IV SA/Wa 1907/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Protokolant ref. staż. Renata Lewandowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi M. z siedzibą w P., Republika C. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej na przewoźnika - oddala skargę - Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z [...] maja 2012r. - zaskarżoną skargą przez M. z siedzibą w P. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] stycznia 2012 r., którą nałożono na przewoźnika M. z siedzibą w . karę pieniężną w wysokości 3000 euro, co w przeliczeniu na złote - wg średniego kursu ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski w dniu wydania decyzji - wyniosło 12 856, 50 zł. Stan sprawy przedstawiał się następująco: W dniu 19 sierpnia 2011 r. Komendant Placówki Straży Granicznej w K. wystąpił do Wojewody [...] z wnioskiem o wymierzenie kary administracyjnej przewoźnikowi - M., jako że 18 sierpnia 2011 r. przywiózł on do Polski autokarem relacji [...] – [...] obywatelkę U. – G. A., która nie posiadała ważnej wizy uprawniającej do przekroczenia granicy Rzeczypospolitej Polskiej. W wyniku przeprowadzonej przez funkcjonariuszy Straży Granicznej kontroli pasażerów wskazanego wyżej autokaru stwierdzono, że cudzoziemka nie posiadała ważnej wizy, uprawniającej ją do wjazdu na terytorium Polski w dniu 19.08.2011 oraz tytułu pobytowego na terytorium [...]. Cudzoziemka była przekonana, iż termin ważności posiadanej wizy rozpoczął się w dniu 16.08.2011; jechała ona autokarem relacji [...]- [...] "przy drzwiach zamkniętych", lecz jej celem był wjazd do Polski, gdzie miała pracować. Wojewoda [...] decyzją z [...] stycznia kwietnia 2012 r. nałożył na M. z siedzibą w P. karę administracyjną przewidzianą w art. 138 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach, w wysokości 3.000 euro, co w przeliczeniu na złote wg średniego kursu ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski w dniu wydania decyzji o nałożeniu kary administracyjnej wyniosło 12 856, 50 zł. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców - w wyniku rozpoznania odwołania przewoźnika - decyzją z [...] maja 2012 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] kwietnia 2012 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia, przytaczając treść art. 135 ust. 1 i 2 oraz art. 138 ust. 1, 2 i 3 ustawy o cudzoziemcach, organ podkreślił, że art. 135 ustawy o cudzoziemcach nakłada na przewoźników określonego typu obowiązki. Przewoźnik jest obowiązany do "podjęcia działania dla upewnienia się", że cudzoziemiec zamierzający wjechać na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej posiada ważny dokument podróży, uprawniający do przekroczenia granicy, wymaganą wizę lub inny ważny dokument, uprawniający do wjazdu i pobytu na tym terytorium, zezwolenie na wjazd do innego państwa lub zezwolenie na pobyt w innym państwie, jeżeli zezwolenia takie są wymagane. Obowiązek ten dotyczy także przewoźników wykonujących regularne przewozy osób w międzynarodowym transporcie drogowym, z wyjątkiem ruchu przygranicznego. Z zakresu obowiązków wynika precyzyjnie, że przewoźnik, chcąc wykonywać usługi przewozu przez terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (nawet tranzytem) osób, które nie są obywatelami polskimi, obowiązany jest zapoznać się z przepisami dotyczącymi przekraczania granic i pobytu w Polsce, jak również w krajach, do których wykonuje transport. Ryzyko nieznajomości przepisów obowiązujących w tym zakresie obciąża przewoźników. Skoro na mocy art. 135 ustawy o cudzoziemcach na przewoźniku ciążyły określone obowiązki kontrolne względem cudzoziemców, przewoźnik ten powinien powierzyć ich wykonywanie osobie, która dostatecznie zna zakres tych obowiązków i ma określoną wiedzę, aby obowiązki te efektywnie wykonywać. Przewoźnik zagraniczny, chcący wykonywać czynności zawodowe na terenie innego kraju, nie jest zwolniony z przestrzegania norm prawnych, obowiązujących na terytorium tego państwa, zwłaszcza w zakresie związanym z przedstawianą działalnością. Skutki zaniechania tej powinności jasno określa art. 138 ustawy o cudzoziemcach, który ma charakter obligatoryjny i zobowiązuje organy administracji publicznej do wydania decyzji o nałożeniu na przewoźnika kary administracyjnej w określonym w tym przepisie przypadku i wysokości. W ocenie organu odwoławczego, pracownik przewoźnika weryfikujący dokument podróży G. A. nie dopełnił nawet minimum należytej staranności w dokonywaniu ustaleń, czy cudzoziemka ta posiada ważną wizę, uprawniającą ją w dniu 19 sierpnia 2011 r. do wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Zatem przewoźnik nie powinien przywozić do granicy Rzeczypospolitej Polskiej cudzoziemki, nie posiadającej ważnej w dniu wjazdu wizy, uprawniającej do wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Przewoźnik powinien wystarczająco przeszkolić swoich pracowników w zakresie podstawowych przepisów, dotyczących poruszania się po strefie Schengen. Niestaranność przewoźnika w tym zakresie nie stanowi usprawiedliwienia jego zaniechań i nie przerzuca odpowiedzialności na organy administracji. Odnosząc się do argumentów zawartych w odwołaniu, a dotyczących wykładni gramatycznej art. 135 oraz art. 138 ustawy o cudzoziemcach, organ odwoławczy wskazał, że wniosek o przesłuchanie świadków wpłynął już po wydaniu decyzji przez organ I instancji. Cudzoziemka i jeden z kierowców zostali przez organ I instancji przesłuchani, a protokoły włączone do akt sprawy; materiał dowodowy został uznany za wystarczający do wydania decyzji, dokonywanie dodatkowych czynności stanowiłoby przedłużenie postępowania. M. z siedzibą w P. w skardze do wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zaskarżyła decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z [...] maja 2012r i wniosła o uchylenie decyzji Wojewody [...] . Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 135 ust.1 , art. 138 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz. U. Nr 128, poz. 1175; tekst jednolity z dnia 20 września 2011 r. Dz. U. Nr 264, poz. 1573) przez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji wydanie błędnego merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie. W uzasadnieniu skargi przedstawiono argumentację przemawiającą za zasadnością przedstawionych wyżej zarzutów. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców - w odpowiedzi na skargę - wniósł o jej oddalenie, podtrzymując tym samym stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) - zwanej w skrócie: P.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany - stosownie do art. 134 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, nie uwzględnił skargi. W konsekwencji uznał, iż decyzja Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] maja 2012 r. nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Tym samym nie stwierdzono przywołanych w zarzutach skargi naruszeń przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy i przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Cudzoziemiec - stosownie do art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2011 r., Nr 264, poz. 1573, ze zm.) - może przekroczyć granicę i przebywać na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli posiada: 1) ważny dokument podróży; 2) ważną wizę lub inny ważny dokument uprawniający do wjazdu i pobytu na tym terytorium, jeżeli są wymagane; 3) zezwolenie na wjazd do innego państwa lub zezwolenie na pobyt w innym państwie, jeżeli zezwolenia takie są wymagane w przypadku przejazdu tranzytem. Zgodnie z art. 135 ust. 1 przewoźnik, który drogą powietrzną lub morską przywiózł cudzoziemca do granicy, jest obowiązany do podjęcia działania dla upewnienia się, że cudzoziemiec zamierzający wjechać na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej posiada ważny dokument podróży, uprawniający do przekroczenia granicy, wymaganą wizę lub inny ważny dokument, uprawniający do wjazdu i pobytu na tym terytorium, zezwolenie na wjazd do innego państwa lub zezwolenie na pobyt w innym państwie, jeżeli zezwolenia takie są wymagane. Obowiązek, o którym mowa w ust. 1 - według ust. 2 art. 135 ustawy o cudzoziemcach - dotyczy także przewoźników wykonujących regularne przewozy osób w międzynarodowym transporcie drogowym, z wyjątkiem ruchu przygranicznego. Na przewoźnika, który drogą powietrzną lub morską oraz wykonującego regularnie przewozy osób w międzynarodowym transporcie drogowym, z wyjątkiem ruchu przygranicznego, przywiózł do granicy cudzoziemca nieposiadającego ważnego dokumentu podróży uprawniającego do przekroczenia granicy, wymaganej wizy lub innego ważny dokument uprawniający do wjazdu i pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zezwolenie na wjazd do innego państwa lub zezwolenie na pobyt w innym państwie, jeżeli zezwolenia takie są wymagane - według art. 138 ust. 1 i 2 ustawy o cudzoziemcach - nakłada się karę administracyjną w wysokości stanowiącej równowartość od 3.000 do 5.000 euro za każdą przywiezioną osobę, z tym że suma kar za jednorazowy przywóz osób nie może przekroczyć równowartości 500.000 euro. W oparciu o powyższe regulacje należy podkreślić, wbrew zarzutom skargi, że z art. 135 ustawy o cudzoziemcach wynika uprawnienie dla przewoźnika do żądania okazania przez pasażera przed podróżą dokumentu, uprawniającego do przekroczenia granicy, wizy lub innego dokumentu w tym przepisie wskazanego i uprawniającego do wjazdu i pobytu na tym terytorium RP. Z art. 138 ustawy o cudzoziemcach wynika odpowiedzialność administracyjna, sprowadzająca się do obligatoryjności nałożenia kary administracyjnej za przywóz do granicy cudzoziemca nieposiadającego stosownego dokumentu dającego uprawnienie do przekroczenia granicy, wjazdu i pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W prezentowanej materii Sąd podziela stanowisko dotychczas prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, w szczególności w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 14 czerwca 2011 r. (sygn. akt V SA/Wa 2920/10), wyrażające się w stwierdzeniu, że "przepisy dotyczące odpowiedzialności przewoźnika zostały wprowadzone do ustawy o cudzoziemcach w celu harmonizacji prawa wewnętrznego z dorobkiem Schengen. Zgodnie bowiem z art. 8 Protokołu, włączającego dorobek Schengen w ramy Unii Europejskiej, dołączonego do Traktatu z Amsterdamu zmieniającego Traktat o Unii Europejskiej, traktaty ustanawiające Wspólnoty Europejskie i niektóre związane z nimi akty - podpisanego 2 października 1997 r. (Dz. U. WE C 340 z dnia 10 listopada 1997 r., s.1), w negocjacjach, dotyczących przystąpienia nowych Państw Członkowskich do Unii Europejskiej dorobek Schengen i inne środki, podjęte przez instytucje w zakresie jego zastosowania są uznawane za dorobek, który powinien być w pełni przyjęty przez wszystkie państwa kandydujące do przystąpienia. Dla Polski i Czech dorobek Schengen jest zatem częścią unijnego acquis, które muszą zaakceptować w całości na podstawie Traktatu o Przystąpieniu. Należy w powyższym kontekście wskazać, iż na mocy art. 26 ust. 1 lit. b Konwencji wykonawczej do Układu z Schengen z dnia 14 czerwca 1985 r., podpisanej w Schengen w dniu 19 czerwca 1990 r. (Dz. U. L 239 z dnia 22 września 2000 r., s.1) Umawiające się Strony zobowiązały się do wprowadzenia do przepisów krajowych zasady, iż przewoźnik jest zobowiązany do podjęcia wszelkich niezbędnych środków dla zapewnienia, aby cudzoziemiec, przewożony drogą lądową, posiadał dokumenty podróży, wymagane przy wjeździe na terytoria Umawiających się Stron. Umawiające się Strony zobowiązały się, stosownie do art. 26 ust. 2 Konwencji wykonawczej, do nałożenia kar na przewoźników, przewożących drogą lotniczą lub morską z państwa trzeciego na ich terytoria cudzoziemców, którzy nie posiadają niezbędnych dokumentów podróży. Zgodnie z art. 26 ust. 3 Konwencji wykonawczej ustęp 1 litera b) i ustęp 2 stosuje się również do przewoźników międzynarodowych przewożących grupy pasażerów drogą lądową autokarami, z wyjątkiem ruchu granicznego. Wskazane postanowienia Konwencji wykonawczej znalazły rozwinięcie w dyrektywie Rady 2001/51 AA/E z dnia 28 czerwca 2001 r. uzupełniającej postanowienia art. 26 Konwencji wykonawczej do Układu z Schengen z dnia 14 czerwca 1985 r. (Dz. U. L 187 z dnia 10 lipca 2001 r., s. 45). W świetle postanowień dyrektywy odpowiedzialność przewoźnika ma zatem dwa aspekty. Po pierwsze, przewoźnik jest zobowiązany do odwiezienia - na własny koszt - cudzoziemca, któremu odmówiono wjazdu na terytorium danego państwa. Po drugie, w przypadku, gdy przyczyną odmowy wjazdu jest fakt, iż cudzoziemiec nie ma stosownych dokumentów, na przewoźnika nakładana jest sankcja finansowa. Należy przy tym zauważyć, iż przyjęcie regulacji dotyczących kar finansowych miało na celu zapewnienie większej skuteczności wywiązywania się przez przewoźników ze swych zobowiązań kontrolnych". Z akt sprawy bezspornie wynika, iż G. A. w dniu wjazdu (19 sierpnia 2011 r.) nie posiadała ważnego dokumentu, uprawniającego do wjazdu na terytorium RP. Dysponowała wizą, wydaną 16 sierpnia 2011 r. z terminem ważności dopiero od 21 sierpnia 2011 r. do 1 stycznia 2012 r. Oznacza to, że nałożenie na skarżącego, jako przewoźnika, kary administracyjnej ustanowionej art. 138 ustawy o cudzoziemcach, było zasadne. Mając na względzie przytoczone regulacje prawne, poczynione rozważania i przedstawiony stan sprawy, nie można uznać za trafny zarzutu skargi, iż organy naruszyły ww przepisy prawa materialnego przez błędną ich wykładnię, polegającą na błędnym wymierzeniu kary administracyjnej z art. 138 ustawy o cudzoziemcach. Obowiązkiem przewoźnika była skuteczna weryfikacja posiadanych przez podróżnych dokumentów podróży. Samo sprawdzanie dokumentów przez jakichkolwiek pracowników przewoźnika- jak się okazało- nieskuteczne i wadliwe- nie zwalnia od odpowiedzialności za przewóz osoby, nie posiadającej wizy. Weryfikacja powinna być prawidłowa i skuteczna, a sam fakt znajdowania się w autokarze przewoźnika G.A., nie posiadającej ważnej wizy wjazdowej w dniu przekroczenia granicy RP- świadczy o braku skutecznej weryfikacji dokumentów pasażerów, za co odpowiedzialny jest przewoźnik. Czynności kontrolne, jakie winien przeprowadzić przewoźnik, aby nie być obciążonym karą, o której mowa w art. 138 ustawy o cudzoziemcach, ograniczają się do rzetelnego sprawdzenia, czy cudzoziemiec zamierzający wjechać na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej posiada ważny dokument podróży uprawniający do przekroczenia granicy, wymaganą wizę lub inny ważny dokument uprawniający do wjazdu i pobytu na tym terytorium, zezwolenie na wjazd do innego państwa lub zezwolenie na pobyt w innym państwie, jeżeli zezwolenia takie są wymagane. Przewoźnik winien zatem posiadać stosowną wiedzę o katalogu dokumentów, uprawniających podróżnego do przemieszczenia się na terytorium RP i podjąć działania dla upewnienia się, że cudzoziemiec zamierzający wjechać na terytorium RP rzeczywiście dysponuje wyżej wymienionymi dokumentami, ważnymi w dacie przekraczania granicy RP. Ciężar przedstawienia dowodu, potwierdzającego zgodność postępowania przewoźnika z powołanymi przepisami, spoczywa na przewoźniku. Nałożona zatem na niego kara administracyjna musiała zostać uznana przez Sąd za trafnie i prawidłowo wymierzoną. Wobec stwierdzenia zgodności z prawem decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] maja 2012 r. Sąd - na mocy art. 151 P.p.s.a. - oddalił skargę.