, że w postępowaniu na "Przebudowę ulicy [...] w M." Zamawiający zażądał od wykonawców złożenia aktualnego zaświadczenia o przynależności do Izby Inżynierów Budownictwa, podczas gdy przepisy rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 2009 r. w sprawie rodzajów dokumentów, jakich może żądać zamawiający od wykonawcy, oraz form, w jakich te dokumenty mogą być składane (katalog zamknięty dokumentów) nie dopuszczają takiej możliwości. Ponadto określając warunki udziału w postępowaniu Zamawiający błędnie użył sformułowania "posiada/dysponuje" zamiast "będzie posiadał/dysponował". Powyższe narusza wprost przepis Pzp, zgodnie z którym wykonawca może wykazać, że będzie dysponował zasobami niezbędnymi do realizacji zamówienia, w szczególności przedstawiając w tym celu pisemne zobowiązanie podmiotów trzecich ("wykonawca może polegać na wiedzy i doświadczeniu, potencjale technicznym, osobach zdolnych do wykonania zamówienia lub zdolnościach finansowych innych podmiotów (...). Wykonawca w takiej sytuacji zobowiązany jest udowodnić zamawiającemu, iż będzie dysponował zasobami niezbędnymi do realizacji zamówienia, w szczególności przedstawiając w tym celu pisemne zobowiązanie tych podmiotów do oddania mu do dyspozycji niezbędnych zasobów na okres korzystania z nich przy wykonaniu zamówienia"). Powyższe mogło zawęzić krąg potencjalnych wykonawców, tym samym stanowi naruszenie zasady równego traktowania i uczciwej konkurencji wyrażonej w art. 7 ust. 1 Pzp. Odwołujący naruszył także zasadę równego traktowania wykonawców poprzez wymóg złożenia przez podmioty mające siedzibę poza terytorium RP zaświadczenia właściwego organu sądowego lub administracyjnego miejsca zamieszkania albo zamieszkania osoby, której dokumenty dotyczą, w zakresie określonym w art. 24 ust. 1 pkt 4-8 Pzp, bez jednoczesnego żądania takich samych dokumentów, tj. aktualnej informacji z Krajowego Rejestru Karnego w zakresie określonym w art. 24 ust. 1 pkt 4-8 Pzp od wykonawców "krajowych". Żądanie takich dokumentów mogło utrudnić "zagranicznym" oferentom składanie ofert w porównaniu z wykonawcami krajowymi, tym samym mogło mieć wpływ na brak ofert od wykonawców zagranicznych, co spowodowało, że zasada równego traktowania została naruszona. Podkreślono, że Zamawiający, zarzucając zaskarżonej decyzji zastosowanie przepisów prawa nie mających w tym przypadku zastosowania oraz wadliwą wykładnię art. 25 i art. 7 Pzp i zaskarżając ją w całości, w żaden sposób nie odniósł się do powyższych naruszeń i przytoczonego stanu faktycznego, a na poparcie swoich twierdzeń nie wskazał żadnej merytorycznej argumentacji.
3. W skardze do WSA w Warszawie zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie treści:
a) art. 7 i 25 Pzp, tj. przepisów prawa materialnego;
b) art. 15 i 138 § 2 kpa, tj przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy;
co – zdaniem Skarżącego – winno skutkować uchyleniem obu aktów administracyjnych i orzeczeniem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W motywach zwrócono uwagę, iż Organ II instancji błędnie doszedł do wniosku, że odwołanie nie odnosiło się do stwierdzonych uchybień, które wskazano w motywach decyzji. W szczególności nie dostrzeżono, że do wniesionego środka zaskarżenia były załączone kserokopie dokumentów negujących ustalenia kontrolne, których to nie dostrzeżono w postępowaniu odwoławczym. Doszło zatem do obrazy treści art. 15 kpa, co potwierdzają przywołane judykaty NSA.
Zdaniem Skarżącego Zespół kontrolujący badając przedmiotowe postępowania, doszedł do wniosku, że Zamawiający żądając od wykonawców ażeby wykazali się doświadczeniem porównywalnym z wartością i zakresem prac do przedmiotu zamówienia, naruszył zasadę postępowania wyrażoną w art. 25 Pzp. Par. 2 tegoż przepisu upoważnia Prezesa Rady Ministrów do określenia w drodze rozporządzenia rodzajów dokumentów, jakich może żądać zamawiający od wykonawcy, oraz formy, w jakich dokumenty te mogą być składane. Wykonując delegację ustawową w tym zakresie Prezes RM wydał w dniu 30.12.2012 r. rozporządzenie w sprawie rodzaju dokumentów jakie może żądać zamawiający od wykonawcy oraz form w jakich te dokumenty mogą być składane (Dz.U. Nr 226, poz. 1817).
Szczegółowe wyjaśnienie omawiające treść przepisu, jego interpretacji i utartej praktyki, wraz ze wskazaniami jego rozumienia w języku polskim Skarżący przedstawił w swoim odwołaniu do czego organ II instancji w ogóle się nie odniósł. Zamawiający wykazał tam jednoznacznie dlaczego takich dokumentów od zamawiającego miał prawo żądać i dlaczego tak postąpił. Dlaczego zatem organ wydający decyzję poprzestał na postawieniu bezpodstawnego zarzutu, nie uzasadniając swoich racji merytorycznie nie sposób dociec.
Powoływanie się natomiast na stanowisko KIO jest o tyle chybione, że rzeczą powszechnie wiadomą jest iż orzecznictwo Izby wykazuje znaczące rozbieżności w odnoszeniu się do tych samych kwestii. Prezes UZP w roku 2012 prowadził cały cykl szkoleń na terenie całej Polski pod nazwą "Nowe podejście do zamówień publicznych". W ich trakcie w swoich wystąpieniach prezentował pogląd, że priorytetowym zadaniem jakie stawia sobie na najbliższy czas jest "podjęcie próby ujednolicenia orzecznictwa".
Stan dotychczasowy – zdaniem Skarżącego – sprawia, że jedna strona zacytuje kilka wyroków jakoby potwierdzających jej tezę, ale nie oznacza to wcale, że druga strona cytując inne wyroki tej samej izby, tylko w innym składzie personalnym "udowodniając" swoje racje tym działaniem przekonała Organ. Używanie zatem jako jedynego argumentu jakoby potwierdzającego jakąś tezę jest co najmniej działaniem pozornie rzecz rozstrzygającym i stoi w jawnej sprzeczności z dyspozycjami zawartymi w art. 138 par. 2 kpa.
Szczególny rodzaj interpretacji przepisów i opisu zastrzeżeń stanowi – zdaniem Skarżącego - fragment uzasadnienia zaskarżonej decyzji, który usiłuje wywieźć tezę, że zamawiający narusza art. 7 Pzp poprzez takie działanie, że od wykonawców "krajowych" żąda jakoby innych dokumentów niż od wykonawców "zagranicznych". Tak postawiony zarzut jest całkowicie chybiony jako, że to jakich dokumentów i w jakim zakresie oraz formie należy żądać od wykonawców precyzuje cyt. rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z 30.12.2009 r. Przepisy tego aktu (§ 2 ust. 2) jednoznacznie statuują jak mają się zachować wykonawcy "krajowi" a jak "zagraniczni" co do zakresu i sposobu dokumentowania swojej sytuacji. Dlatego też stawianie zarzutu naruszenia prawa przez Zamawiającego, który prowadząc postępowanie przetargowe ściśle stosował się do cytowanego przepisu czyni jego bezprzedmiotowym.
Ponadto – w ocenie Skarżącego – zarówno Organ wydający decyzję jak i organ II instancji nie odniosły się merytorycznie do sprawy jakoby bezpodstawnego żądania przez Zamawiającego od wykonawców zaświadczenia o przynależności do Izby Inżynierów Budownictwa.
Sprawa ma aspekt szczególny z następujących powodów:
a) Zamawiający w wyjaśnieniach składanych do wyników kontroli zwracał uwagę kontrolujących, że postępowanie przetargowe będące przedmiotem kontroli nie kwalifikują się "do objęcia tym zarzutem" a to z powodu czasu, kiedy zostały obie wszczęte i prawa jakie wówczas obowiązywało w tym zakresie;
b) Sama MJWPU na swoich stronach internetowych dokonywała korekt w tym zakresie dopiero po interwencyjnym wystąpieniu Minister Rozwoju Regionalnego z dnia [...].07.2009 r., które wpłynęło do Urzędów pod koniec lipca 2010 r.; szczegółowo rzecz natomiast została omówiona w wystąpieniu z [...].IX.2010 r. w pkt 10 pisma Podsekretarza stanu Nr [...];
c) Uchybienie unormowaniom przyjętym przez Strony w umowie z dnia [...].IV.2010 r. (wraz z aneksem) poprzez to, że kontrolujący przyjął jako naruszenie procedury postępowania zachowania kontrolowanego, które były w pełni zgodne z "wytycznymi zawartymi w dokumentach programowych iż, zamieszczonych w szczególności na stronach internetowych iż oraz MJWPU – tak jak to omawiają dwa poprzednie punkty t.j. par 3 pkt 15 ppkt 3 – umowy;
d) W ogóle rzecz należałoby uznać za okoliczność powszechnie znaną jako, że dyskusja w tej materii wskazująca na ewidentne zaniedbania w tym zakresie, że strony rządu przetoczyła się szerokim echem zarówno w prasie jak i radiu oraz telewizji.
