VI SA/Wa 1858/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Szydłowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędzia WSA Dorota Wdowiak Protokolant st. sekr. sąd. Iwona Sumikowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi A. T. na uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy aplikantów radcowskich oddala skargę Zaskarżoną uchwałą z dnia [...] czerwca 2012 r. Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. w przedmiocie skreślenia A. T. z listy aplikantów radcowskich. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przytoczył stanowisko Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...], treść przepisów mających zastosowanie w sprawie oraz zarzuty zawarte w odwołaniu. Organ wskazał, iż A, T. została wpisana na listę aplikantów radcowskich uchwałą Nr [...] Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia [...] października 2009 r. Ślubowanie złożyła w dniu [...] stycznia 2010 r. Mając na uwadze niezaliczenie I roku aplikacji w 2010, pismem z dnia [...] stycznia 2011 r. wniosła o wpis warunkowy na II rok. W 2011 roku ponownie nie zaliczyła I roku aplikacji, z uwagi na złożenie z wynikiem negatywnym kolokwium z prawa cywilnego. Organ odwoławczy rozpoznając ponownie sprawę w jej całokształcie, podzielił w konsekwencji ocenę organu I instancji wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały, że w niniejszej sprawie zachodzi przesłanka nieprzydatności do wykonywania zawodu radcy prawnego, o której mowa w art. 37 ust. 2 ustawy o radcach prawnych. W ocenie organu istniała zatem podstawa prawna do stwierdzenia nieprzydatności aplikanta do wykonywania zawodu radcy prawnego, a to z kolei uzasadniało podjęcie uchwały o skreśleniu jej z listy aplikantów radcowskich. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, A. T., zwana dalej skarżącą, wniosła uchylenie zaskarżonej uchwały oraz utrzymanej nią w mocy uchwały Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia [...] kwietnia 2012 roku. Skarżąca podniosła zarzut naruszenia przepisów prawa procesowego to jest art. 138 § 2 kpa, poprzez przyjęcie przez organ odwoławczy, że nie odniesienie się w uzasadnieniu podjętej uchwały do opinii patrona i opiekunów praktyk nie jest uchybieniem powodującym konieczność uchylenia uchwały i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia Radzie Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...], co w jej ocenie jest uchybieniem, które powinno wykluczyć taką uchwałę z obrotu prawnego; oraz zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego a to art. 37 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku o radcach prawnych (Dz.U Nr 2010 r. Nr 10, poz. 65 ze zm.) poprzez przyjęcie, że nie uzyskanie pozytywnej oceny z kolokwium z prawa cywilnego uzasadnia skreślenie z listy aplikantów radcowskich ze stwierdzeniem nieprzydatności do wykonywania zawodu radcy prawnego, podczas gdy zaistniały stan faktyczny sprawy nie uzasadnia wydania takiej uchwały, a to z uwagi na nieprawidłowe przeprowadzenie kolokwium z prawa cywilnego uniemożliwiające tym samym dokonanie prawidłowej oceny wiedzy z prawa cywilnego i stwierdzenia nieprzydatności do wykonywania zawodu radcy prawnego, co nie może być jedynym kryterium przy podjęcia tego typu uchwały. W uzasadnieniu skargi skarżąca rozwinęła podniesione zarzuty wskazując m.in., iż kolokwium z prawa cywilnego przeprowadzone dnia [...] grudnia 2011 r. zawierało błędy, a pytania i odpowiedzi były skonstruowane w sposób nieprawidłowy i niezgodny z § 30 ust. 2 pkt. 2 uchwały Nr 39A/III/2011 Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia 21 maja 2011 r. w sprawie ogłoszenia tekstu jednolitego Regulaminu odbywania aplikacji radcowskiej, który stanowi, że aplikant ma rozstrzygnąć zagadnienie prawne, co polega na udzieleniu odpowiedzi na 10 zadanych pytań z trzema wersjami odpowiedzi, z których jedna jest prawidłowa, na podstawie przedstawionego stanu faktycznego - a nie opowiedzieć się po którejkolwiek ze stron poglądów wyrażanych w orzecznictwie czy doktrynie. Skarżąca przytoczyła treść pytań z testu nr. 20, 23, 3 oraz z kazusu nr 4 szeroko dowodząc ich wadliwości i podnosząc dodatkowo, iż problematyka stosowania art. 59 KC w odniesieniu do prawa pierwokupu, nie została w żaden sposób omówiona na wykładach. Wskazała, że skala trudności przedmiotowego kolokwium na kolejnych terminach była inna, tzn. było coraz trudniejsze, co nie powinno mieć miejsca, bowiem każde kolokwium powinno być przygotowywane na tym samym poziomie trudności w przeciwnym razie, zdaniem skarżącej, zachodzi sytuacja swoistego karania aplikantów, którzy z różnych powodów losowych nie mogli przystąpić do najwcześniej wyznaczonego terminu. Miało to też swoje odzwierciedlenie w wynikach uzyskiwanych przez aplikantów, gdzie w pierwszym terminie pozytywne oceny uzyskało 90% aplikantów, a w ostatnim jedynie 20%, czego nie należy odczytywać jako wynik kiepskiego przygotowana osób do niego przystępującego lecz nieporównywalnego stopnia trudności. Wskazując na wyrok tut. Sądu z dnia 29 lutego 2011 r. sygn. akt VI SA/Wa 2112/11 podniosła, iż niezdanie przez aplikanta adwokackiego kolokwium rocznego nie może być jedyną przesłanką skreślenia go z listy aplikantów. Nie jest to bowiem równoznaczne z nieprzydatnością do wykonywania zawodu. Ocena powinna być dokonana w oparciu o wszelkie okoliczności dotyczące przebiegu aplikacji, m.in. opinie patrona, opinie wydane przez opiekunów praktyk. Zdaniem skarżącej, mając na uwadze w szczególności niezweryfikowanie wyników kolokwium czy też możliwość rozważenia ponownego przeprowadzenia kolokwium z prawa cywilnego, należy uznać, że fakt przeprowadzenia kolokwium w sposób wadliwy został usankcjonowany pomimo licznych głosów wskazujących na błędy w jego przeprowadzeniu. Stanowisko w tej sytuacji jest niewątpliwie krzywdzące, gdyż niezaliczenie w takich okolicznościach kolokwium z jednego przedmiotu nie powinno być wyznacznikiem do stwierdzenia nieprzydatności skarżącej do zawodu i nie stanowiło to weryfikacji jej wiedzy, ani żadnego innego aplikanta. W ocenie skarżącej dużym nadużyciem jest stwierdzenie, że nie nabyła wiedzy i umiejętności w wymaganym zakresie i niewątpliwie zastanawiające jest w jaki sposób OIRP w K. chciała sprawdzać wiedzę aplikantów przygotowując kolokwia w których chociażby wskazane w skardze pytania i odpowiedzi budzą wątpliwości tak doktryny, jak i orzecznictwa, a stanowiska są niejednoznaczne. Tak więc skoro w niniejszej sprawie decyzja ma charakter uznaniowy wszystkie podnoszone kwestie budzące wątpliwości powinny zostać przez organ zbadane, łącznie z tym, czy prawidłowo zostało przeprowadzone kolokwium w szczególności pod względem merytorycznym, gdyż jak słusznie podnosi w uzasadnieniu Prezydium KIRP "ustawodawca nie wskazał jakie konkretne elementy składają się na stan faktyczny mogący być przyczyną skreślenia aplikanta z listy". W odpowiedzi na skargę, Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymało dotychczasową argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga w tej sprawie podlega oddaleniu, gdyż zaskarżone uchwały nie naruszają prawa. Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca. Bezspornym jest, iż stanowisko organów korporacji powoduje dla skarżącej daleko idące konsekwencje. Jednakże sąd administracyjny bada jedynie legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia organu administracji w dacie jego wydania i tym samym względy celowościowe czy też słusznościowe pozostają bez znaczenia dla oceny prawidłowości zaskarżonego aktu. Zgodnie z art. 37 ustawy o radcach prawnych, rada okręgowej izby radców prawnych skreśla aplikanta radcowskiego z listy aplikantów radcowskich w przypadku wystąpienia przesłanek wymienionych w tym przepisie (skreślenie obligatoryjne), a ponadto może skreślić aplikanta radcowskiego z listy aplikantów radcowskich, jeżeli stwierdzi jego nieprzydatność do wykonywania zawodu radcy prawnego (art. 37 ust. 2). Do zakresu działania Krajowej Rady Radców Prawnych należy, stosownie do art. 60 pkt 8 lit. c omawianej ustawy, uchwalanie regulaminu odbywania aplikacji radcowskiej. W wykonaniu delegacji ustawowej Rada uchwaliła Regulamin odbywania aplikacji radcowskiej stanowiący załącznik do uchwały Nr 90/VII/2009 Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia 17 października 2009 r. w sprawie uchwalenia Regulaminu odbywania aplikacji radcowskiej. Przepis § 19 ust. 2 Regulaminu, wskazuje, iż niezaliczenie więcej niż jeden raz roku szkoleniowego lub negatywna ocena patrona stanowią podstawę do stwierdzenia przez Radę nieprzydatności aplikanta do wykonywania zawodu i skreślenia z listy aplikantów z tego powodu. Natomiast w myśl § 28 ust. 4 Regulaminu w okresie trwania aplikacji aplikant może powtarzać tylko jeden rok szkoleniowy. Podnieść należy, że przedmiotem postępowania była ocena, czy zachodzą wystarczające przesłanki do stwierdzenia nieprzydatności skarżącej do wykonywania zawodu radcy prawnego, co może być podstawą do skreślenia z listy aplikantów radcowskich. Uchwała w tym zakresie ma charakter uznaniowy, przy czym uznanie administracyjne nie oznacza dowolności. Zgodnie z dotychczasowym dorobkiem orzecznictwa i doktryny kontrola sądowa decyzji uznaniowych ogranicza się do badania zachowania reguł proceduralnych przy ich podejmowaniu a zatem zakres tej kontroli jest ograniczony - Sąd bada, bowiem zgodność z prawem podjętego rozstrzygnięcia, a nie wnika w jego celowość. Z tego względu kontrola sądowa takich decyzji zmierza do ustalenia, czy na podstawie przepisów prawa dopuszczalne było wydanie rozstrzygnięcia, czy organ nie przekroczył granic uznania i czy uzasadnił swoje stanowisko dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami tak, że nie można mu postawić zarzutu dowolności. W tak określonym zakresie postępowania należy stwierdzić, iż organy samorządu właściwie uznały za wystarczającą podstawę do skreślenia skarżącej z listy aplikantów radcowskich okoliczność niezaliczenia przez nią więcej niż jeden raz roku szkoleniowego. Jak wynika bowiem z akt sprawy skarżąca nie zaliczyła I roku aplikacji w roku szkoleniowym 2010 r. i na wniosek, uzyskała wpis warunkowy na II rok. W roku szkoleniowym 2011 ponownie nie zaliczyła I roku aplikacji, z uwagi na złożenie z wynikiem negatywnym kolokwium z prawa cywilnego. Uprawnienie do powtarzania roku szkoleniowego w ograniczonym zakresie- aplikant powtarza tylko przedmioty niezliczone i możliwość czterokrotnego przystąpienia do kolokwium z niezaliczonego przedmiotu, przy stworzeniu przez organ samorządowy możliwości powtórzenia roku, uzasadniają podstawę do stwierdzenia braku nabycia wiedzy i umiejętności w oznaczonym zakresie oraz uprawnienie do stwierdzenia nieprzydatności do wykonywania zawodu radcy prawnego. Należy podkreślić, że wykonywanie zawodu radcy prawnego polega na świadczeniu profesjonalnych usług prawnych wymagających posiadania bogatej i ugruntowanej wiedzy z zakresu różnych dziedzin prawa. Organ odwoławczy rozpoznając ponownie sprawę, stosownie do art. 136 k.p.a., przeanalizował znajdujące się w aktach sprawy opinie patrona oraz opiekunów praktyk i zasadnie stwierdził, iż opinie te są pozytywne, aczkolwiek ze względu na swoją lakoniczność nie pozwalają na szczegółową ocenę doświadczenia aplikantki. Dotyczą one bowiem głównie rodzaju wykonywanych czynności. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego formy i charakteru zadań kolokwium z prawa cywilnego dla aplikantów I roku, Sąd podzielił stanowisko organu, iż Regulamin odbywania aplikacji radcowskiej stanowiący załącznik do uchwały Nr 90/VII/2009 Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia 17 października 2009 r., przewiduje, że w kwestii ustalania ocen i wyników kolokwiów władne są komisje powoływane przez prezydia rad okręgowych izb radców prawnych. Regulamin odbywania aplikacji radcowskiej nie przewiduje ingerencji Krajowej Rady Radców Prawnych w tym zakresie oraz instytucji weryfikacji przez Krajową Radę Radców Prawnych wyniku kolokwium, jak też oceny merytorycznej poprawności przygotowanych zadań. Tym samym w niniejszym postępowaniu nie ma możliwości weryfikacji wiedzy skarżącej. Według Sądu organy obu instancji wyczerpująco zbadały wszystkie okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a. i art. 77 k.p.a.) oraz zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 k.p.a.). Ponadto organy samorządu radcowskiego, nie dopuściły się - w ocenie Sądu - obrazy zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), albowiem oparły się na prawidłowo zgromadzonym materiale dowodowym, dokonując wszechstronnej oceny na podstawie jego całokształtu, oraz dokonując oceny znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy. Należy uznać jednocześnie, iż swoje stanowisko uzasadniły w sposób wymagany przez normę prawa określoną w przepisie art. 107 § 3 k.p.a. W uzasadnieniu uchwały organ podał przesłanki podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja w sposób wystarczający odnosi się do istotnych w sprawie okoliczności faktycznoprawnych. Podniesione zarzuty nie zmieniają faktu, iż skarżąca nie zaliczyła ponownie roku szkoleniowego i ta właśnie okoliczność uzasadniała stwierdzenie nieprzydatności do zawodu. Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.