I OSK 1565/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie : Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędziowie: Sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska (spr.) Sędzia WSA del. Iwona Kosińska Protokolant st. inspektor sądowy Barbara Dąbrowska-Skóra po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 5 lutego 2013 r. sygn. akt II SA/Łd 1147/12 w sprawie ze skargi A.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych oddala skargę kasacyjną Wyrokiem z 5 lutego 2013 r. sygn. akt II SA/Łd 1147/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach z [...] września 2012 r. nr [...], którą utrzymana została w mocy decyzja Wójta Gminy Rawa Mazowiecka z [...] sierpnia 2012 r. nr [...], odmawiająca A. P. umorzenie należności z tytułu zaliczek alimentacyjnych. Odmowa umorzenia należności, w wysokości 6940,50 zł, z tytułu zaliczek wypłacanych na rzecz córki A. P. – M. z funduszu alimentacyjnego w okresie od 1 października 2008 r. do 31 grudnia 2009 r. została uzasadniona tym, że A. P. nie spełnia warunku skuteczności egzekucji alimentów, jak wynika z zaświadczenia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Rawie Mazowieckiej z 18 lipca 2012 r., a co jest warunkiem możliwości umorzenia należności. Oddalając skargę, Wojewódzki Sąd wyjaśnił: Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 ze zm.), która w przepisach przejściowych i końcowych nie uregulowała kwestii dotyczących umarzania należności dłużników alimentacyjnych z tytułu wypłaconych osobom uprawnionym na podstawie przepisów dotychczasowych, więc w trybie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz.U. Nr 86, poz. 732 ze zm.) zaliczek alimentacyjnych, wobec tego należało stosować przepisy ustawy z 2007 r. Stosownie do jej art. 30 można umorzyć należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy, w łącznej wysokości: 1) 30%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów; 2) 50%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 5 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów; 3) 100%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 7 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów – ust. 1). Poprzez odesłanie w art. 30 ust. 1 do należności, o których mowa w art. 28 ust. 1, a mianowicie: należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy (pkt 1), należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (pkt 2) oraz należności likwidatora funduszu alimentacyjnego powstałych z tytułu świadczeń alimentacyjnych wypłaconych na podstawie ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o funduszu alimentacyjnym (pkt 4), nie ma wątpliwości, że ocena przesłanek umorzenia wobec dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu wypłaconych w trybie przepisów ustawy z 2005 r. zaliczek alimentacyjnych powinna odbywać się wyłącznie w oparciu o regulację art. 30 ust. 1 ustawy z 2007 r. Art. 30 ust. 2 dotyczy należności powstałych na skutek świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego, a nie z tytułu zaliczek alimentacyjnych. Ponieważ wniosek A. P. odnosił się do umorzenia należności z tytułu zaliczek alimentacyjnych, tj. należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 2 ustawy, to konieczną przesłanką umorzenia była skuteczność egzekucji wobec dłużnika alimentacyjnych w wysokości określonej w sposób procentowy i w okresach przewidzianych art. 30 ust. 1 ustawy, która, jak wynika z akt sprawy, nie została spełniona. Reprezentowany przez adwokata ustanowionego z urzędu, A. P. wniósł skargę kasacyjną od tego wyroku, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi do ponownego rozpatrzenia i zarzucając: a) na podstawie art. 174 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi naruszenie przepisów prawa materialnego: – art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2012 r., poz. 1128) poprzez niewłaściwą jego wykładnię polegającą na przyjęciu, iż przepis ten dotyczy tylko należności powstałych na skutek świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego, a nie dotyczy należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych uprawnionemu na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz o zaliczce alimentacyjnej, podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, iż dotyczy on także zaliczek alimentacyjnych wypłaconych na podstawie ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz o zaliczce alimentacyjnej, a w konsekwencji niewłaściwe uznanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, że brak jest podstaw do stosowania tego przepisu w rozpoznawanej sprawie; b) na podstawie art. 174 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi naruszenie przepisów prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: – art. 141 § 3 p.p.s.a. poprzez nieodniesienie się do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze oraz uchylenie się od dokonania szczegółowej oceny i uzasadnienia decyzji uznaniowej, w szczególności polegające na całkowitym braku rozpoznania i dokonania oceny prawnej podniesionego przez skarżącego w skardze zarzutu, iż skarżący spełnia przesłanki przewidziane w art. 30 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów z uwagi na skuteczność egzekucji, bowiem w okresie od 2002 do 2005 roku dokonał wpłaty na rzecz komornika w wysokości 4230,21 zł, zaś od 2005 roku do 2010 roku dokonywał wpłat na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w łącznej wysokości 10 068,81 zł w ramach układu ratalnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie mogła być uwzględniona. W sprawie nie budzi wątpliwości fakt, że wniosek A. P. o umorzenie należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych na rzecz jego córki M. mógł być rozpatrzony na podstawie przepisów ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 ze zm.), dalej "ustawa", wobec braku innych przepisów intertemporalnych w tej kwestii. Istotą w sprawie jest czy wniosek ten mógł mieć za podstawę art. 30 ust. 1 tej ustawy, jak uznały organy i Wojewódzki Sąd czy też ust. 2 tego artykuły, jak chce tego skarga kasacyjna. Art. 30 ust. 1 ustawy dotyczy umorzenia należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy, określając warunki, jakie mają być spełnione, aby można było dokonać umorzenia. Należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 to: 1) należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych na podstawie ustawy; 2) należności powstałe z tytułu zaliczek alimentacyjnych osobie upoważnionej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, 4) należności likwidatora funduszu alimentacyjnego powstałe z tytułu świadczeń alimentacyjnych wypłaconych na podstawie ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o funduszu alimentacyjnym. Z kolei art. 30 ust. 2 stanowi, że organ może umorzyć należności dłużnika alimentacyjnego z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego. Przepisy te zatem wprowadzają wyraźne rozróżnienie należności dłużników alimentacyjnych, stawiając różne warunki uzasadniające umorzenie. Redakcja tych przepisów jest wyraźna, niebudząca wątpliwości tak co do umorzenia należności dłużników alimentacyjnych, jak i co do organów, które są istotne dla umorzenia. Art. 30 ust. 2 ustawy dotyczy tylko należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, ust. 1 zaś innych należności, ale tylko takich, które wymienia art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4. A. P. wystąpił o umorzenie należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych na podstawie ustawy z 22 kwietnia 2005 r., tj. wskazanych w art. 28 ust. 1 pkt 2 ustawy. Do ich umorzenie odnosi się ust. 1 art. 30 ustawy. Wobec, jak powiedziano wyżej, wyraźnego brzmienia tego przepisu, niewymagającego w istocie stosowania wykładni dla jego rozumienia nie ma żadnej podstawy do stosowania do zaliczek alimentacyjnych zasady z ust. 2 art. 30, który zresztą również żadnych wątpliwości interpretacyjnych nie budzi i wykładni nie potrzebuje. Zasadnie zatem organy zastosowały jako podstawę rozstrzygnięcia wniosku A. P. art. 30 ust. 1 ustawy, a z akt sprawy wynika, że wymagane tym przepisem przesłanki umorzenia nie zostały przez niego spełnione. Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270). O wynagrodzeniu adwokata ustanowionego z urzędu orzeknie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi.