I SA/Wa 2090/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie: WSA Iwona Maciejuk (spr.) WSA Przemysław Żmich Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi E. W. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej oddala skargę. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...], na podstawie art. 14, 67 ust. 1, art. 68 ust. 1 i 3, art. 130 ust. 2 i art. 131 ust. 1-4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 23 marca 2005 r. w sprawie nadzoru i kontroli w pomocy społecznej (Dz. U. Nr 61, poz. 543 ze zm.) w punkcie 1 wymierzył E. W. karę pieniężną w wysokości [...] zł za prowadzenie bez zezwolenia wojewody placówki zapewniającej całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub w podeszłym wieku, w której przebywa nie więcej niż 10 osób, w budynku mieszczącym się w [...]. W punkcie 2 wskazał, że karę pieniężną należy uiścić w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna, w punkcie 3 wskazał, że od nieuiszczonej w terminie kary pobiera się odsetki ustawowe, w punkcie 4 wskazał, że postępowanie w sprawie zagrożenia życia lub zdrowia osób przebywających w placówce, o którym mowa w art. 130 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, nie zostało zakończone i w tym zakresie zostanie wydana odrębna decyzja. W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu [...] czerwca 2012 r. do [...] Urzędu Wojewódzkiego wpłynęło pismo [...] z informacją, iż [...] ustalono, iż w miejscowości [...] prowadzony jest przez E. W. oraz [...] nielegalny dom opieki dla osób starszych, niedołężnych, wśród których są osoby nie poruszające się samodzielnie, z którymi nie można nawiązać kontaktu. Organ wskazał, że decyzją z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] umorzono postępowanie w sprawie prowadzenia przez E. W. bez zezwolenia wojewody placówki zapewniającej całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub w podeszłym wieku. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, iż stwierdzono wówczas, że pod wskazanym adresem w [...] mieszka rodzina właścicielki budynku, dwie osoby z dalszej rodziny wynajmujące lokale mieszkalne na podstawie umów najmu oraz jedna osoba niespokrewniona wynajmująca pokój. Nie stwierdzono wówczas przesłanek, aby uznać, że pod wskazanym adresem świadczona jest całodobowa opieka. Po otrzymaniu pisma z [...]. Wojewoda [...] wskazał, że na podstawie wyjaśnień właścicielki ustalono, że dokumentacja została zabezpieczona w toku postępowania przez [...]. W związku z tym, w postępowaniu oparto się na dokumentach posiadanych przez [...] Urząd Wojewódzki, zeznaniach osób zamieszkujących w placówce oraz wyjaśnieniach właścicielki. Organ wskazał, że na podstawie wyjaśnień właścicielki ustalono, że prowadzi ona [...]. [...]. Organ stwierdził, że działalność strony ma charakter działalności gospodarczej. Zgodnie z wyjaśnieniami strony w budynku w chwili kontroli zamieszkiwało [...] osób starszych, w tym [...] mężczyzn i [...] kobiet. W charakterze świadków przesłuchano [...] osoby, z którymi można było nawiązać kontakt. Z pozostałych mieszkańców [...]. Z osób przesłuchanych [...]. Organ wskazał, że zarówno wyjaśnienia właścicielki jak i zeznania świadków potwierdziły, że osoby nieobecne w czasie kontroli nie wymagają całodobowej pielęgnacji. Z oświadczeń właścicielki wynika, że [...]. Właścicielka wyjaśniła, że osoby, które w tej chwili są niedołężne zawarły umowy przed laty i tylko z powodu wieku nie mogła ich wymeldować. Wojewoda stwierdził, że jakkolwiek zawarte umowy dotyczą [...], to w rzeczywistości E. W. prowadzi placówkę zapewniającą całodobową opiekę. W związku z tym, że strona prowadzi placówkę, w której przebywa nie więcej niż 10 osób, organ wymierzył karę pieniężną w wysokości [...] zł. W odwołaniu od tej decyzji E. W. podała, że [...] znalazła się w dramatycznej sytuacji. Wskazała, że nie można jednoznacznie stwierdzić, że prowadzony przez nią dom jest domem pomocy społecznej, albowiem nie ogłaszała, że taki prowadzi. Pokój wynająć może każdy, a osoby, które mieszkają, nawet przez kilka lat, są zadowolone. Podała, że pomimo niespełnienia warunków przewidzianych w ustawie zwraca się o uwzględnienie szczególnie trudnej sytuacji w jakiej się znalazła i anulowanie kary. Kara jest za surowa, a dochody z wynajmu oscylują na granicy opłacalności. Podała, ze nie jest w stanie zapłacić kwoty wymierzonej kary pieniężnej, gdyż [...]. Minister Pracy i Polityki Społecznej decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu podał, że w związku z uzyskaną informacją z [...], w dniu [...] czerwca 2012 r. Wojewoda [...] wszczął postępowanie w sprawie prowadzenia placówki zapewniającej całodobową opiekę nad osobami w podeszłym wieku, przewlekle chorymi lub niepełnosprawnymi bez właściwego zezwolenia. Strona osobiście potwierdziła odbiór zawiadomienia o wszczęciu postępowania w dniu [...] czerwca 2012 r. W ramach postępowania administracyjnego zespół inspektorów Wydziału Polityki Społecznej [...] Urzędu Wojewódzkiego, na podstawie upoważnienia znak: [...], w dniu [...] czerwca 2012 r. przeprowadził w wyżej wskazanej placówce kontrolę doraźną. Podczas kontroli E. W. złożyła wyjaśnienia oraz przesłuchano [...] mieszkańców placówki. Zgodnie z wyjaśnieniami strony w dniu przeprowadzanej kontroli w placówce zamieszkiwało [..] osób starszych ([...]), w tym [...] było nieobecnych w trakcie kontroli. Wśród osób przebywających w placówce [...]. Strona wyjaśniła również, iż wszystkie osoby są zgłoszone do Ośrodka Zdrowia w M., a opiekę sprawuje [...]. Z osób przesłuchanych dwie zeznały, że [..]. Pozostałe osoby oświadczyły, iż [...]. W ramach toczącego się postępowania w dniu [...] czerwca 2012r. Wojewoda wystąpił do Ośrodka Pomocy Społecznej w M. z prośbą o udzielenie informacji, czy osoby przebywające w placówce w [...] są objęte opieką Ośrodka i czy są objęte opieką lekarską i pielęgniarską. Z informacji nadesłanych przez Ośrodek Pomocy Społecznej wynika, iż osoby przebywające w placówce nie korzystały z pomocy Ośrodka Pomocy Społecznej, [...]. Ponadto, [...] z przebywających osób ma podpisane deklaracje wyboru lekarza oraz pielęgniarki środowiskowej, w dwóch brak jest deklaracji wyboru lekarza, są jedynie podpisane deklaracje wyboru pielęgniarki środowiskowej. Poinformowano również, iż do [..] 2012 r. podstawowa opieka zdrowotna była świadczona w Ośrodku Zdrowia w [...], a od [..] 2012 r. osoby mają dostęp do lekarza rodzinnego w SPZPOZ w M. W dniu [...] lipca 2012 r., zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a., Wojewoda poinformował stronę o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i prawie wypowiedzenia się co do ich treści. W dniu [...] lipca 2012 r. strona zapoznała się z aktami sprawy osobiście, składając dodatkowe wyjaśnienia. Strona oświadczyła, iż [...], osoby niedołężne które teraz przebywają w placówce zawarły ze stroną umowy wcześniej, przed laty, gdy ich stan zdrowia był lepszy, niemniej jednak wraz z upływem czasu osoby te się starzeją. Strona wyjaśniła również, iż jedzenie przyrządzane jest na potrzeby wynajmujących, że pielęgniarka przychodzi na każde wezwanie i że sama zawozi osoby na badania do ośrodka zdrowia lub do specjalistów zgodnie z zaleceniami lekarza rodzinnego, a w nagłych wypadkach wzywa pogotowie. Odnośnie zaś prowadzenia domu pomocy strona wyjaśniła, iż prowadzi [...]. Strona wyjaśniła ponadto, iż wśród osób przebywających w placówce [...]. Organ wskazał, że zgodnie z art. 67 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej działalność gospodarcza w zakresie prowadzenia placówki zapewniającej całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku może być prowadzona po uzyskaniu zezwolenia wojewody. Wymóg uzyskania zezwolenia wynika z troski ustawodawcy o poziom usług świadczonych przez powyższe placówki i konieczność ochrony praw osób w nich przebywających. Minister stwierdził, że z materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie wynika, iż w placówce w [...] jest prowadzona działalność o charakterze całodobowej opieki nad osobami w podeszłym wieku, przewlekle chorymi oraz niepełnosprawnymi bez zezwolenia wojewody. Z zeznań mieszkańców wyżej wskazanej placówki, notatki sporządzonej przez kontrolującego inspektora, oświadczenia strony z dnia [...] lipca 2012 r., w którym informuje, że [...] wynika, iż E. W. nie tylko wynajmuje pokoje, ale faktycznie świadczy również usługi opiekuńcze. W wyjaśnieniu złożonym w toku niniejszego postępowania strona podała, iż osoby które przyszły do niej mieszkać były osobami sprawnymi, ale po latach stały się mniej samodzielne. Powyższe dowody, w ocenie organu II instancji, pozwalają jednoznacznie stwierdzić, iż w placówce w [...] E. W. prowadzi działalność polegającą na zapewnieniu całodobowej opieki osobom w podeszłym wieku, przewlekle chorym oraz niepełnosprawnym. Organ wyjaśnił, że osoby te winny mieć zapewnioną właściwą całodobową opiekę, a jedyną gwarancję sprawowania właściwej opieki nad osobami w podeszłym wieku, przewlekle chorymi oraz niepełnosprawnymi daje podmiot, który spełnia wymagane prawem standardy i legitymuje się zezwoleniem wojewody na prowadzenie tego rodzaju działalności. Nie powinno dochodzić do sytuacji w której osoby te na stałe przebywają w placówce, która nie spełnia wymaganych standardów, a podmiot je prowadzący działa bez zezwolenia. W ocenie organu II instancji Wojewoda [...] w sposób właściwy wyjaśnił wszystkie okoliczności faktyczne, które pozwoliły na właściwe zastosowanie normy przepisu 130 ust 2 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Decyzja Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] sierpnia 2012 r. stała się przedmiotem skargi E. W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W uzasadnieniu strona wskazała, że decyzja jest krzywdząca albowiem zapłata [...] zł kary przekracza jej możliwości finansowe. Podniosła, że Państwo powinno pomagać obywatelom, w tym osobie która wynajmuje pokoje osobom starszym i samotnym i nigdy nie zwracała się do Państwa o jakąkolwiek pomoc. Podniosła, że wykonanie decyzji spowoduje, że [...]. Wskazała, iż zwracała się o zmniejszenie ewentualnie rozłożenie kary pieniężnej na raty. Podniosła, że nigdy nie prowadziła Domu Pomocy Społecznej, tylko [...]. Osoby wynajmujące posiadają niskie emerytury lub renty, są to osoby [...]. Niektóre z zamieszkujących osób przebywają u niej od [...] lat, wynajęły mieszkania, gdy były sprawne. Najstarsza lokatorka ma [...] lat. W odpowiedzi na skargę Minister Pracy i Polityki Społecznej wniósł o jej oddalenie, powołując się na dotychczasowe ustalenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 130 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem, kto bez zezwolenia prowadzi placówkę zapewniającą całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku, w której przebywa nie więcej niż 10 osób - podlega karze pieniężnej w wysokości 10.000 zł. Stosownie do art. 131 ust. 1 tej ustawy, kary pieniężne, o których mowa w art. 130, wymierza, w drodze decyzji administracyjnej, wojewoda. Ustawodawca wskazał jednocześnie w art. 68 ust. 1, że opieka w placówce zapewniającej całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku polega na świadczeniu przez całą dobę usług: 1) opiekuńczych zapewniających: a) udzielanie pomocy w podstawowych czynnościach życiowych, b) pielęgnację, w tym pielęgnację w czasie choroby, c) opiekę higieniczną, d) niezbędną pomoc w załatwianiu spraw osobistych, e) kontakty z otoczeniem; 2) bytowych zapewniających: a) miejsce pobytu, b) wyżywienie, c) utrzymanie czystości. W ocenie Sądu, w sprawie niniejszej organ prawidłowo ustalił, że skarżąca prowadzi placówkę zapewniającą całodobową opiekę osobom przewlekle chorym, w podeszłym wieku. Z wyjaśnień strony złożonych w niniejszej sprawie, po przeprowadzeniu kontroli doraźnej na podstawie rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 23 marca 2005 r. w sprawie nadzoru i kontroli w pomocy społecznej (Dz. U. Nr 61, poz. 543 ze zm.), jednoznacznie wynika, iż w placówce, w budynku w miejscowości [...], przebywa [...] osób. Osoby, które w tej chwili są niedołężne, jak podała strona, zawarły z nią umowy kilka lat wcześniej, gdy stan ich zdrowia był lepszy. Z wyjaśnień strony złożonych w postępowaniu administracyjnym wynika, że skarżąca sprawuje nad tymi osobami opiekę, przygotowuje trzy posiłki dziennie, zapewnia opiekę medyczną, albowiem jak podała w wyjaśnieniach, sama zawozi mieszkańców na badania lub do lekarza specjalisty, zgodnie z zaleceniami lekarza rodzinnego. Strona wskazała, że w nagłych przypadkach wzywa pogotowie do osób przebywających u niej, a pielęgniarka środowiskowa przychodzi na każde wezwanie. W wyjaśnieniach z dnia [...] lipca 2012 r. strona podała też, że odpłatność za pobyt jest minimalna, na granicy opłacalności. Strona wyjaśniła też w postępowaniu administracyjnym, że [...]. Wskazała, że inna osoba przebywająca u niej jest osobą ubezwłasnowolnioną. Z innych osób przebywających u niej, [...]. Z powyższego wynika, iż ustalenia organu, co do prowadzenia przez skarżącą placówki zapewniającej całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku są – na gruncie przepisu art. 68 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej – trafne. Strona zapewnia bowiem osobom starszym zamieszkującym w [...] nie tylko miejsce pobytu, wyżywienie, utrzymanie czystości, ale również pomoc w czynnościach życiowych i opiekę higieniczną. Sąd wskazuje przy tym, iż – wbrew zarzutom skargi – organ nie twierdził w decyzji, że strona prowadzi dom pomocy społecznej. Przepis art. 130 ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, nie stanowi bowiem o prowadzeniu domu pomocy społecznej, ale placówki zapewniającej całodobową opiekę m.in. osobom w podeszłym wieku i przewlekle chorym. W ocenie Sądu ustalenia organu, że skarżąca działalność gospodarczą w zakresie takiej placówki prowadzi, są prawidłowe. Sąd wskazuje przy tym, że choć z osobami przebywającymi u skarżącej, strona zawarła umowy najmu "nieruchomości", to z samych wyjaśnień strony jednoznacznie wynika, że świadczona jest opieka i pomoc, jak również zapewnione wyżywienie i utrzymanie czystości, co nie odpowiada pojęciu samego wynajmu. Jednocześnie, podkreślić należy, wbrew twierdzeniom skarżącej, że w tym przypadku nie można mówić o świadczeniu przez nią usług [...]. Jest bezsporne, że strona prowadzi działalność gospodarczą określoną w art. 67 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Okoliczność, że zgodnie z przepisem art. 3 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, jej przepisów nie stosuje się m.in. [...]. W sprawie niniejszej nie można mówić o [..], która jest działalnością [...]. Skarżąca prowadzi zaś, jak ustalił to prawidłowo organ, zupełnie innego rodzaju działalność. Działalność polegająca na prowadzeniu placówki zapewniającej całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku, prowadzona przez skarżącą wymaga zaś, dla dopuszczalności jej prowadzenia, uzyskania zezwolenia wojewody (art. 67 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej). W sprawie jest bezsporne, że skarżąca zezwolenia wojewody, o którym mowa w art. 67 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, nie posiada, a zatem zaszła podstawa do zastosowania wobec strony przepisu art. 130 ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej i wymierzenia kary pieniężnej. Wysokość kary pieniężnej została ustalona prawidłowo, albowiem w placówce zapewniającej całodobową opiekę osobom m.in. w podeszłym wieku, przebywało nie więcej niż 10 osób. Sąd podkreśla przy tym, odnosząc się do treści skargi, że wysokość nałożonej kary pieniężnej nie jest uzależniona od woli organu. Wysokość kary pieniężnej, na gruncie przepisu art. 130 ust. 2 pkt 1, została przez ustawodawcę określona sztywno. W niniejszym postępowaniu organ nie miał możliwości rozpatrzenia wniosku strony z dnia [...] lipca 2012 r. o rozłożenie na raty wymierzonej kary pieniężnej. Kwestia możliwości finansowych skarżącej nie była przedmiotem niniejszego postępowania, stąd też argumenty skarżącej podniesione w tym zakresie w skardze, nie miały wpływu na wynik sprawy. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) orzekł, jak w wyroku.