I SAB/Wa 407/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) Sędziowie: WSA Marta Kołtun-Kulik WSA Dorota Apostolidis Protokolant referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi H. S.A. z siedzibą w W. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o odszkodowanie 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpoznania sprawy o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], oznaczoną jako działka ewidencyjna nr [...] w obrębie [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta W. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta W. na rzecz skarżącej H. S.A. z siedzibą w W. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z 5 września 2012 r. spółka H. S.A. w W. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania sprawy ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], oznaczoną jako działka ewidencyjna nr [...] w obrębie [...]. Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym sprawy: Decyzją z [...] maja 2009 r. nr [...], po rozpoznaniu wniosku właściciela nieruchomości, tj. spółki H. S.A. z [...] października 2008 r., Prezydent W. zatwierdził podział nieruchomości uregulowanej w księdze wieczystej [...] położonej w Dzielnicy [...] przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...] na trzy działki, w tym działkę nr [...] o pow. [...] ha, przeznaczoną pod poszerzenie ul. [...] – drogi powiatowej. Z dniem, w którym powyższa decyzja stała się ostateczna działka nr [...] przeszła z mocy prawa na własność W., a prawo własności miasta ujawnione zostało w księdze wieczystej KW Nr [...]. W tym stanie rzeczy wnioskiem z 16 czerwca 2009 r. spółka H. S.A. (obecnie H. S.A.) wystąpiła do Prezydenta W. o wszczęcie rokowań w trybie art. 98 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. – o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) w celu ustalenia odszkodowania za przejęcie przez miasto ww. działki. Pismem z 9 czerwca 2010 r. (omyłkowo wskazano w nim rok 2009) spółka H. S.A. poinformowana została, że z uwagi na brak środków finansowych niezbędnych na wypłatę odszkodowań za przejęte przez W. nieruchomości pod drogi publiczne powiatowe, w tym ulicę [...], negocjajcje w sprawie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość nie odbędą się, a postępowanie będzie prowadzone przez Wydział Nieruchomości Skarbu Państawa Biura Gospodarki Nieruchomościami celem wydania decyzji o odszkodowaniu w trybie art. 98 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Pismem z 20 sierpnia 2010 r. Biuro Gospodarki Nieruchomościami Wydział Nieruchomości Skarbu Państwa Urzędu W. zawiadomiło ww. spółką, że zostało wszczęte postępowanie administracyjne w przedmiocie przyznania odszkodowania za przedmiotową działkę i wezwało do uzupełnienie akt sprawy, poprzez nadesłanie oryginałów następujących dokumentów: decyzji podziałowej z [...] maja 2009 r., mapy podziałowej, tytułu własności do przedmiotowej nieruchomości na dzień uprawomocnienia się decyzji o podziale, wniosku o podział nieruchomości oraz odpisu KRS dla spółki H.S.A. Żądane dokumenty, spółka przekazała organowi przy piśmie z 21 marca 2012 r. Pismem z 11 maja 2012 r. Prezydenta W., działając na podstawie art. 36 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.) powoływanej dalej jako: "k.p.a.", poinformował skarżącą spółkę, że do Wydziału Nieruchomości Skarbu Państwa wpłynęło ok. 6000 spraw z zakresu ustalenia i wypłaty odszkodowań z tytułu zajęcia i wydzielenia części gruntów pod drogi publiczne, zatem sprawy są załatwiane sukcesywnie według kolejności zebranego w sprawie materiału dowodowego. Wyznaczając jednocześnie termin załatwienia sprawy do dnia 31 marca 2013 r. Wobec niezakończenia postępowania w powyższym terminie, H. S.A. wniosła do Wojewody [...] w dniu [...] lipca 2012 r. zażalenie na niezałatwienie przez Prezydenta W. sprawy. W następstwie rozpoznania tego zażalenia Wojewoda [...], postanowieniem z [...] sierpnia 2012 r. nr [...], uznał je za nieuzasadnione. W tym stanie sprawy spółka H. S.A. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania sprawy odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, podnosząc, że wskutek trwającego prawie sześć miesięcy postępowania pozostaje w szkodzie, gdyż nie dysponuje należącymi się jej środkami z tytułu odszkodowania, nie może tych środków inwestować i pomnażać zgodnie z charakterem prowadzonej działalności. W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie, wskazując, że wnioskodawca dopiero w piśmie z 21 marca 2012 r. powiadomił organ, że obecnie występuje pod nazwą H. S.A. i nadsyłał istotne dla sprawy dokumenty, bez których nie było możliwe zakończenie postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Wyjaśnił jednocześnie, że w każdym stadium postępowania strona była informowana o czynnościach podejmowanych w sprawie, jak również została poinformowana o przewidywanym terminie zakończenia postępowania, który jeszcze nie upłynął. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: skarga jest uzasadniona. Przedmiotem skargi H. S.A. jest bezczynność Prezydenta W., polegająca na nierozpoznaniu sprawy ustalenia oraz wypłaty, w trybie art. 98 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651 ze zm.) odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], oznaczoną jako działka ewidencyjna nr [...] w obrębie [...], przeznaczoną pod poszerzenie drogi publicznej (powiatowej). Na wstępie podnieść należy, iż bezczynność organu zachodzi, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie - ale mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem stosownego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę organu oraz jego działania w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) oraz stopień przekroczenia terminów będą miały natomiast znaczenie przy ocenie Sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była ona rażąca, w rozumieniu art. 149 § 1 zdanie drugie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) powoływana dalej jako: "p.p.s.a.", czy też nie. Zgodnie z ustanowioną w art. 12 k.p.a., zasadą szybkości postępowania organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione bezzwłocznie (§ 2). W myśl art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie zaś sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). Artykuł 36 § 1 k.p.a. nakłada natomiast na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., a także o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w przepisie szczególnym, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy, stwierdzić należy, że wystąpiły w niej niewątpliwie przesłanki, uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta W., a tym samym wydanie orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a. (a więc zobowiązania organu do wydania aktu w określonym przez Sąd terminie). Bezsporne jest bowiem, że organ, wbrew obowiązkom wynikającym z ww. przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, nie rozpoznał sprawy i w dacie orzekania nadal pozostaje w zwłoce. Okolicznością niesporną jest, że nieruchomość oznaczona jako działka ew. nr [...] z dniem uzyskania waloru ostateczności decyzji Prezydenta W. z [...] maja 2009 r. nr [...] zatwierdzającej podział działki należącej do skarżącej spółki przeszła, stosownie do art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a prawo to zostało ujawnione w dziale II prowadzonej dla niej księgi wieczystej nr [...]. Bezsporne jest również, że wobec fiaska próby uzgodnienia wysokości należnego odszkodowania za przejętą nieruchomość w drodze rokowań, wszczęte zostało w tym przedmiocie przed Prezydentem W. postępowanie administracyjne, o czym strona poinformowana została pismem z 20 sierpnia 2010 r. (k. 52 akt administracyjnych). Przyjmując tę datę za moment zainicjowania postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie winno ono, w myśl art. 35 § 3 k.p.a., zakończyć się najpóźniej 21 października 2010 r. Tymczasem mimo upływu ponad dwóch lat od ww. daty Prezydent W. nie zakończył przedmiotowego postępowania odszkodowawczego i nie podjął rozstrzygnięcia w sprawie, choć dla jej załatwienia zakres postępowania dowodowego, jakie winno zostać jeszcze przeprowadzone sprowadza się w istocie wyłącznie do zlecenia sporządzenia operatu szacunkowego. Pozostałe dowody - obejmujące dokumentację z postępowania podziałowego - były bowiem dostępne organowi od momentu wszczęcia postępowania odszkodowawczego i wbrew temu co twierdzi Prezydent W., nie istniała w tym względzie konieczność oczekiwania na ich przesłanie przez stronę. W tej sytuacji wzywanie spółki do dostarczenia oryginału decyzji podziałowej, wniosku o podział, mapy podziałowej czy odpisu z księgi wieczystej dokumentującej stan własności gruntu w dacie zatwierdzenia podziału nieruchomości ocenić należy jako działania ukierunkowanych wyłącznie na odsunięcie w czasie momentu wydania decyzji, a więc noszące znamiona działań pozornych. Zważyć przy tym należy, że pierwszy raz o dodatkowym terminie załatwienia sprawy, jak też przyczynach zwłoki organ poinformował spółkę dopiero przy piśmie z 11 maja 2012 r. (a więc po półtora roku od wszczęcia postępowania). Przy czym wyznaczając nowy termin załatwienia sprawy – do 31 marca 2012 r. - Prezydent W. w sposób niedopuszczalny określił go z przekroczeniem wskazanego w art. 35 § 3 k.p.a. maksymalnego terminu w jakim organ, do którego jednostka wniosła podanie, winien postępowanie zakończyć. Nie sposób wreszcie nie dostrzec, że mimo przedłużenie o 10 miesięcy terminu rozpoznania sprawy organ nie podjął jakichkolwiek czynności, które prowadziłyby do jej załatwienia, także w tym dodatkowym terminie. W tej sytuacji zarzut bezczynności organu uznać należy za w pełni uzasadniony. Stwierdzona zaś bezczynność ma przy tym charakter rażący, gdyż żadne okoliczności nie mogą usprawiedliwiać ponad dwuletniego okresu zaniechania rozpoznawania sprawy, jak też opisanego wyżej postępowania organu. Wyznaczając dwumiesięczny termin rozpoznania sprawy o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną przy ul. [...], Sąd miał na względzie zarówno określone w przepisach procedury administracyjnej terminy obligujące organ administracji publicznej do rozstrzygnięcia sprawy, jak też realną możliwość jej załatwienia w wyznaczonym wyrokiem terminie, ze względu na konieczność sporządzenia w tym czasie operatu szacunkowego nieruchomości. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.