VI SA/Wa 1875/12
WyrokWSA w Warszawie2013-02-04
Skład orzekający: Danuta Szydłowska, Zbigniew Rudnicki, Grażyna Śliwińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej o skreśleniu z listy aplikantów adwokackich, podjęta po upływie dwóch lat kalendarzowych od rozpoczęcia aplikacji, ale w trakcie powtarzanego pierwszego roku szkoleniowego, jest zgodna z prawem?Ratio decidendi
Sąd uznał, że uchwała o skreśleniu aplikanta z listy jest zgodna z prawem, nawet jeśli została podjęta po upływie dwóch lat kalendarzowych od rozpoczęcia aplikacji, pod warunkiem, że aplikant nadal znajduje się w okresie pierwszych dwóch lat szkoleniowych, co obejmuje powtarzanie roku szkoleniowego. Kluczowe dla oceny nieprzydatności do zawodu są negatywne wyniki kolokwiów, które mogą stanowić podstawę do skreślenia, niezależnie od pozytywnych opinii z praktyk.Stan faktyczny
Skarżący, Ł.P., został skreślony z listy aplikantów adwokackich uchwałą Okręgowej Rady Adwokackiej, a następnie Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej utrzymało tę uchwałę w mocy. Powodem skreślenia były wielokrotne negatywne wyniki z kolokwiów po pierwszym roku aplikacji, mimo możliwości powtarzania tego roku. Skarżący zarzucił organom naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 79 ust. 2 Prawa o adwokaturze oraz naruszenie przepisów postępowania, w tym brak należytego wyjaśnienia stanu faktycznego i uzasadnienia.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Szydłowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Protokolant st. sekr. sąd. Iwona Sumikowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lutego 2013 r. sprawy ze skargi L.P. na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy aplikantów adwokackich oddala skargę
Zaskarżoną uchwałą z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej (dalej także jako: "Prezydium NRA"), po rozpoznaniu odwołania aplikanta adwokackiego Ł. P. od uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w K. z dnia [...] marca 2012 r. w sprawie skreślenia z listy aplikantów adwokackich – utrzymała w mocy uchwałę z dnia [...] marca 2012 r.
W uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia organ podał, że Ł. P. został wpisany na listę aplikantów adwokackich uchwałą Okręgowej Rady Adwokackiej w K. z dnia [...] października 2009 r., a po złożeniu ślubowania w dniu [...] stycznia 2010 r. - rozpoczął szkolenie na I roku aplikacji.
Następnie organ wskazał, że z kolokwium po I roku szkolenia aplikant uzyskał ocenę niedostateczną i to zarówno w pierwszym, jak i w poprawkowym terminie. Stwierdził, że komisje egzaminacyjne odnotowały, iż aplikant wykazuje rażące braki, nie rozumie istoty problemów prawnych zawartych w pytaniach i nawet nie podejmuje próby ich rozwiązania.
Ponadto Prezydium NRA podkreśliło, że na wniosek aplikanta – Okręgowa Rada Adwokacja w K. w dniu [...] marca 2011 r. podjęła uchwałę o wyrażeniu zgody na powtarzanie przez Ł. P. roku szkoleniowego.
Przy czym po odbyciu ponownego szkolenia w ramach I roku aplikacji - aplikant z przyczyn zdrowotnych, dwukrotnie nie przystąpił do kolokwium, a następnie wskutek wyznaczenia kolejnego terminu egzaminu w dniu [...] grudnia 2011 r. otrzymał oceny niedostateczne z wszystkich trzech bloków tematycznych. Na kolokwium poprawkowym aplikant otrzymał natomiast dwie oceny niedostateczne, wykazując brak znajomości podstawowych pojęć z zakresu prawa karnego materialnego i procedury karnej oraz nieporadność w posługiwaniu się językiem prawniczym.
Z uwagi na powyższe Okręgowa Rada Adwokacka wszczęła postępowanie w przedmiocie skreślenia Ł. P. z listy aplikantów, o czym zawiadomiła aplikanta i jego patrona w piśmie z dnia [...] marca 2012 r. Zarówno strona, jak i jej patron nie skorzystali z możliwości wypowiedzenia się w sprawie.
W dniu [...] marca 2012 r. Okręgowa Rada Adwokacka w K. na podstawie art. 79 ust. 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (Dz.U. z 2009 r. nr 146, poz. 1188 ze zm. dalej jako "Prawo o adwokaturze") podjęła uchwałę o skreśleniu Ł. P. z listy aplikantów adwokackich. Zdaniem organu I instancji aplikant w toku dwóch lat szkolenia nie zdołał uzyskać kwalifikacji teoretycznych ani praktycznych pozwalających na pozytywne rokowania co do możliwości samodzielnego świadczenia w przyszłości pomocy prawnej. Oceny przedstawione przez komisje egzaminacyjne w różnych składach wskazały na rażące braki w zakresie podstawowej wiedzy prawniczej u aplikanta. Okręgowa Rada Adwokacka podkreśliła, że w toku czterech kolokwiów rocznych Ł. P. uzyskał, aż osiem ocen niedostatecznych, co potwierdza jego trwałą niekompetencję i niezdolność do nadrobienia niedostatków wiedzy i umiejętności.
Odwołanie od uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej z dnia [...] marca 2012 r. do Prezydium NRA wniósł Ł. P. .
Rozpoznając w toku postępowania odwoławczego sprawę w jej całokształcie - Prezydium NRA stwierdziło, że ze zgromadzonego materiału dowodowego w sposób nie budzący żadnych wątpliwości wynika nieprzydatność Ł. P. do wykonywania zawodu adwokata.
Organ podkreślił, że aplikant skorzystał z wyjątkowej możliwości powtarzania roku szkoleniowego i pomimo dwukrotnego odbycia szkoleń teoretycznych i dwuletniej praktyki u patronki nie zdołał ani razu uzyskać choćby jednej pozytywnej oceny z zakresu prawa karnego materialnego czy procesowego. Dodał, że z uzasadnień ocen negatywnych, kolejnych komisji egzaminacyjnych wynika rażąca niekompetencja aplikanta, który nie tylko nie opanował obowiązującego materiału, ale nawet - umiejętności posługiwania się językiem prawniczym.
Zdaniem Prezydium NRA w procesie edukacji strony nie sposób dostrzec żadnej pozytywnej tendencji: zarówno po pierwszym, jak i powtarzanym roku aplikacji otrzymywał z tych samych przedmiotów wyłącznie negatywne oceny, nie poprawiając choćby jednej z nich.
Organ stwierdził także, że na ocenę nieprzydatności do zawodu adwokata nie mogą mieć decydującego znaczenia pozytywne opinie z okresu szkolenia w sądach i prokuraturze, jako że w toku tych praktyk umiejętności i wiedza aplikanta nie są sprawdzane tak dogłębnie i kompleksowo, jak w czasie kolokwium. Podkreślił także, że patronka aplikanta uchyliła się od sporządzenia na jego temat ponownej opinii po upływie powtórzonego I roku aplikacji.
Ustosunkowując się do zarzutu naruszenia art. 79 ust. 2 Prawa o adwokaturze poprzez przekroczenie okresu 2 lat od rozpoczęcia aplikacji przez stronę – Prezydium NRA stwierdziło, że nie budzi wątpliwości, iż uchwała organu Okręgowej Rady Adwokackiej zapadła - w sensie kalendarzowym - po upływie 2 lat, liczonym zarówno od daty wpisania strony na listę aplikantów, jak też ślubowania i rozpoczęcia szkolenia. Pomimo tego jednak, jak dalej Prezydium wywodziło, biorąc pod uwagę zarówno ratio legis art. 79 ust. 2 Prawa o adwokaturze, jak i treść § 22 Regulaminu aplikacji adwokackiej przyjąć należy, że uchwała z dnia 30 marca 2012 r. nie jest wadliwa i została oparta na ważnej podstawie prawnej.
Zdaniem organu oczywistym zamiarem ustawodawcy jest stworzenie organom samorządu adwokackiego możliwości eliminowania w początkowym okresie aplikacji osób negatywnie rokujących w zawodzie. Ten początkowy okres obejmuje dwa pierwsze lata szkoleniowe, tj. pierwszy rok szkolenia i drugi rok szkolenia. W ocenie organu niezgodne z celem ustawy byłoby takie interpretowanie treści art. 79 ust. 2 Prawa o adwokaturze, które sprowadzałoby pojęcie "pierwszych dwóch lat aplikacji" do wyłącznie mechanicznego wyliczania dwóch kalendarzowych okresów po 365 dni, bez względu na przebieg samej aplikacji.
Następnie organ wywodził, że w toku dwóch kolejnych lat szkolenia aplikant ma szansę zdobyć określoną wiedzę i wykazać się umiejętnościami wykonywania zawodu, a z kolei organy adwokatury czuwające nad szkoleniem mają możliwość i obowiązek śledzenia postępów aplikanta i czynienia ocen w zakresie jego przydatności do zawodu. Za miarodajny do wystawienia takiej oceny ustawodawca uznał jak podkreślał organ - okres dwóch pełnych lat szkoleniowych, po upływie których ocena ta będzie rzeczywiście kompleksowa i wiarygodna.
Sprzeczne z ustawą byłoby zatem w ocenie Prezydium NRA założenie, że "dwa pierwsze lata aplikacji" upływają również w przypadku powtórzenia przez aplikanta tego samego, pierwszego roku szkoleniowego.
Organ stwierdził, że szkolenie aplikanta adwokackiego Ł. P. nie wykroczyło poza pierwszy rok aplikacji, a więc drugiego roku nawet nie rozpoczął, nie mówiąc o jego zakończeniu. Skarżący osiągnął status jedynie aplikanta I roku i nadal znajduje się w okresie objętym treścią art. 79 ust. 2 Prawa o adwokaturze.
Dodatkowo zdaniem organu, stanowisko takie znajduje wsparcie również w treści § 22 Regulaminu odbywania aplikacji adwokackiej, który wyłącza możliwość zaliczania do ustawowego okresu aplikacji roku zakończonego niezdanym kolokwium.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na uchwałę Prezydium NRA z dnia [...] czerwca 2012 r. wniósł Ł. P. zwany dalej "skarżącym" zarzucając jej:
1. naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 79 ust. 2 Prawa o adwokaturze w zw. z § 9 i § 22 Regulaminu odbywania aplikacji adwokackiej (uchwała nr [...] Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] listopada 2011 r.) a polegające na przyjęciu, że przewidzianego w art. 79 ust. 2 Prawa o adwokaturze pojęcia "pierwszych dwóch lat aplikacji" nie można rozumieć jako pierwsze dwa lata kalendarzowe odbywania aplikacji oraz przyjęciu, że negatywny wynik z kolokwium jest samoistną przesłanką do skreślenia z listy aplikantów;
2. naruszenie przepisów postępowania, a to: art. 7 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a, art. 80 K.p.a., art. 107 § 1 K.p.a. i art. 107 § 3 K.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania z naruszeniem ogólnych zasad postępowania administracyjnego, nie podejmując niezbędnych kroków dla wyjaśnienia stanu faktycznego, ograniczając się jedynie do stwierdzenia nieprzydatności skarżącego do wykonywania zawodu adwokata w oparciu o negatywny wynik kolokwium rocznego, nie biorąc pod uwagę opinii o skarżącym z przebiegu odbytych praktyk i opinii patronki, przy jednoczesnym braku powołania podstawy prawnej wydanej uchwały i przy braku należytego uzasadnienia wydanej uchwały.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty wniósł o:
1. uchylenie w całości zaskarżonej uchwały Prezydium NRA z dnia [...] czerwca 2012 r. i poprzedzającej ją uchwały ORA w K. z dnia [...] marca 2012 r. w przedmiocie skreślenia Ł. P. z listy aplikantów adwokackich prowadzonej przez Okręgową Radę Adwokacką w K. ;
2. zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.
Rozwijając w uzasadnieniu zarzuty skargi skarżący na wstępie podkreślił, że zaskarżona uchwała, wbrew wymogom przewidzianym w art. 107 § 1 K.p.a., nie zawiera wskazania podstawy prawnej wydanego rozstrzygnięcia.
Uzasadniając natomiast zarzut naruszenia przepisu art. 79 ust. 2 Prawa o adwokaturze w zw. z § 9 i § 22 Regulaminu odbywania aplikacji adwokackiej stwierdził, że nie zgadza się z przyjętą przez organ interpretacją pojęcia "pierwszych dwóch lat aplikacji". Jego zdaniem pojęcie to należy interpretować wyłącznie literalnie, przyjmując, że "pierwsze dwa lata aplikacji" to właśnie dwa pierwsze lata kalendarzowe odbywania aplikacji. Na poparcie swojego stanowiska powołał wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 grudnia 2010 r. o sygn. akt VI SA/Wa 2204/10. Wywodził także, że w związku z materialnoprawnym charakterem terminu określonego w art. 79 ust. 2 Prawa o adwokaturze, błędnym jest interpretowanie pojęcia "pierwsze dwa lata aplikacji" tylko przez pryzmat jego celu. Nie sposób zgodzić się w ocenie skarżącego z twierdzeniem Prezydium NRA, zawartym w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały, że celem ustawodawcy było stworzenie organom samorządu adwokackiego możliwości eliminowania osób negatywnie rokujących w zawodzie w początkowym okresie aplikacji, obejmującym dwa pierwsze lata szkoleniowe, tj. pierwszy rok szkolenia i drugi rok szkolenia, nie zaś w pierwszych dwóch latach aplikacji, rozumianych jako dwa lata kalendarzowe, bez względu na przebieg samej aplikacji. Zdaniem skarżącego takie rozumienie przepisu jest wykluczone ze względu na jednoznaczne brzmienie art. 79 ust. 2 Prawa o adwokaturze.
Podkreślał, że bez wpływu na zaprezentowane stanowisko pozostaje okoliczność korzystania w toku aplikacji z możliwości powtarzania pierwszego roku szkoleniowego.
Wskazując na treść § 22 ust. 3 in fine Regulaminu w sprawie odbywania aplikacji adwokackiej skarżący stwierdził, że postanowienie to nie może modyfikować postanowień rangi ustawowej, przewidzianych w Prawie o adwokaturze, które nie zawierają regulacji pozwalających na pominięcie przy liczeniu czasu trwania aplikacji roku szkoleniowego, który był powtarzany.
Ponadto skarżący podniósł, że zaskarżona uchwała w przedmiocie skreślenia z listy aplikantów adwokackich ma charakter uznaniowy i jako taka wymaga wnikliwego i logicznego uzasadnienia, które odzwierciedla proces dokonywanych ustaleń faktycznych i zastosowanych kryteriów uznania administracyjnego.
Jego zdaniem nie sposób uznać, aby zaskarżona uchwała wymogom tym czyniła zadość, a stwierdzenie nieprzydatności skarżącego do wykonywania zawodu zostało dokonane tylko w oparciu o negatywny wynik kolokwium rocznego, natomiast organ jedynie marginalnie odniósł się do okoliczności uzyskania pozytywnych opinii z praktyk w sądach i w prokuraturze. Podkreślił, że z praktyk tych
uzyskał same pozytywne, i to bardzo dobre i celujące oceny, a po pierwszym roku aplikacji uzyskał pozytywną ocenę od patrona, która wysoko oceniła jego możliwości, jako aplikanta, wystawiając bardzo dobre oceny za poszczególne umiejętności. Zarzucił, że zaskarżona uchwała w żadnej mierze nie odnosi się do tych argumentów.
Powyższe okoliczności uzasadniają w ocenie skarżącego zarzut naruszenia przez Prezydium NRA przepisów art. 7 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a., art. 80 K.p.a. i art. 107 § 1 i 3 K.p.a., poprzez przeprowadzenie postępowania z naruszeniem ogólnych zasad postępowania administracyjnego, nie podejmując niezbędnych kroków dla wyjaśnienia stanu faktycznego, ograniczając się jedynie do stwierdzenia nieprzydatności skarżącego do wykonywania zawodu w oparciu o negatywny wynik kolokwium rocznego, nie biorąc pod uwagę opinii o skarżącym z przebiegu odbytych praktyk i opinii patronki, przy jednoczesnym braku powołania podstawy prawnej wydanej uchwały i braku należytego uzasadnienia wydanej uchwały. Zdaniem skarżącego postępowanie przeprowadzone zostało w sposób niebudzący zaufania do organów administracji, bowiem nie zostały podjęte wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Jego zdaniem brak jest także wnikliwości przy wyjaśnianiu sprawy przez organ odwoławczy. Uznaniowy charakter podjętej w drodze uchwały decyzji Prezydium NRA implikuje w ocenie skarżącego konieczność wnikliwego ustalenia okoliczności faktycznych, celem odtworzenia pełnego obrazu przebiegu aplikacji, w szczególności opinii patrona oraz ocen odbywanych praktyk, którym to wymogom nie odpowiada zaskarżona uchwała.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał w całości dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Skarga Ł. P. nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona uchwała Prezydium NRA, a także poprzedzającą ją uchwała organu I instancji nie naruszają prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.
Przedmiotem postępowania przed organami samorządu adwokackiego była ocena, czy zachodzą wystarczające przesłanki do stwierdzenia nieprzydatności skarżącego do wykonywania zawodu adwokata, co może być podstawą do skreślenia z listy aplikantów adwokackich.
Zgodnie z treścią przepisu art. 79 ust. 2 Prawa o adwokaturze, okręgowa rada adwokacka może skreślić aplikanta adwokackiego z listy aplikantów adwokackich w okresie pierwszych dwóch lat aplikacji, jeżeli stwierdzi jego nieprzydatność do wykonywania zawodu adwokata.
Wskazany przepis daje podstawę do rozważenia możliwości skreślenia aplikanta z listy aplikantów, w sytuacji gdy ziści się stan faktyczny odpowiadający nieprzydatności aplikanta do wykonywania zawodu adwokata. Zatem zasadnicze znaczenie dla zastosowania omawianego przepisu prawa materialnego ma rozumienie pojęcia nieprzydatności aplikanta do zawodu oraz kryteria oceny tej nieprzydatności. Przy czym możliwość wywołania skutku prawnego w postaci utraty przez aplikanta adwokackiego statusu aplikanta ze względu na przesłankę nieprzydatności do wykonywania zawodu adwokata wyłącza upływ terminu, o którym mowa w art. 79 ust. 2 Prawa o adwokaturze.
W art. 58 pkt 12 lit. b) Prawa o adwokaturze ustawodawca upoważnił Naczelną Radę Adwokacką do uchwalenia regulaminów dotyczących zasad odbywania aplikacji adwokackiej. W myśl § 9 ust. 3 uchwały Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia 19 listopada 2011 r. nr 55/2011 w sprawie Regulaminu odbywania aplikacji adwokackiej (dalej jako "Regulamin") podstawą do stwierdzenia nieprzydatności aplikanta adwokackiego do wykonywania zawodu może być brak postępów w realizacji celów określonych w § 2 regulaminu oraz uchybienie obowiązkom wynikającym z § 5 ust.1 regulaminu przejawiające się albo negatywnym wynikiem sprawdzianu, negatywnym wynikiem kolokwium, jak też negatywną opinią patrona, negatywną opinią kierownika szkolenia o przebiegu aplikacji adwokackiej, uchybieniem obowiązkowi uczestnictwa w zajęciach oraz innymi okolicznościami mającymi znaczenie dla oceny przydatności aplikanta adwokackiego do wykonywania zawodu.
Art. 79 ust. 2 Prawo o adwokaturze statuuje kompetencję okręgowych rad adwokackich do wydania decyzji uznaniowej. Korzystanie z uznania administracyjnego oznacza, że organ ma prawo wyboru rozstrzygnięcia. Wybór taki nie może być jednak dowolny, lecz musi on wynikać z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy towarzyszących przebiegowi aplikacji. Skoro jest to przesłanka o charakterze ocennym, stąd rzeczą Sądu było skontrolowanie i rozważenie, czy rozstrzygnięcie samorządu adwokackiego nie nosiło cech dowolności, przekroczenia granic uznania administracyjnego i czy zostało należycie uzasadnione przy uwzględnieniu zarówno interesu strony, jak i interesu społecznego. Zarzut dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonanie w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.) a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonywującej treści.
Wykonywanie zawodu adwokata polega na świadczeniu profesjonalnych usług prawnych wymagających posiadania bogatej i ugruntowanej wiedzy z zakresu różnych dziedzin prawa. Wyznacznikiem sposobu realizacji w trakcie aplikacji przez aplikanta obowiązku w zakresie podnoszenia poziomu wiedzy zawodowej są oceny uzyskane z kolokwium z dziedziny prawa, które było przedmiotem zajęć seminaryjnych w okresie poprzedzającym kolokwium. Ocena z kolokwium ma też istotne znaczenie dla dalszego przebiegu aplikacji. Pozytywne oceny z kolokwium świadczą o nie tylko celowości dalszego kształcenia, ale są warunkiem koniecznym decydującym o możliwości przystąpienia aplikanta do egzaminu końcowego.
A contrario negatywne oceny z kolokwium świadczą o braku postępów w toku aplikacji. Negatywne oceny z kolejnych kolokwiów weryfikujących poziom tej wiedzy stanowią w ocenie Sądu przesłankę uzasadniającą stwierdzenie nieprzydatności skarżącego do wykonywania zawodu adwokata. W wyroku z dnia 23 listopada 2010 r. sygn. akt II 697/09 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że przepis art. 79 ust. 2 Prawa o adwokaturze potwierdza tezę, że organy adwokatury powinny posiadać kompetencję do weryfikowania wiedzy aplikantów. Kryterium świadczącym o "nieprzydatności" aplikanta do wykonywania zawodu adwokata powinny być bowiem czynniki związane z brakiem znajomości prawa i odpowiednich umiejętności, których uzyskaniu służy aplikacja adwokacka. Jest więc oczywiste, że w toku aplikacji powinno dochodzić się do stosownej weryfikacji aplikantów w tym zakresie. Kolokwia są formą takiej weryfikacji. Z kolei w wyroku z dnia 29 marca 2012 r. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał m in., że dwukrotnie negatywny wynik kolokwium mógł bowiem był uznany za okoliczność przesądzającą o skreśleniu skarżącego z listy aplikantów, niezależnie od treści opinii o przebiegu aplikacji skarżącego.
Przenosząc te uwagi natury ogólnej na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że rozstrzygnięcia organów samorządu adwokackiego o skreśleniu skarżącego z listy aplikantów ze względu na nieprzydatność do zawodu adwokata nie noszą znamion dowolności, ani nie przekraczają granic uznania administracyjnego.
W sprawie niesporne jest, że skarżący nie zaliczył pierwszego roku szkoleniowego aplikacji z uwagi na negatywny wynik kolokwium poprawkowego. Nie budzi również wątpliwości, że Okręgowa Rada Adwokacka w K. uchwałą z dnia [...] marca 2011 r. wyraziła zgodę na powtórzenie przez skarżącego I roku szkoleniowego aplikacji i ponowne przystąpienie do kolokwium rocznego na zakończenie roku szkoleniowego, którego skarżący również nie zaliczył zarówno w pierwszym jak i poprawkowym terminie.
Wystąpienie zatem wymienionej w § 9 Regulaminu podstawy do stwierdzenia nieprzydatności aplikanta adwokackiego w postaci negatywnego wyniku kolokwium mogło w ocenie Sądu stanowić przesłankę skreślenia skarżącego z listy aplikantów w warunkach powtarzania przez skarżącego szkolenia w ramach pierwszego roku aplikacji i czterokrotnej próby zaliczenia kolokwium rocznego kończącego pierwszy rok aplikacji. W tej sytuacji argumentacja skarżącego jakoby stwierdzenie jego nieprzydatności do wykonywania zawodu zostało dokonane tylko w oparciu o negatywny wynik kolokwium jest pozbawiona usprawiedliwionych podstaw. Jak już bowiem wyżej zostało wskazane, twierdzenie to organy podjęły w kontekście dwukrotnego odbywania przez skarżącego szkolenia na pierwszym roku aplikacji. Innymi słowy kwestionowane rozstrzygnięcia nie zostały podjęte, jak chce tego skarżący, na podstawie jednej, negatywnej i wyizolowanej oceny z kolokwium, lecz wynikają z szerszego oglądu stanu sprawy, przy wzięciu pod uwagę wszystkich okoliczności towarzyszących przebiegowi aplikacji skarżącego.
Ustosunkowując się natomiast do argumentacji skarżącego o jedynie marginalnym odniesieniu przez Prezydium NRA do pozytywnych opinii z praktyk w sądach i prokuraturze, a także pozytywnej opinii patrona, która wysoko oceniła możliwości skarżącego jako aplikanta - zważyć należy, że jak to już wyżej zostało wskazane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że zasadniczą formą weryfikacji wiedzy aplikanta są kolokwia przeprowadzane w toku aplikacji. W tej sytuacji czterokrotny negatywny wynik kolokwium mógł był uznany w ocenie Sądu za okoliczność przesądzającą o skreśleniu skarżącego z listy aplikantów i to niezależnie od treści opinii o przebiegu aplikacji skarżącego.
Zdaniem Sądu nie można się również zgodzić z zarzutem skargi o błędnej wykładni pojęcia "pierwszych dwóch lat aplikacji" i naruszeniu przepisu art. 79 ust. 2 Prawa o adwokaturze przez podjęcie przez Okręgową Radę Adwokacką uchwały o skreśleniu z listy aplikantów po upływie dwóch lat kalendarzowych, liczonych od wpisania skarżącego na listę aplikantów, jak i złożenia ślubowania oraz rozpoczęcia szkolenia. Sąd podziela pogląd zaprezentowany przez Prezydium NRA, że przy wykładni okresu "pierwszych dwóch lat aplikacji" należy sięgnąć do wykładni celowościowej i systemowej. Zważyć bowiem należy, że celem przepisu art. 79 ust. 2 Prawa o adwokaturze jest umożliwienie organom samorządu adwokackiego weryfikacji listy aplikantów w aspekcie ich postępów w nabywaniu umiejętności zawodowych w okresie dwóch pierwszych lat szkolenia. Zakończenie drugiego roku szkolenia jest ostatnim momentem, w którym organ może władczo przesądzić, że dana osoba źle rokuje na przyszłość w zawodzie adwokata. I choć z wykładni językowej, można by wnioskować, że w przepisie art. 79 ust. 2 Prawa o adwokaturze chodzi o lata kalendarzowe, to jednak z wykładni systemowej i celowościowej wynika, że w istocie chodzi w nim o okres zaliczenia szkolenia na drugim roku aplikacji, którego regulaminowym zakończeniem jest kolokwium roczne. Taką interpretację wspiera również zdaniem Sądu treść § 22 ust. 3 in fine Regulaminu w świetle którego, w przypadku uzyskania przez aplikanta zgody na powtórzenie roku szkoleniowego nie zalicza się do ustawowego czasu trwania aplikacji roku szkoleniowego zakończonego negatywną oceną z poprawkowego kolokwium lub poprawkowego sprawdzianu.
Niesporne jest, że skarżący w dacie podejmowania przez organy kwestionowanych uchwał nie wykroczył poza pierwszy rok aplikacji, skutkiem czego rozstrzygnięcie w przedmiocie skreślenia z listy aplikantów podjęte zostało w zakreślonym przez przepis art. 79 ust. 2 Prawa o adwokaturze okresie pierwszych dwóch lat aplikacji.
Natomiast mające miejsce uchybienie procesowe organu odwoławczego polegające na niewskazaniu konkretnej normy stanowiącej podstawę prawną wydanej uchwały (art. 107 § 1 K.p.a.) zdaniem Sądu, wobec zawartego i opartego na ustaleniach faktycznych uzasadnienia prawnego uznać należy jako nie mające istotnego wpływu na rozstrzygnięcie. Jednocześnie zauważyć należy, że podstawa prawna zawarta jest w uchwale Okręgowej Rady Adwokackiej w K. i nie ulega wątpliwości, że oba rozstrzygnięcia oparte są na art. 79 ust.2 Prawa o adwokaturze.
Według Sądu, organy samorządu adwokackiego, wbrew twierdzeniom skargi, nie dopuściły się, w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, obrazy przepisów postępowania tj. art. 7, 77 § 1, 80, i 107 § 1 i § 3 K.p.a. Zebrany w sprawie i oceniony materiał dowodowy potwierdził, że skarżący odbywając dwukrotnie szkolenie na pierwszym roku aplikacji adwokackiej – otrzymał negatywne oceny z kolokwium rocznego przeprowadzonego odpowiednio w dniu [...] grudnia 2010 r. oraz poprawkowego w dniu [...] lutego 2011 r., a także kolokwium rocznego w dniu [...]grudnia 2011 r. oraz poprawkowego rocznego w dniu [...] lutego 2012 r. Powyższe negatywne wyniki z kolokwiów w kontekście skorzystania już raz przez skarżącego z możliwości powtarzania pierwszego roku aplikacji oraz uwag komisji egzaminacyjnych odnośnie elementarnych braków skarżącego w wiedzy prawniczej oraz niezrozumienia istoty problemów prawnych występujących w pytaniach, jak również negatywnej opinii Przewodniczącej Komisji Szkolenia Aplikantów Okręgowej Rady Adwokackiej w K. , stanowiły zdaniem Sądu uzasadnioną podstawę do stwierdzenia przez organy nieprzydatności skarżącego do wykonywania zawodu adwokata skutkującej możliwością podjęcia rozstrzygnięcia o skreśleniu skarżącego z listy aplikantów adwokackich.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło