II SO/Op 2/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Violetta Radecka po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. M. o przyznanie prawa pomocy w sprawie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 29 listopada 2012 r., nr [...] w przedmiocie prawa pomocy w sprawie zasiłku celowego postanawia ustanowić skarżącej radcę prawnego. J. M., złożyła za pośrednictwem poczty w dniu 9 stycznia 2013 r. (data stempla pocztowego), wniosek do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego bądź adwokata z urzędu. Z formularza wniosku wynika, że J. M. domaga się udzielenia pomocy w związku z wydaną przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu, decyzją z dnia 29 listopada 2012 r., nr [...] (doręczoną w dniu 8 stycznia 2013 r.), w szczególności przez ustanowienie pełnomocnika, który udzieli pomocy w celu sporządzenia profesjonalnego "odwołania" od w/w decyzji. Uzasadniając swoje żądanie wnioskodawczyni zarzuciła pracownikom Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie brak pomocy, nieinformowanie jej o podjętych przez ten Ośrodek działaniach, które doprowadziły do utraty przez nią zasiłku dla bezrobotnych, a także spóźnianie się na ustalone wcześniej terminy wywiadów środowiskowych. Skarżąca oświadczyła, że została wyeksmitowana do lokalu socjalnego "bez mebli i wyposażenia", a lokal ten posiada 29 m². Oświadczyła także, że tworzy samotnie gospodarstwo domowe, nie uzyskuje żadnych dochodów i nie posiada żadnego majątku. Na skutek wezwania referendarza sądowego do uzupełnienia wniesionego wniosku, skarżąca w piśmie z dnia 28 stycznia 2013 r. oświadczyła ponadto, że nie dysponuje rachunkiem bankowym; jedynym źródłem jej utrzymania jest świadczenie pieniężne i niepieniężne ze środków pomocy społecznej, tj. zasiłek okresowy i celowy oraz darmowy, ciepły, posiłek przyznany od dnia 24 grudnia 2012 r. Stwierdziła, że otrzymywała pomoc od swojej przyjaciółki, lecz ta w 2012 r. zmarła. Podniosła także, że zamieszkuje w lokalu socjalnym, w którym nie ma centralnego ogrzewania oraz ogrzewania piecowego, a jego wyposażenie to dwa elektryczne grzejniki, dwupalnikowa kuchnia elektryczna, wolnostojąca oraz przepływowy, elektryczny podgrzewacz wody. Do akt sprawy wnioskodawczyni dołączyła zaświadczenie z urzędu pracy o posiadaniu statusu osoby bezrobotnej od dnia 28 grudnia 2011 r. bez prawa do zasiłku; kserokopie decyzji Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie: z dnia 10 października 2012 r. o przyznaniu zasiłku okresowego z powodu bezrobocia na okres od dnia 1 października 2012 r. do dnia 31 grudnia 2012 r. w kwocie 271 zł, decyzji z dnia 20 grudnia 2012 r. o przyznaniu zasiłku celowego na zakup mebli kuchennych w wysokości 60 zł, decyzji z dnia 21 grudnia 2012 r. o przyznaniu pomocy w formie nieodpłatnych posiłków od dnia 24 grudnia 2012 r. do dnia 31 grudnia 2012 r.; kserokopię umowy najmu lokalu socjalnego; wyliczenie należności z tytułu czynszu w kwocie 60,71 zł; fakturę za energię elektryczną z prognozowaną opłatą za miesiąc marzec i maj 2013 r. w wysokości 17,08 zł miesiecznie; fakturę za zakup wkładki silikonowej w kwocie 60 zł; fakturę za kupno lekarstw w dniu 17 grudnia 2012 r., w łącznej kwocie 41,28 zł oraz w dniu 24 stycznia 2013 r. w kwocie 27,30 zł; kserokopię zeznania podatkowego za 2011 r., z którego wynika, że wnioskodawczyni uzyskała dochód w wysokości 7.100,63 zł. J. M. we wniosku zwróciła się ponadto o "wstrzymanie biegu sprawy na wniesienie odwołania do czasu ustanowienia pełnomocnika z urzędu", który w jej imieniu wniesie odwołanie od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu oraz zarządzenie od tego organu doręczenia akt sprawy. Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.) – zwanej dale w skrócie: "P.p.s.a." zważono, co następuje: Stosownie do art. 245 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym m.in. tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. J. M. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a P.p.s.a., strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Skoro J. M., z mocy samej ustawy P.p.s.a., jako strona skarżąca decyzję dotyczącą zasiłku celowego, została zwolniona z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, to postępowanie z jej wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych jest bezprzedmiotowe. Stąd referendarz potraktował wniosek J. M. jako żądanie przyznania prawa pomocy w części i ograniczył się do rozpoznania tego wniosku w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Zważył zatem, że w myśl art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., określającego przesłanki warunkujące udzielenie prawa pomocy w zakresie częściowym, przyznanie pomocy osobie fizycznej następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, który to pogląd referendarz podziela, iż przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w przywołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 12 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 424/04, niepublikowane). Zauważyć także należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, sąd (referendarz sądowy) dokonuje oceny sytuacji materialnej wnioskującego na podstawie zebranego materiału dowodowego, a w szczególności na podstawie złożonych przez niego oświadczeń, w urzędowym formularzu wniosku. Wniosek ten bowiem, powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym (art. 252 § 1 P.p.s.a.). Uwzględniając powyższe regulacje, referendarz sądowy dokonał oceny sytuacji bytowej skarżącej opierając się na jej oświadczeniu zawartym w formularzu wniosku i piśmie z dnia 28 stycznia 2013 r., a także dołączonych w wyniku postępowania wyjaśniającego dokumentów, w tym zeznania podatkowego i decyzji organów pomocy społecznej oraz organów właściwych w sprawie przyznania statusu bezrobotnego. Na tej podstawie uznał, że wykazana sytuacja majątkowa, nie daje podstaw do zapewnienia skarżącej wygospodarowania środków na opłacenie profesjonalnego pełnomocnika. Wysokość uzyskiwanych do dnia 31 grudnia 2012 r. świadczeń pieniężnych z tytułu zasiłku okresowego w kwocie 271 zł, czy przyznanego w grudniu 2012 r. jednorazowego zasiłku okresowego w wysokości 60 zł, nie stworzyła możliwości zebrania środków finansowych na opłacenie kosztów procesu sądowego. Ponadto, okoliczność posiadania przez wnioskodawczynię statusu osoby bezrobotnej wskazuje na brak zarobkowania i uzyskiwania bieżących dochodów. Mając na uwadze przedstawioną ocenę sytuacji materialnej skarżącej, referendarz sądowy działając na zasadzie art. 258 § 1 pkt 7 P.p.s.a. uznał o konieczności udzielenia jej pomocy i orzekł, jak w sentencji. Odnosząc się do prośby J. M. o "wstrzymanie biegu sprawy na wniesienie odwołania do czasu ustanowienia pełnomocnika z urzędu" zawartej w uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, wskazać należy, że nie stanowi ona okoliczności mającej wpływ na rozstrzygnięcie w zakresie prawa pomocy. Jedynymi przesłankami warunkującymi przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, bądź całkowitym są przesłanki materialne, określone w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., co do których referendarz sądowy wypowiedział się już w niniejszym postanowieniu.