II OSK 1743/13
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2015-02-19
Skład orzekający: Grzegorz Czerwiński, Małgorzata Masternak – Kubiak, Leszek Kiermaszek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego jest właściwy do podjęcia działań w sprawie budowy ogrodzenia, które nie wymaga pozwolenia na budowę ani zgłoszenia, ale jest niezgodne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego?Ratio decidendi
Organ nadzoru budowlanego jest właściwy do likwidacji samowoli budowlanej polegającej na budowie obiektu budowlanego wbrew ustaleniom obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, nawet jeśli budowa taka nie wymagała pozwolenia na budowę lub zgłoszenia. Niezgodność z planem miejscowym stanowi przypadek samowoli budowlanej w postaci realizacji obiektu niezgodnie z przepisami, co uzasadnia zastosowanie art. 50 i 51 Prawa budowlanego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła budowy ogrodzenia z pustaka betonowego o wysokości do 2 metrów, które nie wymagało pozwolenia na budowę ani zgłoszenia. Jednakże, ogrodzenie było niezgodne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, który zakazywał budowy ogrodzeń z prefabrykatów betonowych i ogrodzeń pełnych. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego umorzył postępowanie, uznając brak kompetencji. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił tę decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując na możliwość zastosowania przepisów o samowoli budowlanej. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę właściciela ogrodzenia, a Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Masternak – Kubiak (spr.) Sędzia del. NSA Leszek Kiermaszek Protokolant asystent sędziego Marta Romanowska po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 kwietnia 2013 r. sygn. akt VII SA/Wa 2799/12 w sprawie ze skargi S. S. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Warszawie z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w ramach nadzoru budowlanego oddala skargę kasacyjną
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 4 kwietnia 2013 r., sygn. akt VII SA/Wa 2799/12, oddalił skargę S. S. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w ramach nadzoru budowlanego.
W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał następujące okoliczności faktyczne i prawne:
Na wniosek T. K. i A. P., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie wybudowania ogrodzenia z pustaka betonowego usytuowanego na działce nr ew. [...] obr. [...] przy ul. [...] w O.
Podczas kontroli przeprowadzonej w dniu 27 marca 2012 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. ustalił, że na w/w działce zostało wykonane ogrodzenie z pustaka betonowego o grubości 20 cm. Wysokość w/w ogrodzenia w 3 różnych miejscach wynosi: 1,70 m, 1,80 m i 2,00 m, natomiast długość wynosi 22,30 m. Przedmiotowe ogrodzenie zostało usytuowane pomiędzy nieruchomością T. K. i A. P., a nieruchomością S. S.. Zgodnie z oświadczeniem inwestora z dnia 7 maja 2012 r. sporne ogrodzenie powstało w latach 2006-2007.
Decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2012 r., organ powiatowy na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) - zwanej dalej K.p.a. umorzył postępowanie administracyjne w sprawie wybudowania ogrodzenia z pustaka betonowego na terenie działki nr ew. [...] obr. [...] przy ul. [...] w O. wskazując, że wprawdzie ogrodzenie jest niezgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, tj. z § 3 ust. 7 miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenu pomiędzy ulicami Kraszewskiego, Wczasową Łokietka, Chrobrego, Tysiąclecia i Mieszka I w Otwocku zatwierdzonego uchwałą Rady Miasta Otwocka Nr XIX/183/2000 z dnia 15 lutego 2000 r. (Dz.Urz. W. Maz. Nr 135 z dnia 10.11.2000 r. poz. 1278), to kompetencje nadzoru budowlanego dotyczące ogrodzeń międzysąsiedzkich nie mogą naruszać ustaleń zawartych w art. 30 ust. 1 pkt 3 z ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tekst jednolity w Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 z późn. zm.), czyli jeśli ogrodzenie międzysąsiedzkie nie spełnia określonych wymogów takich jak wysokość powyżej 2,20 m określona w ustawie oraz z § 41 ust. 1 i 2 z Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2002 r. Nr 75, poz. 690 z późn. zm.), według którego ogrodzenie nie może stwarzać zagrożenia dla bezpieczeństwa ludzi i zwierząt oraz zabronione jest umieszczanie na ogrodzeniach ostro zakończonych elementów to ogrodzenia międzysąsiedzkie nie wymaga zgłoszenia do właściwego organu.
Po rozpatrzeniu odwołania T. K., Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] października 2012 r., na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. oraz na podstawie art. 83 ust. 2 Prawa budowlanego uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. Nr [...] z dnia [...] czerwca 2012 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Zdaniem organu odwoławczego organ powiatowy prawidłowo dokonał ustaleń faktycznych, jednakże błędnie wywnioskował, że w sprawie nie ma podstaw do podejmowania czynności kompetencyjnych.
Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z dyspozycją art. 29 ust. 1 pkt 23 Prawa budowlanego budowa ogrodzeń nie wymaga pozwolenia na budowę, jak też dokonania zgłoszenia. Jedynie realizacja ogrodzeń od strony miejsc publicznych i ogrodzeń powyżej 2,20 m wymaga dokonania zgłoszenia właściwemu organowi administracji architektoniczno - budowlanej (art. 30 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego). Z powyższego uregulowania wynika, że ogrodzenie wybudowane wewnątrz działki i ogrodzenia międzysąsiedzkie nie podlegają reglamentacji administracyjnej (tj. obowiązkowi zgłoszenia lub uzyskania pozwolenia na budowę), chyba że posiadają wysokość powyżej 2,20 m. Powyższe nie zwalnia jednak organu nadzoru budowlanego od zbadania, czy inwestycja jest zgodna z obowiązującymi przepisami, tj. m. in. z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Biorąc powyższe pod uwagę Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. w związku z naruszeniem ustaleń obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego winien rozważyć możliwość przeprowadzenia postępowania naprawczego w trybie art. 50 i 51 Prawa budowlanego.
W skardze skierowanej do Sądu S. S. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, zarzucając jej:
1. naruszenie przepisów prawa materialnego:
a) art. 29 ust. 1 pkt 23 oraz art. 30 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tj. Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm.) poprzez błędne przyjęcie, że mimo braku obowiązku uzyskania pozwolenia budowę i zgłoszenia przedmiotowej inwestycji właściwemu organowi, organ nadzoru budowlanego ma prawo do podejmowania czynności kompetencyjnych w niniejszej sprawie.
2. naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) naruszenie art. 6 K.p.a. poprzez władczą ingerencję organu nadzoru budowlanego w sprawie wybudowania ogrodzenia nie podlegającej reglamentacji administracyjnej, w sytuacji gdy żaden obowiązujący przepis prawa nie daje organowi administracji publicznej podstaw do władczego wkraczania w przedmiotową inwestycję, tj. wykonania ogrodzenia, które nie podlega obowiązkowi zgłoszenia lub uzyskania pozwolenia na budowę,
b) naruszenie art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego, w szczególności poprzez przyjęcie, że przedmiotowa inwestycja narusza przepisy obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego,
c) naruszenie art. 8 i 107 § 3 K.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na to, że organ drugiej instancji ograniczył się tylko i wyłącznie do ponownego przywołania stanowiska organu pierwszej instancji w zakresie ustaleń faktycznych, a więc nie uczynił zadość normatywnym warunkom merytorycznego rozstrzygania w postępowaniu odwoławczym, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji,
d) naruszenie art. 9 i 11 K.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie podstaw i przesłanek uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji.
W odpowiedzi na skargę Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
W motywach wyroku oddalającego skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podkreślił, że istotnym dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, w sytuacji gdy stwierdzono niezgodność bezprzedmiotowości postępowania, jest ustalenie czy wskazana inwestycja ma charakter działań budowlanych podlegających reglamentacji prawa budowlanego uwzględniając, że miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego zakazuje budowy ogrodzeń pełnych .
Biorąc pod uwagę, iż właściciel sąsiedniej działki zabiega o rozstrzygnięcie sporu sąsiedzkiego na drodze prawa budowlanego w związku z ustaleniami planu miejscowego, zadaniem organu I instancji było podjęcie rozstrzygnięcia merytorycznego, bowiem Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego jest właściwy do likwidacji samowoli budowlanej polegającej na budowie obiektu budowlanego wbrew ustaleniom obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego również wówczas, gdy budowa taka nie musiała być poprzedzona uzyskaniem pozwolenia na budowę lub zgłoszenia.
