IV SA/Wa 350/12

WyrokWSA w Warszawie2013-01-16

Skład orzekający: Jakub Linkowski, Marta Laskowska-Pietrzak, Wanda Zielińska-Baran

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej prawidłowo uchylił decyzję Wojewody w części dotyczącej wykazu nieruchomości przeznaczonych do czasowego zajęcia i w tym zakresie umorzył postępowanie, czy też powinien był wydać nowe rozstrzygnięcie?
Ratio decidendi
Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, uchylając decyzję Wojewody w części dotyczącej wykazu nieruchomości przeznaczonych do czasowego zajęcia, uznał, że ustawa o transporcie kolejowym nie daje podstawy do orzekania w tym przedmiocie. W związku z tym, prawidłowym działaniem organu odwoławczego było umorzenie postępowania w tej części, a nie wydawanie nowego rozstrzygnięcia. Ponadto, postanowienie Wojewody o sprostowaniu oczywistej omyłki w decyzji dotyczącej wykazu nieruchomości zostało uznane za wadliwe, ponieważ zmiana ta miała charakter merytoryczny, a nie stanowiła oczywistej omyłki podlegającej sprostowaniu w trybie art. 113 § 1 k.p.a.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi P. S.A. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, która uchyliła decyzję Wojewody ustalającą lokalizację linii kolejowej w części dotyczącej wykazu nieruchomości przeznaczonych do czasowego zajęcia. Wojewoda pierwotnie ustalił lokalizację linii kolejowej i zatwierdził podział nieruchomości, nadając decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Minister uchylił część decyzji dotyczącą czasowego zajęcia nieruchomości, uznając brak podstawy prawnej w ustawie o transporcie kolejowym, i w tym zakresie orzekł zgodnie z art. 9ad ustawy w związku z art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Sąd administracyjny uchylił decyzję Ministra, uznając, że w części dotyczącej czasowego zajęcia nieruchomości powinien on umorzyć postępowanie, a nie wydawać nowe rozstrzygnięcie. Sąd uchylił również postanowienie Wojewody o sprostowaniu omyłki, uznając je za merytoryczną zmianę decyzji.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej oraz postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] maja 2011 r.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Linkowski, Sędziowie Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak, Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran (spr.), Protokolant st. ref. Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi P. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia lokalizacji linii kolejowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. uchyla postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] maja 2011 r. nr [...]; Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] maja 2011 r., nr [...] ustalił lokalizację linii kolejowej o znaczeniu państwowym dla inwestycji pn.: "Przebudowa (modernizacja) linii kolejowej E-[...] W. – P. w granicach miasta W. (km 1,700-15,120) do warunków technicznych V=160/120 km/h (pasażerskie/ towarowe), nacisk na oś - 221 kN" - na terenach otwartych, zatwierdził podział nieruchomości i nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Postanowieniem z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] Wojewoda [...] wydanym na podstawie art. 113 § 1 kpa dokonał z urzędu sprostowania oczywistej omyłki ww. decyzji dotyczącej nazw właścicieli bądź wielkości powierzchni 5 nieruchomości przeznaczonych pod inwestycję w tabeli zamieszczonej na stronie 1, 2 i 3 decyzji, w poszczególnych, przedstawionych w tabeli. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa oraz art. 9q ust 5 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 16, poz. 94, z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania IPF "P." Spółka z o.o., w pkt 1 - uchylił zaskarżoną decyzję w części określającej "wykaz nieruchomości objętych inwestycją! - przeznaczonych do czasowego zajęcia", i orzekł w tym zakresie "zgodnie z dyspozycją art. 9ad ustawy w związku z art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 z późn. zm.) zwanej dalej "ugn", jeżeli z decyzji o pozwoleniu na budowę linii kolejowej będzie wynikał obowiązek przebudowy istniejących urządzeń infrastruktury technicznej, właściwy miejscowo starosta, na wniosek inwestora, będzie mógł ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzanie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyrażą na to zgody"; w pkt 2. - w pozostałej części zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podano, iż P. S.A na podstawie art. 9o ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym wystąpiło do Wojewody [...] z wnioskiem z dnia [...] października 2010 r o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej o znaczeniu państwowym w celu realizacji inwestycji: Przebudowa (modernizacja) linii kolejowej E-[...] W. – P. w granicach miasta W. (km 1,700-15,120) do warunków technicznych V=160/120 km/h (pasażerskie/towarowe), nacisk na oś - 221 kN - na terenach otwartych. Wnioskodawca podniósł, iż linia kolejowa E-[...] jest linią o znaczeniu państwowym zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 20 marca 2007 r. w sprawie wykazu linii kolejowych o znaczeniu państwowym (Dz. U, Nr 164, poz. 1110) oraz stanowi element transeuropejskiego systemu kolejowego, co powoduje potrzebę dostosowania parametrów technicznych linii do zwiększonej prędkości i nacisków. Jednocześnie, w oparciu o art. 9w ust. 1 ustawy, wnioskodawca zwrócił się o nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, uzasadniając to ważnym interesem społecznym, polegającym na konieczności poprawy warunków bezpieczeństwa ruchu kolejowego, zwiększenia przepustowości linii, ograniczenia wpływu linii kolejowej na środowisko naturalne, zmniejszenia śmiertelności zwierząt i zachowanie integralności siedlisk zwierzęcych oraz poprawy funkcjonalności komunikacji w powiązaniu z innymi systemami transportu zbiorowego, co zostanie osiągnięte poprzez dostosowanie infrastruktury Polski do standardów technicznych obowiązujących w Unii Europejskiej. Ponadto nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji umożliwi inwestorowi niezwłoczne złożenie wniosku o pozwolenie na budowę i zrealizowanie przedsięwzięcia bez zagrożenia utraty funduszy Unii Europejskiej. Zgodnie z art. 9o ust. 6 ustawy, pismem z dnia [...] marca 2011 r. Wojewoda [...] zawiadomił o wszczęciu postępowania wnioskodawcę oraz właścicieli i użytkowników wieczystych nieruchomości, objętych ww. wnioskiem. Pozostałe strony o wszczęciu przedmiotowego postępowania zostały powiadomione w drodze obwieszczeń. Uznając, że zebrany materiał dowodowy w sprawie pozwala na wydanie rozstrzygnięcia, Wojewoda [...], na podstawie art. 9o ust. 1, art. 9q ust. 1 i 6, art. 9s oraz art. 9w ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym oraz art. 104 Kpa, wydał w dniu 11 maja 2011 r. decyzję o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej zgodnie z wnioskiem inwestora. Od powyższej decyzji odwołanie do Ministra Infrastruktury, za pośrednictwem wniosła IPF "P." Sp. z o.o., podnosząc, że decyzja narusza przepis art. 9r ust. 2 oraz art. 9w ust. 3 ustawy, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyznanie inwestorowi wobec strony uprawnień nieprzewidzianych w ustawie. Ustawa o transporcie kolejowym nie zawiera podstawy prawnej do czasowego zajęcia nieruchomości w drodze aktu administracyjnego. Organ I instancji naruszył art. 6 kpa poprzez nałożenie na stronę obowiązku znoszenia ingerencji w jej prawa bez podstawy prawnej, a także art. 107 § 3 Kpa, poprzez nie wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia w zakresie czasowego zajęcia nieruchomości użytkowanej przez stronę. Organ odwoławczy wskazał, iż na mocy § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 listopada 2011 w sprawie utworzenia Ministerstwa Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej (Dz. U. Nr 250, poz. 1503), Ministerstwo Infrastruktury, z dniem 18 listopada 2011 r., uległo przekształceniu w Ministerstwo Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej. Zdaniem Ministra wniosek inwestora z dnia [...] października 2010 r. zawiera on wszystkie elementy wymagane art. 9o ust. 3 ustawy, opinie wszystkich wymaganych organów wskazanych w pkt 4 art. 9o ust. 3 ustawy. Planowana inwestycja nie znajduje się na terenie uzdrowiskowym, nie obejmuje swoim zakresem morskich portów i przystani, jak również nie jest zlokalizowana na gruntach leśnych stanowiących własność Skarbu Państwa, będących w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe co powoduje, że nie wymaga uzyskania opinii ministra do spraw zdrowia, dyrektora właściwego urzędu morskiego oraz idy rektora właściwej regionalnej dyrekcji Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe. Inwestor dołączył do wniosku decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2006 r., znak: [...], o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia, zmienioną decyzją Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we W. z dnia [...] lutego 2010 r., wykaz działek objętych inwestycją oraz zaświadczenie P. S.A. Oddziału Gospodarowania Nieruchomościami we W. Wydziału Geodezji i Kartografii wskazujące działki objęte inwestycją, które zostały zakwalifikowane jako tereny zamknięte. Minister stwierdził, iż organ I instancji przeprowadził postępowanie w sposób prawidłowy i wydał decyzję o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej, objętej wnioskiem inwestora, nadając jej rygor natychmiastowej wykonalności. Pismem z dnia [...] maja 2011 r. inwestor zwrócił się do organu pierwszej instancji o sprostowanie ww. decyzji w części dotyczącej informacji ujętych w wykazie działek, na których lokalizowana będzie przedmiotowa inwestycja. Postanowieniem z dnia [...] maja 2011 r, znak: [...], Wojewoda [...] z urzędu sprostował oczywiste omyłki ww. decyzji z dnia [...] maja 2011 r., w zakresie obejmującym nazwy właścicieli oraz wielkości powierzchni pięciu nieruchomości przeznaczonych pod omawiają inwestycję. Zdaniem Ministra, decyzja Wojewody [...] stosownie do art. 9q ust. 1 ustawy określa: linie rozgraniczające teren inwestycji (mapa w skali 1:500, stanowiąca załącznik nr 1 do ww. decyzji), warunki techniczne realizacji inwestycji, warunki wynikające z przepisów dotyczących ochrony środowiska, ochrony zabytków i dóbr kultury współczesnej oraz potrzeb obronności państwa, wymagania dotyczące ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich, które ma spełnić inwestor na następnych etapach przygotowania inwestycji. Decyzja zatwierdza podział nieruchomości, przedstawiony na mapach w skali 1:2000, stanowiących do niej załącznik graficzny nr 2. Kontrolowana decyzja zawiera wymagane przepisami prawa elementy, a w szczególności zawiera wymagania oraz wskazuje warunki, które powinny być uwzględnione na dalszych etapach procesu inwestycyjnego., Odnosząc się do zarzutu odwołania dotyczącego nie wskazania w decyzji podstawy prawnej rozstrzygnięcia w zakresie czasowego zajęcia nieruchomości strony, Minister podzielając ten zarzut, stwierdził, iż zamieszczenie przez organ I instancji w inkryminowanej decyzji elementu rozstrzygnięcia, jakim jest "wykaz nieruchomości objętych inwestycją, przeznaczonych do czasowego zajęcia", jest nieprawidłowe. Ustawa o transporcie kolejowym nie zawiera przepisu, stanowiącego podstawę prawną do określania w decyzji ustalającej lokalizację linii kolejowej nieruchomości przeznaczonych do czasowego zajęcia. Przepis art. 9q ust. 1 ustawy w pkt 1 stanowi jedynie o obowiązku wskazania przez organ w decyzji lokalizacyjnej linii rozgraniczających teren (nieruchomości wydzielone tymi liniami zgodnie z art. 9s ustawy stają się własnością Skarbu Państwa). Użyte przez ustawodawcę wyrażenie "w szczególności" nie może być interpretowane w sposób rozszerzający, przyznający organowi orzekającemu w sprawie lokalizacji inwestycji linii kolejowej kompetencję wprowadzania do treści decyzji elementów niewymienionych w przepisach innych ustaw szczególnych, w których przyznano organowi administracji uprawnienie lub nałożono obowiązek w tym zakresie. Odnośnie zarzutu naruszenia art. 6 kpa, Minister wskazał, iż wyrażona w tym przepisie zasada praworządności obliguje organy administracji publicznej do działania na podstawie przepisów prawa. Orzekając w przedmiocie ustalenia lokalizacji ww. inwestycji, Wojewoda [...] mógł więc podejmować tylko takie działania, które wprost zostały wskazane w przepisach ustawy o transporcie kolejowym. Uprawnienie wojewody do określania w decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej nieruchomości przeznaczonych do czasowego zajęcia nie wynika z żadnego przepisu tej ustawy. Art. 9ad powołanej ustawy odsyła w sprawach nieuregulowanych w rozdziale 2b ustawy do przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami ( ugn). Z art. 124 ust. 1 ugn wynika, iż to starosta może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Minister podniósł, iż analiza zasadności przedmiotowych ograniczeń w korzystaniu z nieruchomości ma miejsce dopiero na etapie postępowania w sprawie wydania pozwolenia na budowę linii kolejowej. Jeżeli więc z decyzji o pozwoleniu na budowę linii kolejowej będzie wynikał obowiązek dokonania przebudowy istniejących urządzeń infrastruktury technicznej, starosta, na wniosek inwestora, może ograniczyć w drodze decyzji sposób korzystania z nieruchomości w zakresie określonym w przywołanym przepisie, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyrazi na to zgody. Przepis art. 124 ust. 3 ugn. statuuje zasadę, iż władcze rozstrzygnięcie starosty w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości objętych obowiązkiem przebudowy infrastruktury towarzyszącej, może nastąpić dopiero wtedy, gdy niepowodzeniem zakończą się rokowania z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości o uzyskanie zgody na wykonanie ww. prac. W konstatacji Minister stwierdził, iż Wojewoda [...] nie mógł wskazać w przedmiotowym rozstrzygnięciu działek do czasowego zajęcia. Określenie takich rozwiązań na etapie decyzji o lokalizacji linii kolejowej byłoby sprzeczne z prawem, gdyż ustawa o transporcie kolejowym nie przewiduje stosowania przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane w trakcie procedury lokalizacyjnej. Mając na uwadze przytoczoną argumentację Minister na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa, uchylił wskazany zapis jako nie znajdujący oparcia w przepisach ustawy, ustalając w to miejsce nowy zapis, wskazujący na dyspozycję art. 9ad ustawy w związku z art. 124 ust 1 ugn. Kwestie związane z ewentualnym ograniczeniem w korzystaniu z nieruchomości zostaną rozstrzygnięte dopiero na etapie postępowania w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę inwestycji kolejowej. Skargę na powyższą decyzję wniosły P. S.A.. w W., podnosząc zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt a) p.p.s.a.), tj.: - art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. z 2010 r. nr 102, poz. 651, z późn. zm.), dalej jako "ugn", poprzez uznanie, że starosta na wniosek inwestora może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości, jeżeli z decyzji o pozwoleniu na budowę linii kolejowej będzie wynikał obowiązek przebudowy istniejących urządzeń infrastruktury, w sytuacji gdy art. 124 ust. ugn stanowi jedynie, że ograniczenie takie następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku jego braku, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, nie wspomina natomiast o możliwości uzyskania decyzji o czasowym zajęciu na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę linii kolejowej; - naruszenie art. 32 ust 4 pkt 1 ustawy Prawo budowlane w zw. z art. 9ac ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym dalej jako "utk", poprzez przyjęcie, że starosta może wydać decyzję o czasowym korzystaniu z nieruchomości, o której mowa w art. 124 ust. 1 ugn, na podstawie uzyskanego przez P. S.A. (dalej jako "P."), pozwolenia na budowę linii kolejowej, przez co nie jest niezbędne określenie w decyzji o ustaleniu linii kolejowej wykazu nieruchomości przeznaczonych do czasowego zajęcia, w sytuacji, gdy art. 32 ust. 4 pkt 1 Prawa budowlanego stanowi, że wydanie pozwolenia na budowę musi być poprzedzone wydaniem odpowiedniej decyzji lokalizacyjnej; - art. 9ad ust. 2 utk w zw. z art. 124 ust. 1 ugn poprzez uznanie, że P., jako zarządca infrastruktury kolejowej, winien w celu pozyskania czasowego zajęcia nieruchomości wystąpić do starosty, gdy tymczasem organ pominął zupełnie, zawarty w art. 124 ust. 1 ugn, obowiązek istnienia planu miejscowego (przewidującego w jego zapisach lokalizację linii kolejowej na danym terenie), bądź w przypadku jego braku, decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, której wydanie uregulowane zostało w przepisach o zagospodarowaniu przestrzennym oraz fakt, że stosowanie przepisów o zagospodarowaniu przestrzennym zostało wyłączone w sprawach dotyczących lokalizacji linii kolejowych na podstawie art 9ad ust. 2 utk; - naruszenie art. 9n w zw. z art. 9q ust. 1 pkt 2 utk poprzez uznanie, że właściwy organ administracji publicznej w decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej nie może określić nieruchomości przeznaczonych do czasowego zajęcia, w sytuacji, gdy art. 9n utk stanowi, że przepisy Rozdziału 2b określają szczególne zasady i warunki przygotowania inwestycji dotyczących linii kolejowych o znaczeniu państwowym, w tym warunki lokalizacji i nabywania nieruchomości na ten cel, a art. 9q ust. 1 pkt 2 tej ustawy stanowi, że organ ten określa w decyzji "warunki techniczne realizacji inwestycji", do których to warunków zaliczyć należy określenie nieruchomości, których czasowe zajęcie jest niezbędne do właściwego przeprowadzenia inwestycji; - naruszenie art. 9q ust 1 utk poprzez uznanie, że zawarte w tym przepisie wyrażenie "w szczególności", pozbawia właściwy do wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej organ administracji publicznej możliwości określenia nieruchomości niezbędnych do czasowego zajęcia w trakcie procesu inwestycyjnego, w sytuacji gdy zawarte w tym przepisie wyrażenie "w szczególności" oznacza otwarty katalog składowych decyzji o ustaleniu lokalizacji, pozostawiając do decyzji właściwego organu administracji publicznej decyzję co do zawartości decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej, tak aby dana inwestycja mogła być sprawnie i prawidłowo przeprowadzona. W związku z powyższym skarżąca Spółka wniosła o uchylenie punktu I zaskarżonej decyzji, którym uchylona została decyzja Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] maja - 2011 r w części określającej "wykaz nieruchomości objętych inwestycją - przeznaczonych do czasowego zajęcia oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, powtarzając argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ), zwanej dalej p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta obejmuje wskazane w przepisie orzeczenia wydawane przez organy administracji publicznej, w tym decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 tej ustawy sąd dokonuje również z urzędu kontroli rozstrzygnięć administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem i nie jest związany w tym zakresie zarzutami, podstawą prawną i wnioskami sformułowanymi w skardze. Sąd dokując kontroli zaskarżonej decyzji, wbrew zarzutom skargi, uznał za prawidłowe stanowisko Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, iż żaden przepis ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym nie dawał Wojewodzie [...] uprawnienia do określenia w decyzji z dnia [...] maja 2011 r. nieruchomości przeznaczonych do czasowego zajęcia. Przepis art. 9g ust. 1 tej ustawy określa elementy jakie ma zawierać decyzja o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej, a więc: 1) linie rozgraniczające teren; 2) warunki techniczne realizacji inwestycji; 3) warunki wynikające z prawnie chronionych potrzeb ochrony środowiska, ochrony zabytków i dóbr kultury współczesnej oraz potrzeb obronności państwa; 4) wymagania dotyczące ochrony interesów osób trzecich; 5) zatwierdzenie podziału nieruchomości, o którym mowa w art. 9s ust. 1. Zgodnie z art. 9s. ust. 1 ww. ustawy decyzją o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej zatwierdza się podział nieruchomości. Mapy z projektami podziału nieruchomości stanowią integralną część decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej. Linie rozgraniczające teren ustalone decyzją o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej stanowią linie podziału nieruchomości ( ust. 2 ). Nieruchomości wydzielone liniami rozgraniczającymi teren, o którym mowa w ust. 2, stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej stała się ostateczna ( ust. 3). Zgodzić się należy z organem odwoławczym, iż użyte przez ustawodawcę w art. 9g ust. 1 ustawy sformułowanie " w szczególności" nie może prowadzić do wykładni rozszerzającej, zmierzającej do przyjęcia, że w decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej wojewoda może również wskazać nieruchomości przeznaczone do czasowego zajęcia. Uprawnienie lub obowiązek organu do wydania rozstrzygnięcia w danym przedmiocie musi wynikać wprost z przepisu ustawy regulującej daną materię. Zauważyć należy, iż ustawa o transporcie kolejowym w art. 9ad odsyła w sprawach nieuregulowanych w rozdziale 2b dotyczącym szczególnych zasady i warunki przygotowania inwestycji dotyczących linii kolejowych o znaczeniu państwowym do przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami regulującej materię czasowego zajęcia nieruchomości. Wynika z tego, że czasowe zajęcie nieruchomości dla potrzeb realizacji przedmiotowej linii kolejowej podlega rozpoznaniu i rozstrzygnięciu w oparciu o przepisy ustawy, o której mowa w art. 9ad ustawy o transporcie kolejowym. Z powyższych względów zarzuty skargi należało uznać za niezasadne. Jednakże wskazać należy, iż Sąd mając na uwadze treść art. 134 kpa , stwierdził, iż zaskarżona decyzja obarczona jest inną istotną wadą, która musiała prowadzić do uwzględnienia skargi. W ocenie Sądu, Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej przy wydawaniu zaskarżonej decyzji dopuścił się naruszenia przepis prawa materialnego - art. 138 § 1 pkt 2 kpa, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. W myśl art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzec co do istoty sprawy, bądź uchylając zaskarżoną decyzję - umorzyć postępowanie pierwszej instancji. Przepis przewiduje wydanie różnych rozstrzygnięć przez organ drugiej instancji w stosunku do decyzji organu pierwszej instancji, przy czym każde z nich składa się z dwóch części: pierwsze - uchylić decyzję pierwszej instancji w całości i w tym zakresie orzeczenie co do istoty; po drugie - uchylić decyzję pierwszej instancji w części i w tym zakresie orzec co do istoty; po trzecie - uchylić decyzję pierwszej instancji w całości i umorzyć postępowanie organu pierwszej instancji, po czwarte - uchylić decyzję pierwszej instancji w części i w tym zakresie umorzyć postępowanie organu pierwszej instancji. Odnosząc te uwagi do zaskarżonej decyzji, stwierdzić należy, że jej sentencja nie odpowiada żadnemu wskazanemu powyżej rozstrzygnięciu jakie może wydać organ odwoławczy. Wprawdzie osnowa zaskarżonej decyzji składa się z dwóch części, lecz prawidłową okazała się jedynie pierwsza jej część - co do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji w części " określającej wykaz nieruchomości objętych inwestycją - przeznaczonych do czasowego zajęcia". Natomiast część druga osnowy decyzji Ministra w zakresie rozstrzygnięcia co do istoty sprawy kontekście pierwszej części jej osnowy okazała się wadliwa, co też przyznał organ w odpowiedzi na skargę. Otóż, skoro Minister uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2011 r., w części jakiej określono nieruchomości przeznaczone do czasowego zajęcia, uznając, że w świetle przepisów ustawy o transporcie drogowym nie jest uprawniony do orzekania w tym przedmiocie, to prawidłowo powinien umorzyć postępowanie organu pierwszej instancji w tym zakresie. Z tych też względów zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu. Sąd na podstawie art. 135 p.p.s.a. objął kontrolą postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] maja 2011 r. nr [...], którym na podstawie art. 113 § 1 kpa dokonano sprostowania z urzędu oczywistych omyłek w decyzji tego organu z dnia [...] maja 2011 r. Z treści tego postanowienia wynika, że sprostowania decyzji dokonano zakresie stwierdzonych rozbieżności co do ujawnionych właścicieli i powierzchni działek wykazanych w tabeli na str. 1,2 i 3 decyzji a zbiorczym zestawieniem działek, stanowiącym załącznik do wniosku inwestora, zmienionego w trakcie prowadzonego postępowania. W orzecznictwie i piśmiennictwie przyjmuje się, że sprostowanie decyzji w trybie art. 113 § 1 kpa może dotyczyć tylko nieistotnych wadliwości decyzji, polegających na prostowaniu błędów pisarskich i rachunkowych oraz innych oczywistych omyłek. Oczywista omyłka pisarska to widoczne wbrew zamierzeniu organu niewłaściwe użycie wyrazu, widocznie mylna pisownia, widoczne, niezamierzone opuszczenie jednego lub więcej wyrazów. Inne oczywiste omyłki to omyłki stojące na równi z błędami pisarskimi, polegające na tym, że w decyzji wyrażono coś co widocznie jest niezgodne z myślą wyrażoną niedwuznacznie przez organ, a zostało wypowiedziane przez przeoczenie, niewłaściwy dobór słowa. Sprostowanie na podstawie art. 113 § 1 kpa nie może jednak prowadzić do merytorycznej zmiany orzeczenia i to nawet wówczas, gdy zaistniały rozbieżności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia a uzasadnieniem wyrażającym wolę organu konkretnego rozstrzygnięcia. Sprostowaniu nie podlegają jednak wady (błędy i omyłki) istotne m.in. w zakresie konsekwencji prawnych zastosowania określonej normy prawnej (tak: J. Borkowski (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 9 Wydanie, Wydawnictwo C.H. Beck, s. 551). W tej formie nie jest możliwe takie ingerowanie w treść decyzji administracyjnej, które - co do zasady - mogłoby przyczynić się do zmiany jej rozstrzygnięcia merytorycznego. Sprostowanie nie może prowadzić do merytorycznej zmiany decyzji czy ponownego rozstrzygnięcia w sposób odmienny od pierwotnego (tak: NSA w wyroku z dnia 4 maja 1988 r., sygn. II! SA1466/87, OSP 1990, Zeszyt 11-12, poz. 398, z glosą aprobującą W. Tarasa). W tych warunkach należało stwierdzić, że postanowienie Wojewody [...] nr [...] zostało wydane z obrazą art. 113 § 1 kpa, gdyż sprostowanie błędów w decyzji z dnia [...] maja 2011 r. w zakresie numerów działek, właścicieli działek i powierzchni działek nie miało charakteru oczywistej omyłki, którą sprostować można było w trybie art. 113 § 1 kpa, lecz stanowiło zmianę istotnego elementu rozstrzygnięcia. Dlatego też postanowienie to należało uchylić. Błędy decyzji organu pierwszej instancji w tym zakresie może naprawić organ odwoławczy. Rozpoznając ponownie sprawę organ zastosuje się do przedstawionych powyżej oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło