II OZ 116/13

II OZ 116 / 13 POSTANOWIENIE Dnia 5 marca 2013 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Maria Czapska - Górnikiewicz po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 stycznia 2013 r. sygn. akt VII SA/Wa 2438/12 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi T. K. na postanowienia Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego postanawia uchylić zaskarżone postanowienie. II OZ 116 / 13 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 16 stycznia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił skarżącej T. K. przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie jej od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, iż we wniosku o przyznanie prawa pomocy w powyższym zakresie skarżąca wskazała, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, posiada udział (1/2) we współwłasności domu. Oświadczyła, że utrzymuje się z emerytury, która po potrąceniu z tytułu egzekucji administracyjnej wynosi 547 zł netto miesięcznie. Skarżąca podniosła ponadto, że jej dom został pozbawiony dostępu do drogi publicznej, na skutek czego dzieci skarżącej zostały zmuszone do wyprowadzenia się, a skarżąca do zamknięcia gabinetu stomatologicznego, który stanowił podstawowe źródło dochodów. Pismem z dnia 14 grudnia 2012 r. skarżąca została zobowiązana do złożenia dodatkowych wyjaśnień oraz dokumentów. W odpowiedzi skarżąca wskazała, iż emerytura jest jedynym jej dochodem i nie podejmuje prac dodatkowych. Podniosła też, że po raz pierwszy zlikwidowała gabinet w latach osiemdziesiątych, działalność gospodarczą zarejestrowała ponownie w 2000 r. licząc na to, że zostanie rozpatrzony jej wniosek o zabezpieczenie dla jej domu dostępu do drogi publicznej. Wskazała, że wniosek ten nie został rozpoznany i po kilku miesiącach musiała wyrejestrować działalność i zlikwidować gabinet. Podniosła też, że dom ma powyżej 300 m2 powierzchni użytkowej i opłaty za media pochłaniają znaczną część emerytury, a resztę przeznacza na utrzymanie. Opiekę lekarską i leki zapewniają skarżącej jej dzieci. Skarżąca korzysta z karty kredytowej. Zdaniem Sądu pierwszej instancji skarżąca nie wykazała w sposób niebudzący wątpliwości, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wskazując na treść art. 246 i art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.- zwanej dalej P.p.s.a), Sąd podkreślił, że ciężar dowodu, co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek. Zdaniem Sądu, skarżąca nie udzieliła pełnej odpowiedzi na wezwanie z dnia 14 grudnia 2012 r. do złożenia dodatkowych wyjaśnień. Nie wskazała wysokości ponoszonych wydatków związanych z utrzymaniem domu oraz bieżącymi potrzebami życia codziennego. Nie nadesłała również zaświadczenia o zakończeniu prowadzenia działalności gospodarczej oraz wyciągów z konta bankowego z trzech ostatnich miesięcy. W takiej sytuacji Sąd uznał, że skarżąca nie wykazała, iż znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, która uzasadniałaby przyznanie jej prawa pomocy i w związku z tym na podstawie art. 246 P.p.s.a. orzekł jak na wstępie. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła T. K. Opisując swój stan zdrowia oraz niedogodności związane z faktem pozbawienia jej dostępu do drogi publicznej, strona podkreśliła, że w wykonaniu zarządzenia sądu opisała swoją sytuację jak najlepiej potrafiła. Powtórzyła, że w 2000 r., kilka miesięcy po otwarciu gabinetu zlikwidowała go z uwagi na brak dojazdu. Do zażalenia skarżąca załączyła plik dokumentów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie ma usprawiedliwione podstawy. Stwierdzić należy, że sposób sformułowania przepisu art. 246 P.p.s.a. wskazuje, iż jedynym warunkiem przyznania prawa pomocy jest ocena sytuacji majątkowej wnioskodawcy, która pozwala na przyjęcie, że nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Analiza okoliczności, na podstawie których Sąd pierwszej instancji przyjął, że sytuacja majątkowa skarżącej budzi wątpliwości, uniemożliwiając ich ocenę sprowadzała się do trzech kwestii. Po pierwsze, dotyczyła tego, iż skarżąca nie nadesłała wyciągów z konta bankowego z trzech ostatnich miesięcy. Tymczasem, jak w wynika z akt sprawy skarżąca w wykonaniu zarządzenia z dnia 14 grudnia 2012 r. nadesłała wyciągi bankowe za okresy: 01.09- 30.09.2012, 01.10- 31.10.2012, 01.11- 30.11.2012, jak również informacje o spłacie karty kredytowej za okresy: 12.09- 11.10.2012 i 12.10.12-11.11.2012. Skarżąca wykonała, zatem w tym zakresie ww. zarządzenie. Po drugie, kolejna kwestia dotyczyła braku wskazania wysokości ponoszonych wydatków związanych z utrzymaniem domu oraz bieżącymi potrzebami życia codziennego. Tymczasem skarżąca przestawiła decyzję w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za rok 2012, rachunki: za gaz i wodę (opłacone w dniu 8.11.2012) oraz za prąd (opłacone w dniu 12.12.2012). Nadto złożyła oświadczenia dotyczące stanu osobowego jej gospodarstwa domowego, na co wydatkuje osiągane dochody, w jakim zakresie otrzymuje pomoc od swoich dzieci jak również złożyła zaświadczenia z ZUS dotyczące otrzymywanego dochodu. Okoliczności te nie były przy tym badane przez Sąd, który nie wyjaśnił, dlaczego przyjął, iż dokumenty te są niewystarczające lub niewiarygodne. Po trzecie, kolejna okoliczność dotyczyła braku przedstawienia przez stronę zaświadczenia o zakończeniu prowadzenia działalności gospodarczej. Stwierdzić jednak trzeba, iż o ile istotnie nie zostało ono przedstawione przez stronę, o tyle jego brak nie mógł stanowić samodzielnej podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy w oderwaniu od oceny wiarygodności pozostałych oświadczeń skarżącej, a także analizy złożonych przez nią dokumentów. Zauważyć przy tym trzeba, iż Sąd pierwszej instancji miał również możliwości dodatkowej oceny sytuacji majątkowej skarżącej, jak chociażby wezwania skarżącej do przedłożenia kopii rocznej deklaracji podatkowej składanej urzędowi skarbowemu. Mając powyższe względy na uwadze, stwierdzić należało, iż przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji, że sytuacja majątkowa skarżącej nie została w pełni wyjaśniona z przyczyn leżących po jej stronie, było co najmniej przedwczesne. W tej sytuacji, obowiązkiem Sądu pierwszej instancji będzie ponowna jej ocena, z uwzględnieniem powyższych wskazań. Z tych przyczyn, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.