Sąd wyjaśnił, że miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, z mocy art. 14 pkt 8 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717 ze zm.), jest aktem prawa miejscowego. Budowa obiektu budowlanego, nawet nie wymagającego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia, wbrew postanowieniom tego planu jest innym przypadkiem samowoli budowlanej polegającym na realizacji tego obiektu niezgodnie z przepisami (art. 50 ust. 1 pkt 4 prawa budowlanego). W wypadku wybudowania takiego obiektu wbrew postanowieniom miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego odpowiednie zastosowanie ma, między innymi, przepis art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z ust. 7 prawa budowlanego, dający podstawę do orzeczenia nakazu rozbiórki obiektu, gdy nie można doprowadzić go do stanu zgodnego z prawem. Wynika z tego, że powiatowy inspektor nadzoru budowlanego jest właściwy do likwidacji samowoli budowlanej polegającej na budowie obiektu budowlanego wbrew ustaleniom obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego również wówczas, gdy budowa taka nie musiała być poprzedzona uzyskaniem pozwolenia na budowę lub zgłoszeniem. Do obowiązków tego organu należy bowiem nadzór i kontrola nad przestrzeganiem prawa w trakcie realizacji robót budowlanych, w tym zgodności zagospodarowania terenu z miejscowymi planami zagospodarowania przestrzennego, czemu służą instrumenty prawne wskazane w art. 50 i 51 prawa budowlanego.
W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku S. S. zarzucił:
I. na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik spławy, a mianowicie:
- art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 P.p.s.a. poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli w zw. z art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez wadliwe uzasadnienie zaskarżonego wyroku, nieodpowiadające wymogom art. 141 § 4 P.p.s.a., polegające na całkowitym braku rozpoznania i dokonania oceny prawnej podniesionych przez skarżącego w skardze zarzutów tj. art. 6, art. 77, art. 80, art. 8, art. 107 § 3, art. 9 i art. 11 K.p.a., a także nieustosunkowanie się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu wyroku do tych zarzutów, a także nieskonfrontowanie w/w zarzutów ze stanowiskiem organu oraz zgromadzonym materiałem dowodowym,
- art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 K.p.a., polegające na oddaleniu skargi oraz nieuchyleniu decyzji Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, pomimo, że decyzja ta została wydana bez zebrania i rozważania pełnego materiału dowodowego, w szczególności poprzez niczym nieuzasadnione przyjęcie, że przedmiotowa inwestycja narusza przepisy obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, co skutkowało nienależytym i niewyczerpującym wyjaśnieniem skarżącemu w uzasadnieniu tejże decyzji okoliczności faktycznych i prawnych, stanowiących podstawę wydania decyzji tej treści,
II. na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi naruszenie prawa materialnego, a mianowicie:
- art. 29 ust. 1 pkt 23 oraz art. 30 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 81 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tj. Dz. U. z 2010 r., Nr 243, poz. 1623 ze zm.) poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że mimo braku obowiązku uzyskania pozwolenia budowę i zgłoszenia przedmiotowej inwestycji właściwemu organowi, regulacja zawarta w przepisie art. 81 ust. 1 pkt 1 lit. a) ma zastosowanie do tejże inwestycji, a więc organ nadzoru budowlanego ma prawo do podejmowania czynności kompetencyjnych w niniejszej sprawie,
- art. 50 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tj. Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm.) poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że regulacja zawarta w tym przepisie ma zastosowanie do obiektów budowlanych niewymagających pozwolenia na budowę ani zgłoszenia oraz przyjęciu, że przepis ten obejmuje swym zakresem także akty prawa miejscowego, a nie wyłącznie przepisy prawa budowlanego i warunki techniczne jakim winny odpowiadać budynki i w konsekwencji jego błędne zastosowanie,
- art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 51 ust. 7 ustawy - Prawo budowlane przez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż przepisy te miały zastosowanie w niniejszej sprawie, podczas gdy odnoszą się one robót budowlanych objętych obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę bądź zgłoszenia.
