II GSK 424/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Jagielska Sędzia NSA Magdalena Bosakirska (spr.) Sędzia del. WSA Lidia Ciechomska – Florek Protokolant Agata Skorupska po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej B. Spółki z o.o. w B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 6 sierpnia 2013 r. sygn. akt II SA/Bk 32/13 w sprawie ze skargi B. Spółki z o.o. w B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia rejestracji automatu do gier o niskich wygranych 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od B. Spółki z o.o. w B. w upadłości na rzecz Dyrektora Izby Celnej w B. kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 6 sierpnia 2013 r., sygn. akt II SA/Bk 32/13, oddalił skargę B. G. M. Sp. z o.o. w B. na wydaną w trybie autokontroli decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] listopada 2012 r. uchylającą własne decyzje w sprawie cofnięcia rejestracji automatu do gier o niskich wygranych. I Z uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd I instancji przyjął za podstawę rozstrzygnięcia następujące ustalenia. Decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. Naczelnik Urzędu Celnego w Ł. cofnął rejestrację automatu do gry o niskich wygranych należącego do "B. G. M." Sp. z o.o. Decyzją z dnia [..] września 2011 r. Dyrektor Izby Celnej w B. utrzymał w mocy powyższą decyzję. Spółka wniosła skargę na powyższą decyzję do WSA w Białymstoku, żądając jej uchylenia w całości. Decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. Dyrektor Izby Celnej w B. uchylił w trybie autokontroli własną decyzję z dnia [...] września 2011 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w Ł. z dnia [...] czerwca 2011 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji, co skutkowało umorzeniem postępowania sądowego przez WSA w Białymstoku (sygn. akt II SA/Bk 812/11). Spółka wniosła skargę do WSA w Białymstoku. Wyrokiem z dnia z dnia 13 września 2012 r. w sprawie sygn. akt II SA/Bk 126/12 uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji zauważył, że organ uwzględniając skargę w trybie autokontroli jest zobowiązany każdorazowo zawrzeć w decyzji rozstrzygnięcie w przedmiocie tego, czy działanie organu miało miejsce bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa oraz powinien uzasadnić rozstrzygnięcie w zakresie przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, zgodnie z zasadami płynącymi z treści art. 210 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 613; powoływanej dalej jako: o.p.). Decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. Dyrektor Izby Celnej w B. w p. 1/ uchylił w całości własną decyzję z dnia [...] września 2011 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] czerwca 2011 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia oraz w p. 2/ nie stwierdził działania organu bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa. Dyrektor uznał, że zgromadzony do tej pory materiał dowodowy wskazuje jedynie na uzasadnione podejrzenie, że przedmiotowy automat nie spełnia ustawowych warunków i wymaga uzupełnienia o badania sprawdzające jednostki badającej. Dopiero po uzyskaniu opinii w tym zakresie możliwe będzie merytoryczne rozpatrzenie sprawy. Nadto Dyrektor wyjaśnił, że zamieszczając w sentencji decyzji punkt drugi, w którym nie stwierdził działania organu bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa, miał na względzie, że wszystkie jego działania w niniejszej sprawie podjęte zostały na podstawie i w ramach obowiązujących przepisów prawa, natomiast podjęcie decyzji autokontrolnej wynikało ze zmiany interpretacji przepisów rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 3 czerwca 2003 r. w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych (Dz. U. Nr 102, poz. 946 ze zm.), a także z późniejszej nowelizacji ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych. Skargę od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła B. G. M. Sp. z o.o. zarzucając w szczególności wadliwą treść p. 2/ decyzji. Wyrokiem z dnia 6 sierpnia 2013 r. (sygn. akt II SA/Bk 32/13). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, że kontrolowana decyzja jest zgodna z prawem i stwierdził, że ponownie rozpatrując sprawę Dyrektor postąpił zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.), gdyż zastosował się do wytycznych wyroku WSA w Białymstoku z dnia 13 września 2012 r. (sygn. akt II SA/Bk 126/12). W treści decyzji zawarł bowiem wymagane przez art. 54 § 3 p.p.s.a. rozstrzygnięcie w zakresie stwierdzenia, czy działanie organu miało miejsce bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa. Realizując te wytyczne Dyrektor Izby Celnej zawarł w ponownie wydanej decyzji autokontrolnej rozstrzygnięcie, że nie stwierdza działania organu bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa. W ocenie Sądu, organ uwzględnił również wytyczne w zakresie uzasadnienia decyzji zgodnie z zasadami określonymi w treści art. 210 § 4 o.p. W zaskarżonej decyzji organ szczegółowo opisał bowiem powody, które przyczyniły się do zastosowania instytucji autokontroli. W kwestii konieczności zweryfikowania przez upoważnioną jednostkę badającą podejrzenia niespełnienia przez kwestionowany automat warunków określonych w ustawie (w stanie prawnym obowiązującym przed nowelą ustawy o grach hazardowych) odwołał się do aktualnego orzecznictwa NSA. Sąd I instancji stwierdził, że z kontrolowanego aktu wynika, iż skarga została uwzględniona w całości, co potwierdził już WSA w Białymstoku w wyroku z dnia 13 września 2012 r. poprzez stwierdzenie, iż organ wyraźnie wskazał, że powodem rozstrzygnięcia w trybie autokontroli było uznanie zarzutu skargi dotyczącego nieprzeprowadzenia w pełni postępowania wyjaśniającego, w szczególności zaś w części dotyczącej uzupełnienia ustaleń faktycznych w zakresie sposobu funkcjonowania automatu poprzez jego zbadanie przez właściwą jednostkę badającą, co spowodowało konieczność weryfikacji oceny prawnej stanu faktycznego w świetle nowych ustaleń. Takie stanowisko organu w pełni uzasadniało i uprawniało go do przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. WSA przypomniał, że z treści skargi w sprawie II SA/Bk 812/11 wynika, iż spółka żąda uchylenia w całości zaskarżonej decyzji, podnosząc szereg zarzutów dotyczących niepełnego wyjaśnienia stanu faktycznego poprzez nieprzeprowadzenie wnioskowanych dowodów. Zdaniem Sądu I instancji, ponownie przeprowadzona autokontrola, w świetle przedstawionych okoliczności, nie narusza prawa. II Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła "B. G. M." Sp. z o.o. w B., domagając się uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 151, art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 54 ust. 3 p.p.s.a. poprzez nieuchylenie zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Celnej, w sytuacji, gdy została ona wydana z naruszeniem art. 54 ust. 3 p.p.s.a., tj. bez wskazania, czy działania organu miały miejsce bez podstawy prawnej, czy też miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz bez wskazania, czy organ uwzględnił skargę strony w całości; - art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 54 ust. 3 tej ustawy poprzez nieuchylenie zaskarżonej decyzji, w sytuacji gdy organ przy jej wydaniu nie zastosował się do wskazówek WSA w Białymstoku zawartych w prawomocnym wyroku tego Sądu z dnia 7 sierpnia 2012r. sygn.akt II SA/Bk 124/12, w przedmiocie wskazania, czy działanie organu, tj. uwzględnienie skargi skarżącej z dnia 17 października 2011 r. na decyzję [...] w trybie autokontroli miało miejsce bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie od skarżącej kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. III Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA lub Sąd II instancji) rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę przyczyny nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. W sprawie będącej przedmiotem skargi kasacyjnej nie wystąpiły okoliczności skutkujące nieważnością postępowania z art. 183 § 2 p.p.s.a., zatem zaistniały podstawy do rozpoznania skargi kasacyjnej. Zgodnie z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego, które może polegać na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu albo na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna Spółki oparta została na naruszeniu przepisów postępowania, a więc na podstawie z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. W takim przypadku skuteczne zbudowanie zarzutu kasacyjnego wymaga nie tylko wskazania naruszonych przez Sąd I instancji przepisów procesowych, ale uzasadnienia tego naruszenia, w szczególności wykazania jego istotnego wpływu na rozstrzygnięcie, bo tylko w takim przypadku można przyjąć, że naruszenie przepisów postępowania powinno skutkować uwzględnieniem skargi kasacyjnej. Nadto wskazać trzeba, że skarga kasacyjna jest środkiem prawnym skierowanym przeciwko wyrokowi, a więc musi podnosić naruszenie przepisów procesowych dokonane przez Sąd I instancji, bo w postępowaniu kasacyjnym ocenie podlega sposób kontroli dokonanej przez Sąd I instancji. Wreszcie zauważyć trzeba, że skarga kasacyjna jest środkiem prawnym sformalizowanym i profesjonalnym, dlatego na stronie skarżącej ciąży obowiązek wypełnienia prawem określonych wymagań, jakim powinna ona odpowiadać. Skarga kasacyjna Spółki nie realizuje tych warunków, przez to ogranicza możliwość dokonania kontroli skarżonego wyroku, bo Sąd II instancji może przyjąć tylko takie kierunki jego weryfikacji, które zostały wyraźnie i prawidłowo wskazane w zarzutach kasacyjnych. Skarga kasacyjna zawiera wady formalne polegające na wadliwym sformułowaniu drugiego zarzutu kasacyjnego i odniesieniu go do wyroku WSA z dnia 7 sierpnia 2012 r. II SA/Bk 124/12. i decyzji autokontrolnej dnia [...] października 2011r., podczas gdy w sprawie niniejszej pierwszy wyrok WSA zawierający wiążące wytyczne dla organu co do dalszego postępowania był wydany 13 września 2012 r. pod sygn. akt II SA/Bk 126/12 i dotyczył decyzji autokontrolnej z dnia [...] grudnia 2011r. Wskazana wada skargi kasacyjnej uniemożliwia odniesienie się do zarzutu drugiego, gdyż w istocie nie dotyczy on sprawy niniejszej. Biorąc pod uwagę te okoliczności, Sąd II instancji stwierdza, że merytorycznie może odnieść się tylko do zarzutu pierwszego i tylko w takim zakresie, w jakim został on uzasadniony w skardze kasacyjnej. Mając to na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał zarzut pierwszy w zakresie dotyczącym naruszenia art. 151, art. 153 w związku z art. 54 § 3 p.p.s.a. Omawiany zarzut nie ma usprawiedliwionych podstaw. Spółka uzasadniając zarzut twierdzi, że organ orzekając w ramach autokontroli, zatem uwzględniając skargę na własną decyzję, orzekł wadliwie w tym zakresie, w którym uznał, że organ nie działał bez podstawy prawnej ani z rażącym naruszeniem prawa. Zdaniem strony skarżącej kasacyjnie akceptacja tego poglądu przez Sąd I instancji skutkuje koniecznością uznania, że wyrok wydany został z naruszeniem treści art. 54 § 3 p.p.s.a., a oddalenie skargi w takiej sytuacji było działaniem niezgodnym z treścią art. 151 p.p.s.a. zwłaszcza, że w tym zakresie organ był zobowiązany na podstawie art. 153 p.p.s.a. do orzekania zgodnie z wytycznymi zawartymi w wyroku prawomocnym WSA. Z takim stanowiskiem nie można się zgodzić. W ocenie NSA z treści art. 54 § 3 p.p.s.a. wynika jednoznacznie, że organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy. Uwzględniając skargę, organ stwierdza jednocześnie, czy działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa. Konsekwencją tak ukształtowanej treści przepisu jest płynący z niego nakaz rozstrzygnięcia, zarówno pozytywnego, jak i negatywnego w kwestii, czy działanie bezczynność, przewlekłość miało miejsce bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Orzeczenie, że działanie (bezczynność, przewlekłość) organu miało miejsce bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa jest możliwe tylko wtedy, gdy działanie organu było tymi wadami dotknięte. Jeżeli tak nie było, to warunek poprawnego zastosowania art. 54 § 3 p.p.s.a. jest spełniony poprzez wyraźne wskazanie w decyzji, iż uchylane orzeczenie nie było dotknięte wymienionymi w przepisie wadami (brakiem podstawy prawnej lub rażącym naruszeniem prawa). W omawianym zakresie pogląd Sądu I instancji zawarty w uzasadnieniu skarżonego wyroku jest w pełni trafny, zatem omawiany zarzut kasacyjny należy uznać za nieusprawiedliwiony, zaś skarga kasacyjna nie mogła być skuteczna. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.