VI SA/Wa 2131/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki (spr.) Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Protokolant st. ref. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lutego 2013 r. sprawy ze skargi R. O. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] października 2011 r. nr Sp. [...] w przedmiocie unieważnienia prawa z rejestracji znaku towarowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz skarżącego R. O.kwotę 1600 (jeden tysiąc sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. VI SA/Wa 2131/12 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] października 2011 r. Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej, na podstawie art. 164 oraz art. 129 ust. 2 pkt 2 w związku z art. 129 ust. 1 pkt 2 oraz art. 131 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (j.t. Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.) – dalej jako ustawa lub P.w.p. – oddalił wniosek R. O. prowadzącego O. z M. o unieważnienie w części prawa ochronnego na znak towarowy TV 14 nr [...] udzielonego na rzecz W. sp. z o.o. sp. kom. (obecnie W. sp. z o.o.) z siedzibą w W. Decyzję wydano w następujących ustaleniach; Decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r. udzielono na rzecz W. prawa ochronnego na znak towarowy słowny – TY 14 – dla towarów i usług wskazanych wg klasyfikacji nicejskiej w klasach 09, 16, 35, 39, 41 i 42. W dniu [...] września 2010 r. wpłynął do Urzędu Patentowego wniosek R. O. o unieważnienie wymienionego znaku towarowego w części dotyczącej towarów: publikacje elektroniczne (kl. 9), broszury, czasopisma (periodyki), materiały drukowane, gazety, publikacje (kl. 16). Interes prawny wnioskodawca wywodził z faktu żądania przez uprawnionego na drodze sądowej zakazania wnioskodawcy dokonywania naruszeń prawa ochronnego do znaków TELE 14 [...] i TV [...] przez posługiwanie się oznaczeniem Tele 14 w tytule czasopism z programami telewizyjnymi, albo w innym charakterze na okładkach takich czasopism (art. 296 ust. 2 pkt 1 i 2 P.w.p., art. 20 Konstytucji RP, art. 6 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz art. 49 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej). Zdaniem wnioskodawcy znak TV 14 ma charakter opisowy (informacyjny) informując nabywcę czasopism (programów telewizyjnych), iż gazeta zawiera program na 14 dni, co uprawniony wyraźnie przyznał w pozwie skierowanym do sądu przeciwko wnioskodawcy. Zdaniem wnioskodawcy każdemu przedsiębiorcy przysługuje prawo do opisowego oznaczania towarów, zatem wykorzystanie tego prawa przez innego przedsiębiorcę przez zarejestrowanie znaku o takim charakterze uprawnia do żądania unieważnienia prawa ochronnego na taki znak towarowy. Podkreślano, że element "tv" używany obok wyrażenia "tele" jest popularnym oznaczeniem występującym na rynku dla oznaczania pism z programami telewizyjnymi wskazującymi na ich zawartość. Zatem znak w dacie zgłoszenia do ochrony miał i ma nadal charakter informacyjny. Znak także, w ocenie wnioskodawcy, narusza przepis art. 131 ust. 2 pkt 1 P.w.p., gdyż został zgłoszony w złej wierze w celu zmonopolizowania i zawłaszczenia znakiem rynku w stosunku do pozostałych przedsiębiorców owej informacji o ilości dni programów zawartych w czasopiśmie. Wnioskodawca posiada znak TELE 14 jako tytuł prasowy od [...] października 2004 r., zawierający analogiczny przekaz co tytuł prasowy opatrzony znakiem spornym, – TV 14. Pomimo wiedzy uprawnionego o tej okoliczności zgłosił swój znak występując jednocześnie przeciwko wnioskodawcy z roszczeniem cywilnym. W odpowiedzi uprawniony ze spornego prawa ochronnego wnosił o oddalenie wniosku. Zdaniem uprawnionego wnioskodawca nie ma interesu prawnego w zgłoszonym żądaniu rozumianego jako interes bezpośredni i konkretny. Sporny znak nie przeszkadza wnioskodawcy w prowadzonej działalności gospodarczej, zatem wykazanie, że prowadzi działalność gospodarczą zbieżną z działalnością uprawnionego, nie uzasadnia jego interesu prawnego. Obecnie wnioskodawca wydaje czasopismo z tytułem "14 Teledni", w związku z tym nie jest to oznaczenie zbieżne ze znakiem spornym. Jednocześnie sam przyznaje, że jego oznaczenie ma charakter informacyjny, oznajmiając jaką ilość dni programów zawiera. W ocenie uprawnionego oraz w świetle rozporządzenia Rady WE nr 207/2009 i dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2008/95/WE, znak może zawierać nawet same cyfry, a tym bardziej połączenie liczby ze słowem. Potwierdza to również orzecznictwo sądów administracyjnych. Zdaniem uprawnionego jego znak nie budzi bezpośredniego skojarzenia z towarem, a nawet gdyby tak uznać, to skojarzenie takie można by uznać za aluzyjne, co zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych nie odbiera znakowi zdolności odróżniającej, tak pierwotnej, jak i wtórnej. Nadto wskazywał, że zarejestrowano znaki towarowe dla kanałów telewizyjnych takich jak: TV 5, TV 4 czy TV 1. Skoro zatem dla kanałów telewizyjnych zarejestrowano znaki będące ich nazwami uznając ich zdolność odróżniającą dla tego rodzaju towarów, to tym bardziej sporny znak taką zdolność posiada dla czasopism. Nadto sam wnioskodawca zarejestrował swoje znaki (TV 14, TELE 14) uznając tym samym, że nadają się do oznaczania takich samych towarów, które swoim znakiem oznaczył uprawniony. Uprawniony podnosił, że w pozwie domagał się jedynie zaprzestania używania przez wnioskodawcę znaku TELE 14 zarejestrowanego przez uprawnionego, a nie informowania o ilości dni programowych w czasopismach wnioskodawcy. W kolejnych pismach strony podtrzymały swoje stanowiska, a wnioskodawca podkreślał, że rejestracją znaku TV 14 ograniczono jego prawa do wykonywania działalności gospodarczej. Uprawniony natomiast, wskazując na argumentację wnioskodawcy, podkreślał jej sprzeczność. Z jednej strony wnioskodawca stwierdza opisowość znaku spornego powodującą brak jego zdolności odróżniającej, a z drugiej sam dokonuje rejestracji takiego oznaczenia stwierdzając, że posługuje się nim w celu odróżnienia swoich czasopism od innych zamieszczając na okładkach dodatkową informację o zawartości czasopisma, która to informacja byłaby zbędna, gdyby faktycznie sam znak informował o zawartości periodyku. Po przeprowadzeniu rozprawy Urząd Patentowy wydał wymienioną na wstępie decyzję administracyjną. Organ administracji uznał interes prawny wnioskodawcy wskazując na sądowe żądanie uprawnionego skierowane przeciwko wnioskodawcy o zaprzestanie używania znaku TELE 14 w tytułach czasopism, albo w innym charakterze, z powodu naruszenia prawa uprawnionego do znaków TV 14 i TELE 14, przez co ogranicza wnioskodawcy prawo do wykonywania działalności gospodarczej. Interes prawny wnioskodawcy znajduje uzasadnienie w przepisach art. 20 i art. 22 Konstytucji RP oraz w art. 6 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Wskazując na przepisy art. 129 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 P.w.p. organ stwierdził, że z ochrony są wyłączone znaki opisowe, tj. takie znaki, które składają się wyłącznie z oznaczeń służących w obrocie do przekazywania informacji o cechach towarów. Wyraża się to w tym, że taki znak w formie przedstawieniowej wypełnia w całości jednoznacznie treść informacyjną o cechach towaru, składając się z elementów wskazujących na te cechy. Badając zatem przeciwstawione znaki według tych kryteriów Urząd Patentowy stwierdził, że towary nimi oznaczane są skierowane do nieograniczonej liczby odbiorców określanych jako właściwie poinformowanych, dostatecznie rozważnych i rozsądnych. W ocenie organu znak TV 14, w jego całokształcie, nie jest pozbawiony znamion odróżniających dla towarów wskazanych w decyzji. Organ administracji za niewystarczające uznał zarzuty stawiane spornemu znakowi odnoszące się do opisowości jego poszczególnych elementów (TV i 14), gdyż aby wykazać jego charakter opisowy w całości, konieczne jest wykazanie, że nie tylko jego poszczególne elementy są opisowe, ale że sam znak w całości przekazuje jedynie informacje o towarze, jego cechach, a nie o pochodzeniu towaru. Dowodów na stwierdzenie tych okoliczności wnioskodawca, zdaniem organu administracji, nie przedłożył. Sporny słowny znak towarowy składa się z dwóch elementów (słownego) TV i z liczby 14. Wyrażenie słowne (TV) oznacza, wg słownika języka polskiego, "telewizję" lub "stację telewizyjną". Umieszczona obok tego wyrażenia liczba, zdaniem organu odnosi się do wyrażenia słownego. Zatem w całości znak będzie odczytywany jako "telewizja, stacja telewizyjna 14", a nie jak twierdzi wnioskodawca, jako "program telewizyjny na 14 dni", gdyż wnioskodawca nie wykazał, by liczba 14 mogła być postrzegana jako informacja o 14 dniach. W związku z tym oznaczenie TV 14 nie wykazuje bezpośredniego i jednoznacznego związku z towarami wskazanymi w decyzji, a tym samym nie może być uznane za opisowe względem tych towarów. W związku z tym sporny znak nie ma charakteru opisowego. Także sporny znak, zdaniem organu administracji, nie został zgłoszony w złej wierze. W tym miejscu Urząd Patentowy przytoczył orzecznictwo sądów administracyjnych i OHIM oraz poglądy doktryny stwierdzając, że nawet gdyby przyjąć, że znak jest opisowy, to wnioskodawca nie wykazał, by zgłoszenie oznaczenia do ochrony wynikało z nagannego działania uprawnionego. Wystąpienie przez uprawnionego przeciwko wnioskodawcy z powództwem cywilnym nie uzasadnia zarzutu zgłoszenia znaku w złej wierze. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie R. O. prowadzącego O. z M. domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji i zasądzenia kosztów postępowania. Decyzji zarzucono naruszenie przepisów postępowania (art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.) przez błędne i dowolne ustalenia faktyczne oraz nieprawidłowe uzasadnienie decyzji. Zarzucono także naruszenie przepisów art. 129 ust. 2 pkt 2 i art. 131 ust. 2 pkt 1 P.w.p. przez błędną ocenę braku opisowego charakteru znaku i nieuwzględnieniu złej wiary w jego zgłoszeniu. Skarżący zarzucił Urzędowi Patentowemu brak wyjaśnienia, dlaczego uznał, że znak TV 14 należy odczytywać jako "telewizja 14" lub "stacja telewizyjna 14", skoro na rynku takie elementy w publikacjach z programami telewizyjnymi, jak TV i TELE w połączeniu z liczbą, są powszechnie odczytywane jako określenie ilości dni programowych w czasopiśmie, tym bardziej, że w materiale sprawy nie ma odniesienia do stacji telewizyjnych lub do telewizji jako takiej. Jest mało prawdopodobne, by przeciętny odbiorca takich czasopism z programami telewizyjnymi informację na okładce odbierał jako oznaczenie "telewizji 14" lub "stacji telewizyjnej 14". Wręcz przeciwnie, wyrażenie słowne "TV" w połączeniu z liczbą "14" konsument będzie kojarzył z ilością dni programowych w takim czasopiśmie, tym bardziej, że na rynku nie ma czasopism dotyczących stacji telewizyjnych (telewizji), za to jest wiele publikacji z programami telewizyjnymi. Urząd Patentowy bezzasadnie przyjął, że przeciętni konsumenci i to wszyscy, będą odczytywali sporne oznaczenia właśnie jako"telewizja 14" lub "stacja telewizyjna 14". Jeszcze raz powołano się na stwierdzenie samego uprawnionego co do spornego znaku o informacyjnym charakterze znaku TV 14. Zdaniem skarżącego Urząd Patentowy stwierdzając, że znak TV 14 będzie postrzegany przez przeciętnego konsumenta jako "stacja telewizyjna 14" lub "telewizja 14" dokonał ustaleń z naruszeniem art. 80 k.p.a. W materiale sprawy nie ma tego rodzaju publikacji, a wręcz przeciwnie, jest wiele odnoszących się do programów telewizyjnych właśnie z elementami znaku uprawnionego. Urząd Patentowy, zdaniem skarżącego, bezpodstawnie uznał, że sporny znak nie jest znakiem opisowym, dokonując błędnej wykładni art. 129 ust. 2 pkt 2 P.w.p. Organ administracji błędnie uznał, że dla stwierdzenia opisowości znaku koniecznym jest jego używanie. Wystarczy tymczasem by znak mógł być używany dla celów opisowych. Stąd nieuzasadnione było stwierdzenie w decyzji uzależnienia uznania spornego znaku za opisowy od przedłożenia przez skarżącego dowodów na używanie znaku uprawnionego. Podkreślano natomiast, iż wystarczającym jest nawet w przyjęciu, że znak TV 14 ma wiele znaczeń, by był on odbierany przez część konsumentów jako opisujący zawartość czasopisma o programach telewizyjnych. Uprawniony ze spornego prawa ochronnego miał, w ocenie skarżącego, pełną świadomość zgłoszenia znaku o opisowym charakterze w nieuczciwych zamiarach. Znak został zgłoszony w celu zablokowania innym przedsiębiorcom wydawanie publikacji z programami telewizyjnymi z informacją o dniach programowych. W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji, wnosił o oddalenie skargi. Uczestnik postępowania w piśmie z dnia [...] stycznia 2013 r. przedstawił argumentację zbieżną ze stanowiskiem Urzędu Patentowego. W piśmie z dnia [...] stycznia 2013 r. skarżący ponowił argumentację przedstawioną w skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje; Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają, w pierwszej instancji, wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 ww. ustawy). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż skarga jest zasadna. W sytuacji, kiedy skarga zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania, albowiem zarzuty naruszenia prawa materialnego mogą być przedmiotem oceny tylko w sytuacji, gdy organ administracji w sposób wymagany przepisami wykazał i ocenił stan faktyczny. Na wstępie należy odnieść się do istnienia lub nieistnienia po stronie skarżącego interesu prawnego. W tej kwestii Urząd Patentowy zasadnie wywiódł, iż skarżący interes prawny posiadał. Skarżący (wnioskodawca w postępowaniu administracyjnym) podkreślał, że sporny znak towarowy stanowił dla niego przeszkodę w wykonywanej działalności gospodarczej, wskazując w tym zakresie na przysługujące mu uprawnienia z przepisu z art. 6 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz z przepisów art. 20 i art. 22 Konstytucji RP. Przeszkoda w wykonywaniu przez skarżącego działalności gospodarczej powstała na skutek wystąpienia przez uprawnionego ze spornego znaku towarowego do sądu z powództwem o zakazanie skarżącemu posługiwania się oznaczeniem TELE 14 w tytułach czasopism z programami telewizyjnymi, albo w innym charakterze. Powodem wystąpienia uprawnionego ze spornego znaku było używanie przez niego oznaczeń TV 14 i TELE 14 na okładkach takich samych czasopism o takim samym przeznaczeniu. W związku z tym skarżący uznając, że oznaczenia uczestnika postępowania używane do tych samych celów, dla oznaczania takich samych towarów, są oznaczeniami kolizyjnie podobnymi do jego znaku towarowego zarejestrowanego z wcześniejszym pierwszeństwem od pierwszeństwa uczestnika postępowania, wykazał interes prawny w żądaniu unieważnienia znaku spornego. Urząd Patentowy badając, na podstawie art. 129 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 129 ust. 2 pkt 2 P.w.p., przeciwstawione znaki na podobieństwo powinien wykazać, procedując wedle wymogów przepisów postępowania, czy znaki mają/nie mają dostatecznych znamion odróżniających składając się lub nie składając z elementów wskazanych przez przepis art. 129 ust. 2 pkt 2 P.w.p. Przyjmując co do zasady właściwą koncepcję badania znaków na podobieństwo w ich całokształcie (w całościowym odbiorze znaków przez przeciętnego konsumenta, do którego towar jest skierowany) Urząd Patentowy słusznie podkreślał, że funkcją znaku jest przekazywanie informacji o pochodzeniu towarów. Jednakże organ patentowy przyjął pewne założenie, które nie wykazał, by wynikało ze zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie. Urząd Patentowy stwierdził, jak to określił w zaskarżonej decyzji, że oznaczenie TV 14, jako całość, będzie postrzegane przez docelowy krąg odbiorców towarów oznaczanych tym znakiem towarowym, jako oznaczenie "stacji telewizyjnej 14" lub jako "telewizja 14", które to stwierdzenie wyprowadził z rozumienia wyrażenia "TV" w słowniku języka polskiego. Tymczasem nie ulega wątpliwości, iż spór pomiędzy stronami toczył się w obszarze używania znaku przez nakładanie go na publikacje i to publikacje szczególnego rodzaju i przeznaczenia. Chodziło bowiem o publikacje zawierające program telewizyjny, stąd kontrowersje w rozumieniu liczby "14" zawartej na okładkach tych publikacji sprowadzające się do rozumienia tej liczby, jako ilości dni programowych zawartych w tych publikacjach. Założenie Urzędu Patentowego o postrzeganiu znaku TV 14, jako informującego o tym, że znak dotyczy jakiś publikacji o "stacji telewizyjnej 14" lub "telewizji 14", doprowadziło organ patentowy do stwierdzenia, iż sporny znak, nie odnosząc się do towarów nim oznaczanych (publikacji elektronicznych i prasowych zawierających programy telewizyjne), nie narusza przesłanek z art. 129 ust. 2 pkt 2 P.w.p. Jednocześnie Urząd Patentowy uznał, że sporny znak towarowy jest skierowany do jakiegoś, ale "docelowego" kręgu odbiorców, a obie strony ten "docelowy" krąg odbiorców precyzowały jako odbiorców publikacji o programach telewizyjnych. W związku z tym Urząd Patentowy, z naruszeniem przepisów art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., dokonując wymienionego założenia, nie wykazał, na jakim materiale dowodowym oparł się dochodząc do przedstawionych wniosków i w tym zakresie, w istocie nie rozpatrzył całego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie dokonując jego oceny także z naruszeniem art. 80 k.p.a., które to naruszenia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z ustaleń Urzędu Patentowego, opartych na zgromadzonym materiale dowodowym, nie wynika jakie to publikacje wskazane przez skarżącego lub uczestnika postępowania dotyczą "stacji telewizyjnej 14" lub "telewizji 14", czy jakie to publikacje (istniejące na ryku), posiadające przeciwstawione oznaczenia odnoszą się do owych "stacji telewizyjnych 14" lub "telewizji 14", co uzasadniałoby założenie Urzędu Patentowego o postrzeganiu znaków TELE 14 i TV 14 przez docelowy krąg odbiorców tych publikacji, jako odnoszących się do jakiś bliżej nie skonkretyzowanych "stacji telewizyjnych" lub "telewizji". Należy podkreślić, iż owe założenie Urzędu Patentowego stało się podstawą do wyprowadzenia tezy o braku przesłanek z art. 129 ust. 2 pkt 2 P.w.p., kierowanych do spornego znaku. Zatem dla wykazania zasadności owego założenia Urząd Patentowy powinien, mając na względzie wymieniony przepis, zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. wykazać na jakim materiale dowodowym się oparł uznając go za wiarygodny i z jakich przyczyn innym dowodom odmówił mocy dowodowej i wiarygodności. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia tych wywodów zabrakło, co również naruszało wymieniony przepis postępowania. Za takie wywody, uzasadniające stanowisko organu, nie sposób bowiem uznać przytoczenie określenie wyrażenia "TV" ze słownika języka polskiego. Omawiane założenie Urzędu Patentowego o tym, w jaki sposób znak co do jego treści może być odbierany przez konsumentów, do których jest kierowany dla oznaczania wskazanych w decyzji towarów, zadecydowało również o rozstrzygnięciu co do zarzutu podnoszonego na podstawie art. 131 ust. 2 pkt 1 P.w.p. W związku z tym i w tym zakresie, konsekwencją naruszenia wymienionych przepisów postępowania, rozstrzygnięcie o braku lub istnieniu złej wiary po stronie uprawnionego ze spornego znaku, nie poddaje się kontroli Sądu. W ponownym rozpatrzeniu sprawy Urząd Patentowy powinien, mając na względzie przytoczone uwagi, odnieść się, na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego oraz z zachowaniem przepisów prawa procesowego, do stanowisk stron postępowania, by w efekcie wydać rozstrzygnięcie o przekonywującej treści z jego uzasadnieniem zachowującym wymagania z art. 107 § 3 k.p.a. W związku z powyższym, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania, Sąd orzekający w sprawie nie wypowiadał się w kwestii naruszenia prawa materialnego, bowiem przy ponownym rozpatrzeniu sprawy przez organ administracji publicznej dokona on powtórnie ustaleń materialnoprawnych. W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 152 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku, postanawiając o kosztach postępowania w oparciu o przepisy art. 200 w związku z art. 205 § 2 P.p.s.a.