W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, ewentualnie, w razie zaistnienia przesłanek z art. 188 P.p.s.a., o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uchylenie w całości decyzji Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2012 r., nr [...] uchylającej w całości zaskarżoną decyzję w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w ramach nadzoru budowlanego i przekazującą sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Ponadto na podstawie art. 203 P.p.s.a. skarżący wniósł o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej zwrócono uwagę, iż przepisy art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego nie uprawniały powiatowego inspektora nadzoru budowlanego do wydania zaskarżonej decyzji, bowiem przepisy te odnoszą się do robót budowlanych objętych obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę bądź zgłoszenia. Natomiast ogrodzenie wybudowane wewnątrz działki i ogrodzenia międzysąsiedzkie nie podlegają reglamentacji administracyjnej, chyba że posiadają wysokość powyżej 2,20 m. W niniejszej sprawie sporne ogrodzenie usytuowane jest od strony prywatnych działek, a jego wysokość nie przekroczyła 2,20 m, nie wymagało zatem pozwolenia na budowę ani też zgłoszenia do właściwego organu. Dlatego też nie ma podstaw do przeprowadzenia postępowania naprawczego, o którym mowa w art. 51, celem ewentualnego doprowadzenia robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Przepis art. 50 ust. 1 pkt 4 dotyczy przypadków wykonywania robót budowlanych w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę bądź w przepisach. Chodzi tu więc wyłącznie o przepisy budowlane i warunki techniczne jakim winny odpowiadać budynki (przepisy ustawowe i akty wykonawcze). Natomiast nie obejmuje swym zakresem aktów prawa miejscowego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej zwanej P.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 wskazanego przepisu. W niniejszej sprawie żadna, z wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a., przesłanek nieważności postępowania nie zaistniała, wobec czego kontrola Naczelnego Sądu Administracyjnego ograniczyć się musiała wyłącznie do zbadania zawartych w skardze zarzutów, sformułowanych w granicach podstawy kasacyjnej.
Autor skargi formułuje zarzuty wskazujące zarówno na naruszenie prawa materialnego, jak też na naruszenie przepisów postępowania. Przedmiot obu rodzajów zarzutów, jak i kierunek ich argumentacji pozostaje jednak w ścisłym związku, koncentrując się zasadniczo wokół postanowień art. 29 ust. 1 pkt 23, art. 30 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 81 ust. 1 pkt 1 lit. a) oraz art. 50 ust. 1 pkt 4 i art. 51 ust. 1 pkt 1 i ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tj. Dz. U. z 2010 r., Nr 243, poz. 1623 ze zm.), których błędna interpretacja i wadliwe zastosowanie, w ocenie kasatora, doprowadziło do nieprawidłowej oceny, przez Sąd pierwszej instancji, dokonanych przez organ ustaleń faktycznych. Mając zatem na względzie powyższy związek treściowy, sformułowane w niniejszej skardze zarzuty poddane zostaną kontroli kasacyjnej łącznie, w kontekście naruszenia prawa materialnego. Dopiero wynik tego aspektu kontroli kasacyjnej może zostać nałożony na ocenę zarzutu naruszenia przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy.
Stosownie do art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. Jeżeli nie jest wymagane pozwolenie na budowę, a z takiego obowiązku są zwolnione wszystkie budowy i roboty budowlane wymienione w art. 29 ust. 1 i 2 (z zastrzeżeniami zamieszczonymi w art. 29 ust. 1 pkt 14 i 26, ust. 2 pkt 1 i 6) oraz jeżeli z art. 30 ust. 1 nie wynika, że dane zamierzenie budowlane nie wymaga dokonania zgłoszenia, oznacza to, że inwestor może rozpocząć roboty budowlane bez jakiejkolwiek zgody i akceptacji organów administracji architektoniczno-budowlanej. W tych przypadkach ustawodawca zrezygnował z wszelkich form reglamentacji administracyjnoprawnej, tym samym w pełni urzeczywistniając zasadę wyrażoną w art. 4 wskazanej ustawy. Jednak realizacja prawa zabudowy bez ingerencji organów administracji publicznej wymaga od inwestora, aby swoje zamiary inwestycyjne realizował na gruncie, mając prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (art. 3 pkt 11) oraz żeby odbywało się zgodnie z przepisami prawa (nie tylko budowlanego). W przeciwnym razie inwestor musi się liczyć z możliwością ingerencji organów nadzoru budowlanego (A. Gliniecki (red), Prawo budowlane. Komentarz, Warszawa 2012 r., Wyd. Lexis Nexis, s. 274).
Stosownie do art. 29 ust. 1 pkt 23 Prawa budowlanego budowa ogrodzeń - co do zasady - została zwolniona z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, a w ograniczonym zakresie została poddana reżimowi zgłoszenia. W art. 30 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego ustawodawca nałożył bowiem na inwestora obowiązek dokonania zgłoszenia zamiaru budowy ogrodzeń usytuowanych od strony dróg, ulic, placów, torów kolejowych i innych miejsc publicznych oraz ogrodzeń o wysokości powyżej 2,20 m. Oznacza to, że ogrodzenie wybudowane wewnątrz działki i ogrodzenia międzysąsiedzkie nie podlegają reglamentacji administracyjnej, chyba że posiadają wysokość powyżej 2,20 m.
Niezależnie od powyższego, każdy obiekt budowlany mający być rezultatem robót budowlanych musi spełniać warunki określone w art. 5 ust. 1 Prawa budowlanego. Jednym z wymogów wskazanych w treści tego przepisu jest konieczność budowania obiektu budowlanego w sposób określony w przepisach. Wbrew przekonaniu skarżącego, przepisami prawa są także przepisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Plan miejscowy jest bowiem aktem prawa miejscowego, o czym wprost stanowi art. 14 ust. 8 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717; z późn. zm.). Zgodnie zaś z art. 87 ust. 2 Konstytucji RP źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są na obszarze działania organów, które je ustanowiły, akty prawa miejscowego. Budowa obiektu budowlanego, nawet nie wymagającego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia, wbrew postanowieniom tego planu jest innym przypadkiem samowoli budowlanej polegającym na realizacji tego obiektu niezgodnie z przepisami (art. 50 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego). W wypadku wybudowania takiego obiektu wbrew postanowieniom miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego odpowiednie zastosowanie ma, między innymi, przepis art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z ust. 7 prawa budowlanego, dający podstawę do orzeczenia nakazu rozbiórki obiektu, gdy nie można doprowadzić go do stanu zgodnego z prawem (zob. postanowienie NSA z dnia 23 lutego 2010 r., sygn. akt II OW 27/09; uchwałę NSA z dnia 20 października 1997 r., sygn. akt OPS 3/97 [w:] CBOSA).
Z powyższymi regulacjami koreluje treść art. 81 ust. 1 pkt 1a Prawa budowlanego, który stanowi, że do podstawowych obowiązków organów administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego należy nadzór i kontrola nad przestrzeganiem przepisów prawa budowlanego, a w szczególności zgodności zagospodarowania terenu z miejscowymi planami zagospodarowania przestrzennego oraz wymaganiami ochrony środowiska. Szczegółowe zadania i kompetencje powiatowego organu nadzoru budowlanego jako organu pierwszej instancji wskazuje przepis art. 83 ust. 1 Prawa budowlanego. Wynika z niego, że do właściwości tego organu należą, między innymi, zadania wynikające z przepisów art. 48-51 ustawy. Stosownie do art. 50 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego w innych wypadkach niż określone w art. 48 ust. 1 i art. 49b ust. 1 (a więc gdy roboty budowlane są prowadzone bez uzyskania koniecznego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia) organ nadzoru budowlanego wstrzymuje prowadzenie robót budowlanych w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę bądź w przepisach. Następstwem tego może być nałożenie obowiązku rozbiórki tego obiektu lub jego części (art. 51 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego). Zgodnie zaś z przepisem art. 51 ust. 7 tej ustawy przepisy art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 stosuje się odpowiednio, jeżeli roboty budowlane, w przypadkach innych niż określone w art. 48 lub 49b, zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1.
