V SA/Wa 2295/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński (spr.), Sędzia WSA - Barbara Mleczko - Jabłońska, Sędzia WSA - Cezary Kosterna, , Protokolant sekretarz sądowy - Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi M. K. na pismo Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych oddalono skargę. Pismem z dnia [...] maja 2010 r. [...] Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa poinformował M. R. K. o odmowie przyznania pomocy finansowej w kwocie 2878644 zł na inwestycję w chów i hodowlę ryb. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia podkreślono, że zgodnie z § 7.1.1. Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 września 2009 r. pomoc na realizację operacji w ramach środka Inwestycje w chów i hodowlę ryb przyznaje się podmiotowi który jest uprawniony do rybactwa w rozumieniu art. 4 ustawy z dnia 18 kwietnia 1985 r. o rybactwie śródlądowym. Następnie przytoczono treść w/w. przepisu oraz wskazano, że w trakcie weryfikacji wniosku złożonego w dniu 29 września 2009 r. przez M. R. K. stwierdzono brak udokumentowania faktu, iż jest on uprawniony do rybactwa w świetle w/w. ustawy. Wyjaśniono że pismem z dnia 1 lutego 2010 r. oraz dodatkowo pismem z dnia 26 lutego 2010r. poproszono wnioskodawcę o wyjaśnienie kwestii spełniania warunku uprawniającego do rybactwa na dzień złożenia wniosku i udokumentowania tego faktu. W odpowiedzi na powyższe wnioskodawca dostarczył wyjaśnienia z których wynikało, iż wraz z wnioskiem oraz uzupełnieniami dołączył wszelkie dokumenty oraz dodatkowo wypis z rejestru gruntów. W ocenie organu powyższe nie potwierdzało jednak faktu spełniania warunku uprawniającego do rybactwa. Dołączono natomiast takie dokumenty jak: pozwolenie wodno-prawne i budowlane na budowę nowych stawów oraz wniosek/zgłoszenie działalności nadzorowanej w zakresie "chowu jesiotra syberyjskiego i karpiowatych ryb reofilnych w stawach ziemnych typu karpiowatego przy zastosowaniu technik zwiększających produkcję organizmów wodnych ponad naturalne możliwości środowiska". Powyższe rozstrzygnięcie zaskarżone zostało przez M. R. K. który zarzucił mu: - naruszenie § 43 ust 3 i 4 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 września 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty i zwracania pomocy finansowej na realizację środków objętych osią priorytetową 2 – Akwakultura, rybołówstwo śródlądowe, przetwórstwo i obrót produktami rybołówstwa i akwakultury, zawartą w programie operacyjnym "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013", poprzez jego niezastosowanie i niedokonanie powtórnego wezwania w tej samej kwestii, - naruszenie art. 14 ust. 3 pkt 1-3 ustawy z dnia 3 kwietnia 2009 r. o Wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Rybackiego w zw. z § 43 ust. 4 Rozporządzenia, poprzez naruszenie praworządności, brak wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego oraz niedokonanie należytego, jasnego i precyzyjnego zajęcia stanowiska co do kwestii, które zdaniem ARiMR stały na przeszkodzie do uwzględnienia wniosku, w tym brak pouczenia, jakie dowody byłyby dla ARiMR wystarczające, a jakie zostały nieuwzględnione i dlaczego, co doprowadziło do błędnego ustalenia faktycznego, że skarżący nie jest uprawniony do rybactwa, - ew. naruszenie § 7 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia w związku z art.4 ust. 1 pkt 1 lit b) i c) ustawy z dnia 18 kwietnia 1985 r. o rybactwie śródlądowym poprzez ich błędną wykładnię prowadzącą do nieuzasadnionego ustalenia, że skarżący nie spełnia warunku przyznania pomocy określonego w § 7 ust. 1 Rozporządzenia. Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego aktu oraz o zwrot kosztów postępowania, według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi podkreślono m.in. że językowa wykładnia ww. przepisów prowadzi do wniosku, że w przedmiotowej sprawie odmowa przyznania pomocy na podstawie § 43 ust. 4 ww. rozporządzenia była przedwczesna, ponieważ ust. 3 § 43 wymaga, aby Agencja przed odmową przyznania pomocy ponownie wezwała wnioskodawcę do usunięcia braków lub złożenia wyjaśnień, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Zdaniem skarżącego w niniejszej sprawie wezwanie [...] z dnia [...].02.2010 r. – "wezwanie do usunięcia braków" dotyczyło złożenia dokumentów i miało charakter ewentualny, zaś wezwanie [...] z dnia [...].02.2010 r. – "wezwanie do złożenia wyjaśnień", dotyczyło zupełnie czego innego, a mianowicie złożenia wyjaśnień w przedmiocie potwierdzenia, że jest uprawniony do rybactwa. Co więcej, skoro wezwania dotyczyły odmiennych kwestii, to uprawnionym jest stwierdzenie, że braki te zostały usunięte a wyjaśnienia skutecznie złożone. W ocenie skarżącego ARiMR dokonała ponadto błędnej wykładni § 7 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 września 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty i zwracanie pomocy finansowej na realizację środków objętych osią priorytetową 2 - Akwakultura, rybołówstwo śródlądowe, przetwórstwo i obrót produktami rybołówstwa i akwakultury, zawartą w programie operacyjnym "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013r." w związku z art. 4 ustawy z dnia 18 kwietnia 1985 r. co doprowadziło do błędnego ustalenia, że nie jest uprawniony do rybactwa. Skarżący odwołał się również do treści art. 5 ustawy Prawo wodne oraz art. 336 kodeksu cywilnego oraz przypomniał że składając w dniu 29.09.2009 r. wniosek o przyznanie pomocy finansowej w ramach środka 2.1 "Inwestycje w chów i hodowlę" wraz z ww. załącznikami: 1. wskazał że jest właścicielem gruntów wskazanych we wniosku o dofinansowanie – działki oznaczone nr ewid. [...] i [...] położone w obrębie [...], Gm. [...] (dowód: odpis z KW oraz wypis z ewidencji gruntów); 2. wskazał że jest co najmniej posiadaczem gruntów wskazanych we wniosku o dofinansowanie – działka oznaczona nr. ewid. [...] położona w obrębie [...], gm. [...] (dowód: pozwolenie wodno prawne wydane w dniu [...].02.2008 r. pozwolenie na budowę wydane w dniu [...].07.2009r.) z tym, że dołączone zaświadczenie Starosty Powiatowego w [...] wskazało ex post, że raczej był i jest właścicielem tego gruntu, tyle tylko, że stan Ewidencji jest aktualnie nieprawidłowy. Właścicielem wody w rowach – a działka nr [...] stanowi rów – jest bowiem właściciel gruntu. W sytuacji gdy istnieje wątpliwości (alternatywa rozłącza), czy jest właścicielem, czy posiadaczem zależnym, to nie ma to znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, gdyż obie kategorie podmiotów traktowane są tu jednakowo, a więc był co najmniej posiadaczem zależnych gruntów na działce nr. [...]. 3. wskazał że grunty, których jest właścicielem, względnie ewentualnie jedynie posiadaczem, objęte są zakresem art. 4 ust. pkt 1 lit b) ustawy z dnia 18 kwietnia 1985 r. rybactwie śródlądowym, tzn. są to grunty pod wodami stojącymi lub ew. grunty pod wodami, do których stosuje się odpowiednio art. 5 ust. 4 ustawy – Prawo wodne. 4. odnośnie istniejącego w obrębie działek nr [...] i [...] stawu, podkreślił, iż jego nieprawidłowe sklasyfikowanie w Ewidencji Gruntów jako "nieużytek" nie jest przesądzające, gdyż istotny jest rzeczywisty stan faktyczny, a ten nie zawsze jest zgodny z Ewidencją. W tym zakresie przedstawił obok Ewidencji stosowne "przeciwdowody". Na żądanie OR ARiMR dostarczył bowiem dokumentację zdjęciową na dowód istnienia stawu oraz zapiski gospodarcze w formie księgi stawowej, świadczące o prowadzeniu w nim chowu ryb w stopniu przekraczającym możliwości naturalne środowiska. Podniósł że status kompletności jego wniosek zyskał już w m-cu lutym 2010 r. i został oceniony jako najlepszy merytorycznie spośród wniosków złożonych w ramach środka 2.1 "Inwestycje w chów i hodowlę". Tymczasem ostateczne rozstrzygnięcie sprawy w oparciu o fakt, że nie jest uprawniony do rybactwa, zapadło z naruszeniem art. 14 ust. 2 pkt 1-3 ustawy z dnia 3 kwietnia 2009 r. o Wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rabackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Rybackiego, do którego odsyłał § 43 ust. 4 Rozporządzenia. Skarżący przypomniał że w jego liczącym kilkaset hektarów gospodarstwie rolnym pod wodami znajduje się kilkanaście hektarów gruntów. Zgodnie z prawem polskim gospodarstwo rybackie jest gospodarstwem rolnym, a więc jedynym wymaganym dokumentem niezbędnym do zakwalifikowania gospodarstwa rolnego jako rybackiego a wymienionym w Załączniku nr 2 ww. Rozporządzenia jest pozwolenie wodno prawne, które uzyskane już w 2008 roku, zostało załączone do wniosku. Starosta [...] udzielając pozwolenia wodno – prawnego, zezwolił na wybudowanie na działce [...] stosownych urządzeń wodnych a ponadto udzielił pozwolenia na budowę nowego sztucznego zbiornika, dla nowej hodowli jesiotra syberyjskiego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Sąd zważył co następuje: Paragraf 43 ust. 3 i 4 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 września 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty i zwracania pomocy finansowej na realizację środków objętych osią priorytetową 2 – Akwakultura, rybołówstwo śródlądowe, przetwórstwo i obrót produktami rybołówstwa i akwakultury, zawartą w programie operacyjnym "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007 – 2013", (Dz. U. Nr 147/2009 poz. 1193), którego naruszenie skarżący zarzuca stanowi że: - jeżeli wnioskodawca pomimo wezwania nie usunął braków wniosku lub nie złożył wyjaśnień w wyznaczonym terminie Agencja ponownie wzywa go do usunięcia braków lub złożenia wyjaśnień w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania, - jeżeli wnioskodawca pomimo ponownego wezwania do usunięcia braków lub złożenia wyjaśnień nie dokonał ich w terminie Agencja nie przyznaje pomocy, Zdaniem skarżącego powyższy przepis został naruszony dlatego ponieważ organ zaniechał powtórnego wezwania go do usunięcia braków lub złożenia wyjaśnień. W ocenie Sądu analiza materiału znajdującego się w aktach postępowania administracyjnego przeczy jednak powyższemu twierdzeniu. Z akt sprawy wynika bowiem, iż skarżący wzywany był do usunięcia braków wniosku dwukrotnie. Pierwsze wezwanie wysłano do niego 14 grudnia 2009 r. natomiast drugie 1 lutego 2010 r. W następstwie powyższych wezwań skarżący składał dokumenty (dwukrotnie) będące w istocie uzupełnienia wniosku o dofinansowanie. Mało tego w dniu 26 lutego 2010 r. został wezwany do złożenia dodatkowych wyjaśnień i takie wyjaśnienia złożył. Oprócz tego nadesłał do organu kolejne dokumenty w ramach uzupełnienia wniosku które wpłynęły 14 maja 2010 r. W tym stanie rzeczy nie może być mowy o naruszeniu wyżej cytowanego § 43 ust. 3 i 4 rozporządzenia. Drugi zarzut dotyczy naruszenia art. 14 ust. 2 pkt 1-3 ustawy z dnia 3 kwietnia 2009 r. o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Rybackiego (Dz. U. Nr. 72 /2009 poz. 619) z zw. § 43 ust. 4 w/w. rozporządzenia. Pierwszy z wymienionych przepisów stanowi, że w postępowaniu w sprawie przyznania pomocy na podstawie umowy o dofinansowanie organ przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom na ich żądanie niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Drugi z nich zacytowano wcześniej wskazując, że nie został on naruszony oraz co przemawiało za takim stanowiskiem. W ocenie sądu nie sposób mówić również o naruszeniu art. 14 ust 2 pkt 1-3 w/w. ustawy. Organ rozpatrzył bowiem cały materiał dowodowy czemu dał wyraz w piśmie z dnia [...] września 2010 r. będącym informacją o negatywnym wyniku rozpatrzenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Pismo to skarżący otrzymał jednak już po wniesieniu skargi co oznacza, iż nie znał jego treści kiedy formułował zarzuty przeciwko rozstrzygnięciu z dnia [...] maja 2010 r. [...]. Nie sposób również uznać, że skarżący nie został w niezbędnym zakresie pouczony co do okoliczności faktycznych i prawnych mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie organu skoro dwukrotnie wzywano go do usunięcia braków wniosku o dofinansowanie, a po raz trzeci do złożenia dodatkowych wyjaśnień. W tym miejscu zauważyć należy, iż skarżący pomija treść art. 14 ust. 3 w/w. ustawy który stanowi, iż strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu o przyznanie pomocy na podstawie umowy o dofinansowanie są obowiązane przedstawić dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajenia czegokolwiek. Przy czym ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Ciężar dowodu o którym mowa wiąże się z kolejnym zarzutem skargi (nazwanym jako ewentualny) który miałby polegać na naruszeniu § 7 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia w związku z art. 4 ust 1 pkt 1 lit b i c ustawy z dnia 18 kwietnia 1985 r. o rybactwie śródlądowym (Dz. U. Nr 189/2009 poz. 1471 ze zm. – tekst jedn.) Paragraf 7 ust 1 pkt rozporządzenia stanowi że pomoc na realizację operacji w ramach środka inwestycje w chów i hodowlę ryb przyznaje się podmiotowi który jest uprawniony do rybactwa w rozumieniu art. 4 ustawy z dnia 18 kwietnia 1985 r. o rybactwie śródlądowym (Dz. U. Nr 66 z 1999 r. poz. 750 ze zm.). Ostatni z wymienionych przepisów w wersji obowiązującej wówczas kiedy podejmowano zaskarżone rozstrzygnięcie jak i rozstrzygnięcie z dnia v września 2010 r. stanowił że do chowu, hodowli lub połowu ryb uprawniony jest: - właściciel albo posiadacz gruntów pod wodami stojącymi lub gruntów pod wodami do których stosuje się odpowiednio art. 5 ust. 4 prawo wodne, - właściciel albo posiadacz gruntów pod stawami rybnymi lub innymi urządzeniami w gospodarstwie rolnym przeznaczonymi do chowu lub hodowli ryb. Co istotne ustęp 2 art. 4 w/w. ustawy który uchylony został z dniem 27 listopada 2010 r., a więc już po wydaniu rozstrzygnięć organu stanowił, iż uprawniony do rybactwa obowiązany był udokumentować działania związane z prowadzoną gospodarką rybacką. Oznacza to, iż w toku przedmiotowego postępowania to na skarżącym ciążył obowiązek wykazania okoliczności wskazanych w art. 4 ust. 2 ustawy, a więc okoliczności które dokumentowałyby działania związane z prowadzoną przez niego gospodarką rybacką. W ocenie sądu skarżący okoliczności takich nie udokumentował. Wykazał jedynie że jest właścicielem bądź posiadaczem nieruchomości znajdujących się częściowo pod wodami, oraz to że zamierza w przyszłości prowadzić gospodarkę rybacką. Ma więc rację organ twierdząc (k. 4 odpowiedzi na skargę) że skarżący jedynie zgłosił zamiar prowadzenia działalności nadzorowanej związanej z chowem i hodowlą ryb, oraz że na dzień złożenia wniosku o dofinansowanie (ale także i do dnia wydania kwestionowanego rozstrzygnięcia) nie posiadał weterynaryjnego numeru identyfikacyjnego (zob. art. 5 ust 9 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczanie chorób zakaźnych zwierząt – Dz. U. Nr 213/2008 poz. 1342 tekst jedn. ze zm.). Zasadne były również wywody organu odnoszącego się do przedłożonego przez skarżącego pozwolenia wodnoprawnego ( k. 4 odpowiedź na skargę). Otóż istotnie nie było ono pozwoleniem wydanym na szczególne korzystanie z wód (art. 122 ust. 1 pkt 3 prawa wodnego). Powyższe oznacza, iż kwestionowane skargą rozstrzygnięcie było prawidłowe. To zaś obligowało sąd do wydania wyroku oddalającego skargę (art. 151 p.p.s.a.).