II GSK 675/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marzenna Zielińska po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej "L. E. W. Sp. z o.o." w B. P. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 4 lutego 2013 r., sygn. akt IV SA/Wa 2561/12 w sprawie ze skargi "L. E. W. Sp. z o.o." w B. P. na postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] stycznia 2012 r., znak [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego dotyczącego stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie podwyższenia stopy procentowej składki wypadkowej postanawia: oddalić skargę kasacyjną. L. E. W. sp. z o.o. z siedzibą w B. P. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. skargę na postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] stycznia 2012 r. utrzymujące w mocy postanowienie tego organu z dnia [...] lipca 2011 r. o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego dotyczącego stwierdzenia nieważności decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2009 r., odmawiającej wznowienia postępowania zakończonego decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział we W. z dnia [...] sierpnia 2008 r. Decyzją tą Zakład Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie art. 36 ust. 2 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. Nr 199, poz. 1673 ze zm.; dalej ustawa o ubezpieczeniu z tytułu wypadków) oraz art. 83 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r., Nr 11, poz. 74 ze zm.; dalej u.s.u.s.), orzekł o podwyższeniu skarżącej – w okresie rozliczeniowym od [...] kwietnia 2009 r. do [...] marca 2010 r. – stopy procentowej składki na ubezpieczenie wypadkowe o 100%. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odrzucił skargę na wskazaną decyzję. Sąd I instancji wskazał, że z wyjątkami wynikającymi z art. 83 ust. 4 u.s.u.s., sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych należą do zakresu spraw cywilnych, które rozpoznawane są przez sądy powszechne na podstawie ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43 poz. 296 ze zm.; dalej k.p.c.). WSA przypomniał przedmiotem niniejszego postępowania jest postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] stycznia 2012 r. utrzymujące w mocy postanowienie tego organu z dnia [...] lipca 2011 r. o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego dotyczącego stwierdzenia nieważności decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2009 r., odmawiającej wznowienia postępowania zakończonego decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział we W. z dnia [...] sierpnia 2008 r. Sąd I instancji wskazał, że zasadnicze znaczenie dla ustalenia właściwości rzeczowej sądu w niniejszej sprawie ma przedmiot sprawy, a nie tryb, w jakim organ podjął rozstrzygnięcie. Skoro więc sąd administracyjny nie ma kompetencji do przeprowadzenia kontroli wydanej w dniu [...] sierpnia 2008 r. przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzji w przedmiocie podwyższenia stopy procentowej składki na ubezpieczenie wypadkowe, to nie może również kontrolować decyzji i postanowień, wydanych w toku postępowań nadzwyczajnych, których przedmiot odnosi się do ww. decyzji z dnia [...] sierpnia 2008 r. Sąd uznał, że powyższej oceny nie zmienia fakt błędnego pouczenia strony o przysługującej skardze do sądu administracyjnego. Skargę kasacyjną na wskazane postanowienie złożyła skarżąca, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w W. oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Zarzuciła na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.) naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: 1. art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 83 ust. 2 i 3, art. 83b u.s.u.s. w związku z art. 476 § 2 k.p.c., w związku z art. 3 § 1 oraz art. 13 § 1 p.p.s.a. poprzez ich nieprawidłową interpretację skutkującą uznaniem, że kontrola legalności postanowienia organu wyższego stopnia nad organem administracyjnym niebędącym organem rentowym, dotyczącego decyzji wydanej przez organ niebędący organem rentowym w postępowaniu nieznajdującym swoich podstaw w żadnych przepisach prawa, nie jest sprawą administracyjną, przez co nie należy do kognicji sądów administracyjnych; 2. art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 sierpnia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.; dalej p.u.s.a.) w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli działalności administracji publicznej w związku z treścią art. 13 § 1 p.p.s.a. poprzez wydanie postanowienia o odrzuceniu skargi do wojewódzkiego sadu administracyjnego z powodu braku właściwości sądu administracyjnego, skutkujące całkowitym brakiem rozpoznania i dokonania oceny prawnej podniesionych w skardze zarzutów, a w konsekwencji nierozpoznanie sprawy sądowoadministracyjnej co do jej istoty. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna, jako pozbawiona uzasadnionych podstaw, podlega oddaleniu. W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że zaskarżone postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] stycznia 2012 r. utrzymuje w mocy postanowienie tego organu z dnia [...] lipca 2011 r. o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego dotyczącego stwierdzenia nieważności decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2009 r., odmawiającej wznowienia postępowania zakończonego decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział we W. z dnia [...] sierpnia 2008 r., którą to decyzją Zakład Ubezpieczeń Społecznych orzekł o podwyższeniu skarżącej stopy procentowej składki na ubezpieczenie wypadkowe o 100%. W takim stanie faktycznym, aby stwierdzić, czy do rozpoznania skargi właściwy był sąd administracyjny, należy zbadać, czy był on właściwy do rozpoznania "pierwotnej" decyzji, tj. decyzji z dnia [...] sierpnia 2008 r. Z akt sprawy wynika, że decyzja ta została wydana na podstawie art. 36 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków oraz art. 83 ust. 1 pkt 3 u.s.u.s. Stosownie do art. 83 ust. 1 pkt 3 u.s.u.s. ustalenie wymiaru składek i ich poboru, a także umarzanie należności z tytułu składek następuje w drodze decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, od której przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w k.p.c. (art. 83 ust. 2 u.s.u.s.). Oznacza to, że sprawa w przedmiocie ustalenia stopy procentowej składki na ubezpieczenie wypadkowe stanowi sprawę cywilną w rozumieniu formalnym (art. 1 k.p.c.), a w konsekwencji rozpoznawana jest przez sądy powszechne. Konsekwencją ustalenia, że "pierwotna" decyzja podlegała zaskarżeniu do sądu powszechnego jest konieczność stwierdzenia, że również akty dotyczące jej, tak jak w rozpoznawanej sprawie – postanowienie w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, należą do właściwości sądów powszechnych, bez względu na tryb, w jakim został wydany akt. Skoro więc zarówno decyzja w przedmiocie ustalenia stopy procentowej składki na ubezpieczenie wypadkowe, jak i postanowienie odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji są sprawami cywilnymi, do rozpoznania których właściwy jest sąd powszechny, to prawidłowo WSA odrzucił skargę na zasadzie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. oraz art. 3 § 1 w związku z art. 13 § 1 p.p.s.a., należy wskazać, że przepisy te wyznaczają właściwość sądów administracyjnych, która w rozpoznawanej sprawie nie została naruszona. Jak zostało już bowiem podkreślone, sądem właściwym do rozpoznania skargi na postanowienie odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wydanej w przedmiocie ustalenia stopy procentowej składki na ubezpieczenie wypadkowe jest, zgodnie z art. 83 ust. 2 u.s.u.s., sąd powszechny. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.