W niniejszej sprawie organy administracji ustaliły, iż ogrodzenie z pustaka betonowego usytuowane na działce o nr ew. [...] obr. [...] przy ul. [...] w O., nie przekracza wskazanej w art. 30 ust. 1 pkt 3 wysokości 2,20 m. W związku z tym jego realizacja nie wymaga ani pozwolenia na budowę, ani zgłoszenia. Należy jednak zwrócić uwagę, że wskazana nieruchomość, jak wynika z informacji Urzędu Miasta Otwocka, objęta jest miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego terenu pomiędzy ulicami Kraszewskiego, Wczasową, Łokietka, Chrobrego, Tysiąclecia i Mieszka I w Otwocku zatwierdzonego uchwałą Rady Miasta Otwocka Nr XIX/183/2000 z dnia 15 lutego 2000 r. Postanowienia zawarte § 3 ust. 7 planu zakazują budowy ogrodzeń w prefabrykatów betonowych oraz ogrodzeń pełnych bez względu na to czy ogrodzenie jest międzysąsiedzkie czy też od strony ulicy. Jak wskazano uprzednio, niezachowanie wymogów określonych w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego oznacza, że mamy do czynienia z samowolą budowlaną w postaci wskazanej w art. 50 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego, co skutkuje wstrzymaniem robót budowlanych lub nakazem rozbiórki, w trybie określonym w art. 51 ust. 1 pkt 1 w związku z ust. 7 Prawa budowlanego. Właściwym zaś do likwidacji samowoli budowlanej polegającej na budowie obiektu budowlanego wbrew ustaleniom obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego jest organ nadzoru budowlanego. Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, zaskarżony wyrok nie narusza wskazanych uprzednio przepisów prawa materialnego.
Nie można podzielić również zarzutu naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 1 § 1 i 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 3 § 1 P.p.s.a. w zw. z 141 § 4 P.p.s.a poprzez nieodniesienie się do wszystkich twierdzeń i zarzutów zawartych w skardze, a także nieskonfrontowanie w/w zarzutów ze stanowiskiem organu oraz zgromadzonym materiałem dowodowym. Sformułowany w tej podstawie kasacyjnej zarzut naruszenia art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) w związku z art. 3 § 1 P.p.s.a. jest całkowicie niezasadny, gdyż wskazane przepisy należą do kategorii przepisów o charakterze ustrojowym. Wydanie wyroku niezgodnego z oczekiwaniem skarżącej kasacyjnie nie może być zaś utożsamiane z uchybieniem powołanym normom. Zaznaczyć należy, że powyższe przepisy zakreślają jedynie właściwość sądów administracyjnych, stanowiąc, że sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Nie ma natomiast żadnych podstaw do przyjęcia, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie dokonał takiej kontroli albo, że ocenę swoją oparł na innym kryterium niż zgodność zaskarżonej decyzji z prawem. Zaznaczyć należy, że przepisy te mogłyby być naruszone tylko wtedy, gdyby skarga w ogóle nie została przez Sąd rozpoznana, albo rozpoznanie jej opierałoby się na innych kryteriach, niż są one określone w art. 1 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
Zgodnie natomiast z przepisem art. 141 § 4 P.p.s.a., uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, a ponadto, jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji - wskazania, co do dalszego postępowania. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. będzie skuteczny tylko wtedy, gdy połączony zostanie z innymi uchybieniami sądu zaistniałymi na etapie rozpoznania skargi lub gdy wadliwość uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia jest tego rodzaju, że nie pozwala na kontrolę kasacyjną tego orzeczenia. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie niezbędne elementy i nie można zgodzić się z twierdzeniem zawartym w skardze kasacyjnej, że z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika, jakimi przesłankami kierował się Sąd pierwszej instancji podejmując zaskarżone rozstrzygnięcie. Sąd bowiem należycie wyjaśnił stan faktyczny i prawny sprawy.
Biorąc pod uwagę, iż Sąd pierwszej instancji uznał decyzję organu odwoławczego za zgodną z prawem przy podkreśleniu, że w toku ponownego rozpatrywania sprawy organ I instancji winien ponownie rozważyć i ocenić materiał dowodowy w sprawie przez uwzględnieniu wytycznych organu odwoławczego, zamierzonego skutku nie mógł odnieść także zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, z braku usprawiedliwionych podstaw kasacyjnych, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło