II OZ 200/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marzenna Linska – Wawrzon po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Stowarzyszenia [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 22 stycznia 2013 r., sygn. akt II SA/Rz 1187/12, o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia [...] października 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowieniem z dnia 22 stycznia 2013 r., sygn. akt II SA/Rz 1187/12, odmówił Stowarzyszeniu [...] przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji. W uzasadnieniu postanowienia Sąd podniósł, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie została przesłana Stowarzyszeniu [...] i odebrana w dniu 8 października 2012 r. Stowarzyszenie skargę na powyższą decyzję wniosło w dniu 12 listopada 2012 r. (data nadania w urzędzie pocztowym). W dniu 19 grudnia 2012 r. został przesłany stronie skarżącej odpis odpowiedzi na skargę. Przesyłka ta została odebrana w dniu 21 grudnia 2012 r. Następnie w dniu 24 grudnia 2012 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) strona skarżąca ustosunkowała się do odpowiedzi organu na skargę i jednocześnie złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że zaskarżoną decyzję strona skarżąca otrzymała w dniu 10 listopada 2012 r. Zakwestionowano prawidłowość doręczenia przesyłki zawierającej odpis decyzji SKO z dnia 4 października 2012 r. Przesyłka została doręczona sąsiadowi – J. W., jednakże właściwy adresat nie został w żaden sposób zawiadomiony o fakcie pozostawienie przesyłki. Nadto strona wskazała, że decyzja została doręczona osobie, która nie miała żadnego upoważnienia (ustnego czy pisemnego). Pismo zatem nie zostało skutecznie doręczone. Wskazano, że przesyłka została przekazana G. K. (Prezesowi Stowarzyszenia) – jedynej osobie upoważnionej do reprezentowania Stowarzyszenia w dniu 10 listopada 2012 r. (sobota). Skarga natomiast została nadana w pierwszym dniu roboczym tj. 12 listopada 2012 r. W ocenie Sądu pierwszej instancji strona wnioskująca nie uprawdopodobniła przesłanki braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2012 r. poz. 270 – zwana dalej P.p.s.a.). Sąd podniósł, że nie stanowi przesłanki uzasadniającej przywrócenie terminu, sugerowane przez stronę wnioskującą nieprawidłowe doręczenie przesyłki przez pracownika poczty. Z potwierdzenia odbioru przesyłki zawierającej decyzję SKO z dnia 4 października 2012 r. wyraźnie wynika, że przesyłkę doręczono "adresatowi" wraz z pieczątką "znany osobiście" (adnotacja osoby doręczającej). Obok powyższej informacji znajdują się stosowne pieczątki oraz podpis osoby doręczającej. Podniesione przez stronę wnioskującą okoliczności dotyczące nieprawidłowości w doręczeniu przesyłki nie mogły stanowić podstawy do skutecznego zakwestionowania ustaleń w zakresie doręczenia stronie spornej przesyłki. Argumentacja strony zawarta we wniosku o przywrócenie terminu, dotycząca doręczenia przesyłki osobie nieupoważnionej (sąsiadowi) oraz niepozostawienie adresatowi zawiadomienia o doręczeniu pisma sąsiadowi (art. 43 k.p.a.) nie została poparta żadnymi dowodami. Sąd zauważył ponadto, że w przedmiotowym postępowaniu stroną jest Stowarzyszenie, z regulaminu którego wynika, że osobą je reprezentującą jest G. K. To na tej osobie spoczywała odpowiedzialność właściwego zorganizowania przyjmowania pism, ewentualnie wyznaczenia odpowiednich osób do dokonywania czynności w tym zakresie, w razie jego nieobecności. Stowarzyszenie należy do tzw. stowarzyszeń zwykłych i nie ma osobowości prawnej. Zastosowanie znajdują zatem przepisy dotyczące doręczania pism jednostkom organizacyjnym nieposiadającym osobowości prawnej. Zgodnie z art. 45 K.p.a. jednostkom organizacyjnym i organizacjom społecznym doręcza się pisma w lokalu ich siedziby do rąk osób uprawnionych do odbioru pism. Przepis art. 44 stosuje się odpowiednio. Zatem pisma zaadresowane do organizacji społecznych i jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej mogą być doręczone do rąk osoby lub osób uprawnionych w danej jednostce organizacyjnej do odbioru pism, a w przypadku niemożności doręczenia w ten sposób właściwym sposobem postępowania jest awizowanie pisma i pozostawienie informacji o tym w siedzibie strony, stosownie do art. 44 K.p.a. Jak podkreśla się w orzecznictwie i doktrynie upoważnienie do odbioru pism zwykle wynika ze sposobu podziału pracy w konkretnej jednostce organizacyjnej. Może ono wynikać również z pisemnego upoważnienia do odbioru pism. Osoba doręczająca pismo nie ma jednak obowiązku każdorazowego sprawdzania, czy odbiera je osoba uprawniona do odbioru pism. Obowiązkiem jednostki organizacyjnej jest takie zorganizowanie odbioru pism, aby odbioru dokonywała osoba upoważniona, a ponadto podjęcie takich działań organizacyjnych, aby wykluczyć możliwość odbioru przesyłek przez osoby nieuprawnione. Sąd uznał, że Poczta w sposób prawidłowy dokonała doręczenia przesyłki zawierającej decyzję SKO z dnia 4 października 2012 r., co potwierdza m.in. szczegółowa adnotacja dokonana przez doręczyciela na dowodzie doręczenia przesyłki, zawierająca datę, podpis doręczyciela oraz informację o doręczeniu przesyłki "adresatowi". Podnoszone przez stronę skarżącą okoliczności dowodzą jednoznacznie o braku należytej dbałości o swoje interesy. Z akt administracyjnych wynika, że J. W. (osoba która odebrała przesyłkę zawierającą zaskarżoną decyzję) w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego odbierała także inną korespondencję adresowaną do strony skarżącej (m. in. postanowienie SKO z dnia 29 maja 2012 r. o wszczęciu postępowania i dopuszczeniu Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu; zawiadomienie z dnia 29 maja 2012 r. o terminie załatwienia sprawy; zawiadomienie z dnia 6 września 2012 r. o złożeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy). Fakt ten nie był nigdy kwestionowany przez stronę skarżącą. Z tych względów Sąd Wojewódzki odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi na podstawie art. art. 86 § 1 p.p.s.a. Stowarzyszenie w zażaleniu na powyższe postanowienie zarzuciło naruszenie: a) art. 43 K.p.a. tj. błędną wykładnię, a w rezultacie niewłaściwe zastosowanie tego przepisu poprzez wadliwe przyjęcie, że doszło do prawidłowego doręczenia decyzji pomimo, że adresat nie został prawidłowo zawiadomiony o awizowaniu przesyłki, b) art. 45 K.p.a. tj. poprzez błędną wykładnię, a w rezultacie niewłaściwe zastosowanie tego przepisu poprzez przyjęcie, że doszło do skutecznego doręczenia pomimo, że osoba, która odebrała list nie była do tego upoważniona, c) art. 86 § 1 p.p.s.a. tj. błędną wykładnię i przyjęcie, iż strona nie uprawdopodobniła okoliczności wyłączającej jej winę w uchybieniu terminu. W uzasadnieniu zażalenia podkreślono, że: – zgodnie z dokumentem statutowym G. K. był jedyną osobą upoważnioną do odbioru korespondencji w imieniu Stowarzyszenia; – G. K. nigdy nie udzielił upoważnienia J. W. (ani żadnej innej osobie) do odbioru korespondencji; – osoba, która pokwitowała odbiór nie zobowiązała się do przekazania jej adresatowi - brak bowiem adnotacji w tym zakresie na dokumencie będącym dowodem doręczenia; – w skrzynce adresata nie pozostawiono awizo - brak bowiem adnotacji w tym zakresie na dokumencie będącym dowodem doręczenia; – wyrażone w uzasadnieniu skarżonego postanowienia stwierdzenie, iż doręczenie zostało dokonane prawidłowo opiera się m.in. na adnotacji na dowodzie doręczenia, iż J. W. był znany osobiście pracownikowi doręczającemu przesyłkę. Znajomość taka wydaje się oczywista biorąc pod uwagę fakt, iż J. W. od wielu lat zamieszkuje w tym samym miejscu. Natomiast brak logicznego związku pomiędzy faktem, iż listonosz i J. W. znają się a uznaniem, iż J. W. był uprawniony do odbioru korespondencji w imieniu Stowarzyszenia; – odbiór przesyłek kierowanych do Stowarzyszenia został zorganizowany przez G. K. w oparciu o ustawowe zasady doręczeń z art. 43 kpa - tj. obowiązek awizowania przesyłki w skrzynce i cykliczne monitorowanie jej zawartości. – fakt, iż w okresie wcześniejszym kilkakrotnie korespondencję listonosz pozostawiał u osób trzecich w każdym przypadku budził zdziwienie G. K., jednak zawsze w takich wypadkach przesyłki te zostawały mu przekazane bez ponoszenia przez Stowarzyszenie negatywnych konsekwencji. – z faktu, iż pracownik poczty kilkakrotnie dokonywał wcześniej doręczeń z naruszeń obowiązujących przepisów (prawdopodobnie opierając się na lokalnych zwyczajach) nie można wyciągać wniosku, iż takie zwyczaje powinny mieć prymat nad regulacjami kodeksu postępowania administracyjnego. – SKO wiedziało, iż jedyną osobą uprawnioną do odbioru korespondencji w imieniu Stowarzyszenia jest G. K. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm., zwane dalej "p.p.s.a."), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W orzecznictwie sądowym przy ocenie braku winy w uchybieniu terminu przyjmuje się pewien obiektywny miernik staranności, co oznacza, że tylko stwierdzenie, iż strona danej przeszkody nie była w stanie przewidzieć, uzasadnia uwzględnienie wniosku. Chodzi więc o okoliczności od strony całkowicie niezależne i nieprzewidywalne, przy czym przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy podzielić ocenę dokonaną przez Sąd Wojewódzki, że strona skarżąca składając wniosek o przywrócenie terminu nie wykazała braku zawinienia w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Okoliczności podane we wniosku o przywrócenie terminu nie mogą w żadnym wypadku świadczyć o braku winy strony w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu. Za taką okoliczność nie można uznać bowiem wskazanego przez stronę skarżącą braku doręczenia przez pocztę awizo, informującego o pozostawieniu korespondencji u sąsiada. Stwierdzenie strony skarżącej, że przesyłka listowa nie została doręczona w wyniku wadliwego działania poczty musi zostać uprawdopodobnione, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Ponadto w żaden sposób nie została podważona kwestia, że doręczenia dokonano w siedzibie Stowarzyszenia, ponieważ jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia doręczenia zaskarżonej decyzji, została ona doręczona J. W. – osobie przebywającej w siedzibie Stowarzyszenia. To oznacza, że doręczenie korespondencji dokonane zostało skutecznie w trybie art. 45 K.p.a. Tym samym nietrafne są zarzuty dotyczące art. 43 K.p.a., skoro w sprawie nie doszło do doręczenia zastępczego. Jak słusznie zaznaczył Sąd Wojewódzki istotne było to, że osoba doręczająca pismo nie ma obowiązku każdorazowo sprawdzania, czy odbierająca je osoba uprawniona jest do odbioru pism w sytuacji, gdy doręczenie dokonane jest pod adresem lokalu stanowiącego siedzibę jednostki organizacyjnej. Obowiązkiem jednostki organizacyjnej jest takie zorganizowanie odbioru korespondencji, aby odbioru dokonywała osoba upoważniona oraz podjęcie takich działań organizacyjnych wykluczających możliwość odbioru przesyłek przez osoby nieuprawnione. Trafnie Sąd Wojewódzki podkreślił, że dokument zwrotnego potwierdzenia odbioru pisma ma moc dokumentu urzędowego, a zatem stanowi dowód tego co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Natomiast strona skarżąca w żaden sposób nie udokumentowała swoich twierdzeń co do nieprawidłowości doręczenia. Ponadto nie bez znaczenia była wskazana w postanowieniu okoliczność, że osoba, która odebrała przedmiotową przesyłkę, wcześniej w toku postępowania administracyjnego odbierała również inną korespondencję. Z tych względów zasadnie Sąd Wojewódzki uznał, że strona nie uprawdopodobniła w sposób przekonujący braku winy w uchybieniu terminu przewidzianego do złożenia skargi. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 orzekł, jak w sentencji postanowienia.