Dlatego też skoro Strony w zawartej umowie ustaliły, że beneficjent będzie w swoim postępowaniu kierował się wytycznymi i wskazaniami zamieszczonymi na stronie internetowej MJWWPU, a ten wywiązuje się z przyjętego na siebie obowiązku i z tego tytułu czyni mu się zarzut naruszenia prawa to jest to działanie absolutnie bezpodstawne i bezprawne, ale po stronie wydającego decyzję w tym przedmiocie i opartą na takiej podstawie.
4. W odpowiedzi na skargę – żądając jej oddalenia – podniesiono argumenty zbieżne z motywami zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
I. Zgodnie z treścią art. 175 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej sądy administracyjne- podobnie jak powszechne, wojskowe i Sąd Najwyższy – zostały powołane do sprawowania wymiaru sprawiedliwości. Z art. 184 tegoż aktu normatywnego wynika, że sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności publicznej obejmującej również orzekanie o zgodności z ustawami uchwał organów samorządu terytorialnego i aktów normatywnych terenowych organów administracji rządowej.
Różnica pomiędzy sprawowaniem kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne a załatwianiem sprawy wynikającej z działalności administracji publicznej przez sądy powszechne jest dość oczywista. Te ostatnie bowiem przejmują sprawę wynikającą z działalności administracji publicznej do dalszego załatwienia; w przypadku zaś sądów administracyjnych sprawa, której przedmiot jest związany z działalnością organów administracji publicznej, nie przestaje być sprawą, której załatwienie należy cały czas do kontrolowanego przez Sąd organu . Sąd administracyjny bowiem dokonuje – w ramach sprawowanych funkcji orzeczniczych – kontroli (oceny) tej działalności. Sąd ten na skutek zaskarżenia aktu (decyzji, postanowienia) lub czynności, a także bezczynności organu administracji publicznej nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, ma jedynie skontrolować i ocenić działalność tego organu. Nie może zatem – co do zasady – zastępować organu administracji publicznej i merytorycznie rozstrzygać sprawy.
II. Określając zakres kognicji zauważyć należy, że sądy administracyjne, w tym wojewódzki, sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – patrz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270), w którym wskazano, iż owe sądy stosują środki określone w ustawie (akt ten cyt. jest dalej jako p.p.s.a.).
Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią – bez wątpienia – sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. Nie ulega też wątpliwości, że podstawowym celem tejże kontroli jest eliminowanie z porządku prawnego aktów (zwłaszcza decyzji i postanowień) , a także czynności organów administracji publicznej niezgodnych z prawem i dążenie do przywrócenia stanu, który nie będzie z nim pozostawał w sprzeczności. Ta funkcja kontroli sądowej jest istotna zarówno z punktu idzenia podmiotu skarżącego, jak i całego aparatu administracyjnego państwa, który winien być żywo zainteresowany w eliminowaniu z obrotu prawnego niezgodnych z prawem aktów i czynności swoich funkcjonariuszy.
Prawidłowość podejmowanych działań, a tym samym legalność działania organów administracyjnych, stanowi bowiem istotny element efektywności i ważną przesłankę istnienia społecznej akceptacji działania aparatu administracyjnego państwa. Stopień zaś akceptacji owego działania organów administracji rządowej, jak też samorządowej, przenoszony jest na ocenę funkcjonowania całego państwa.
III. W powyższym kontekście – stosownie do treści art. 145 § 1 p.p.s.a – należy zwrócić uwagę, iż nie każdy akt administracyjny, który dotknięty jest wadliwością automatycznie zostanie przez Sąd usunięty z obrotu prawnego. Ustawodawca bowiem przyjął, iż Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie (w całości lub w części) może tak orzec, jeżeli stwierdzi:
a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy;
b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, niezależnie od tego, czy uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy;
c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd stwierdza nieważność aktu administracyjnego (w całości lub w części), jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a lub w innych przepisach. Orzeka także wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a lub w innych ustawach.
Reasumując należy stwierdzić, iż uchylenie aktu administracyjnego z racji naruszenia prawa materialnego uzasadnione będzie wtedy, gdy – w wypadku prawidłowego zastosowania tych norm – rozstrzygnięcie byłoby inne. Zaznaczyć trzeba, że naruszenie prawa nie powoduje uchylenia aktu administracyjnego, gdy wystąpi w postaci rażącej, albowiem wówczas stwierdza się nieważność decyzji lub postanowienia. Wreszcie "inne naruszenie przepisów postępowania" skutkuje uchyleniem aktu administracyjnego, o ile uchylenie to mogło mieć (a więc wcale nie musiało mieć ) wpływ na wynik sprawy.
IV. Oceniając - w powyższym kontekście – poczynione w sprawie ustalenia wskazać należy, iż na etapie postępowania przed Organem II instancji są one o tyle wadliwe, że brak jest jakichkolwiek wskazań jaka jest ostateczna kwota podlegająca zwrotowi, z czego ona wynika i jakie są jej składowe. Wskazać także należy, że ustalenia w zakresie kwoty przypadającej do zwrotu przed Organem II instancji były o tyle weryfikowane pobieżnie, iż nie dostrzeżono, iż kwota określona w decyzji Organu I instancji była o tyle wadliwa, że zawyżono ją o 5072, 79 zł. Konstatację tę uzasadnia fakt, iż na etapie postępowania odwoławczego utrzymano zaskarżoną decyzję w mocy.
Fakt mylnego i wadliwego orzeczenia Zarządu Województwa [...] dostrzegła dopiero [...] Jednostka Wdrażania Programów Unijnych, która w dniu [...].IX.2012 r. wydała stosowne postanowienie, które "sanowało" uchybienie – traktując ten błąd jako oczywistą omyłkę pisarską. Źle świadczy to o funkcji kontrolnej sprawowanej przez Organ II instancji.
Wracając zaś do konstatacji poczynionych we wcześniejszym akapicie uzasadnienia wskazać trzeba, że wolą ustawodawcy było to, aby sprawa na etapie II instancji została rozpoznana ponownie; na tym Organie ciąży dodatkowo obowiązek oceny podniesionych w odwołaniu zarzutów, z którego też się nie wywiązano w sposób należyty, zaś uchybienie to należy oceniać na granicy rażącego naruszenia prawa.
V. W tym ostatnim kontekście zwrócić uwagę należy na fakt – co trafnie podniósł skarżący – że odwołanie zawiera załączniki, które stanowią integralną część odwołania, a przez to ponownie wymagają wnikliwej analizy. Stąd pozbawiona jest uzasadnionych podstaw konstatacja poczyniona w motywach rozstrzygnięcia, że "w odwołaniu strona zarzuciła decyzji, że nie zawiera należytego uzasadnienia nie odnosząc się przy tym merytorycznie do stwierdzonych uchybień". Tak więc istotną wadą przeprowadzonego postępowania jest to, że ani jednym zdaniem nie oceniono argumentacji pism z dnia [...].I.2011 r., [...] i [...].I.2012 r. skierowanych do [...] Jednostki Wdrażania Programów Unijnych, a załączonych do odwołania.
Z treści art. 128 kpa wynika, że wnoszony środek zaskarżenia nie został przez ustawodawcę sformalizowany. Skarżący zatem nie ma obowiązku formułowania zarzutów w odwołaniu i może skorzystać z przeniesienia argumentacji do załączników. Zamieszczona tam argumentacja wymaga także pogłębionej refleksji.
VI. Reasumując, przy ponownym rozstrzygnięciu odwołania Organ II instancji winien poczynić ustalenia faktyczne ustalając nie tylko ogólną kwotę podlegającą zwrotowi (z uwzględnieniem jej składowych), przy uwzględnieniu treści zarzutów podniesionych w odwołaniu i załącznikach – zwłaszcza w sytuacji gdyby uznał, iż wniesiony środek zaskarżenia nie zasługuje na uwzględnienie. Spełnienie tego wymogu jest konieczne o tyle, że Sąd – w sytuacji negatywnego rozstrzygnięcia – będzie mógł – w sytuacji kiedy strona ponownie wniesie skargę – sprawować funkcje kontrolne. Obecnie nie jest to możliwe, bo – jak wyżej zaznaczono – decyzja Organu II instancji nie zawiera elementarnych ustaleń co do stanu faktycznego, w tym także co do kwoty podlegającej zwrotowi; nawet nie wskazuje się jej wysokości.
VII. Mając na względzie treść art. 145 § 1 pkt 1 c w związku z art. 152 i 200 p.p.s.a należało orzec jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło