II OZ 309/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia I. R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 10 lutego 2014 r., sygn. akt II SA/Gd 732/12 odmawiające zmiany postanowienia WSA w Gdańsku z 25 marca 2013 r. w przedmiocie prawa pomocy w sprawie ze skargi I. R. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie wykonania określonych robót budowlanych postanawia oddalić zażalenie 1 Postanowieniem z 25 marca 2013 r., sygn. akt II SA/Gd 732/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku przyznał I. R. prawo pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi w niniejszej sprawie. Postanowienie to zostało wydane w następstwie rozpoznania złożonego przez skarżącą wniosku o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie – z 5 lutego 2013 r. Następnie, wnioskiem z 19 sierpnia 2013 r. (złożonym na urzędowym formularzu – jest to kolejny wniosek skarżącej w niniejszym postępowaniu) I. R. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych. W następstwie rozpoznania tego wniosku referendarz sądowy w postanowieniu z 21 sierpnia 2013 r. odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych. Na skutek rozpoznania sprzeciwu od powyższego postanowienia referendarza, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z 24 października 2013 r. odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych. Na powyższe postanowienie skarżąca złożyła zażalenie. Postanowieniem z 8 stycznia 2014 r. Naczelny Sąd Administracyjny zaskarżone postanowienie uchylił. W treści uzasadnienia sąd ten wskazał, że wprawdzie skarżąca nie przedstawiła okoliczności uzasadniających zmianę wcześniejszego postanowienia WSA w Gdańsku, stosownie do art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.), to jednak sąd ten w takiej sytuacji zobowiązany był do wydania rozstrzygnięcia w postaci - odmowy zmiany swego wcześniejszego postanowienia lub oddalenia wniosku o zmianę postanowienia. Odmawiając zaś przyznania skarżącej prawa pomocy WSA zmienił w istocie swoje postanowienie z 25 marca 2013 r., którym przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie jej od wpisu sądowego, co było błędem. Postanowieniem z dnia 10 lutego 2014 r. WSA w Gdańsku na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 165 i art. 260 oraz art. 190 i 197 § 2 p.p.s.a. odmówił zmiany postanowienia WSA w Gdańsku z 25 marca 2013 r. w przedmiocie prawa pomocy. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z art. 190 p.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Oceniając ponownie niniejszy stan faktyczny i prawny Wojewódzki Sąd Administracyjny obowiązany jest uwzględnić, opisane wyżej, wskazania zawarte w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 stycznia 2014 r. Z uzasadnienia w/w postanowienia NSA wynika, że sąd I instancji w postanowieniu z 25 marca 2013 r. dokonał prawidłowej oceny merytorycznej kolejnego wniosku skarżącej o przyznanie jej prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych, uznając że nie zachodzą przesłanki z art. 165 p.p.s.a. W konsekwencji Sąd uznał, że skarżąca nie wykazała, aby jej sytuacja finansowa uległa pogorszeniu w porównaniu z tą, jaka była już podstawą orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy w zapadłym w niniejszej sprawie postanowieniu WSA z 25 marca 2013 r. Analiza sytuacji dochodowej, rodzinnej i majątkowej wnioskodawczyni nie pozwala bowiem na ustalenie, że pokrycie kosztów sądowych w niniejszym postępowaniu, w tym uiszczenie kwoty 100 zł od złożonego przez nią zażalenia, pozostaje poza zasięgiem jej możliwości finansowych. Przyjmując, że wnioskodawczyni osiąga deklarowane we wniosku dochody (na poziomie około 2000 zł miesięcznie netto) oraz uwzględniając okoliczność posiadania pewnych skromnych oszczędności, Sąd I instancji uznał, że jest ona w stanie ponieść obecne koszty postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny. Skarżąca nie wykazała, że wzrosły jej koszty utrzymania, co skutkuje pogorszeniem jej sytuacji finansowej. Na okoliczność tę zwrócił uwagę Sąd, oceniając zarzut wzrostu kosztów użytkowania wieczystego w skali miesiąca o 34 zł, co ostatecznie nie przesądza o ziszczeniu się przesłanki z art. 165 p.p.s.a, tj. zmiany okoliczności sprawy skutkującej koniecznością zmiany postanowienia w przedmiocie prawa pomocy. W zażaleniu na powyższe postanowienie I. R. podała, że jej sytuacja materialna uległa pogorszeniu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionej podstawy. Mając na uwadze regulację art. 190 p.p.s.a. i art. 165 p.p.s.a. oraz stan faktyczny niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż zasadnie uznał Sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu z dnia 10 lutego 2014 r., iż skarżąca nie wykazała, że jej sytuacja finansowa uległa pogorszeniu, które mogłoby stanowić podstawę do zmiany zapadłego w zakresie prawa pomocy postanowienia. W niniejszej sprawie, skarżąca składając kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy (k. 151-152 akt s.), nie powołała się na żadne nowe okoliczności istotne dla oceny jej sytuacji materialnej, tj. nie wskazała, iż uległa ona znacznemu pogorszeniu w porównaniu z tą jaka była podstawą orzeczenia w postanowieniu WSA w Gdańsku z dnia 25 marca 2013 r. Wprawdzie przepisy powołanej ustawy dopuszczają możliwość wielokrotnego składania wniosku o przyznanie prawa pomocy w danej sprawie, jednakże dla zmiany stanowiska Sądu, konieczna jest zmiana okoliczności, na podstawie których Sąd odmówił uprzednio przyznania wnioskodawcy przedmiotowego prawa. Zatem należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, iż w niniejszej sprawie, okoliczności powołane przez skarżącą, były już przedmiotem oceny sądu, stąd brak przesłanek do zastosowania trybu określonego w art. 165 p.p.s.a., zgodnie z którym to przepisem postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji. ----------------------- 3