II FZ 255/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Krzysztof Winiarski, , , po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 13 marca 2013 r. sygn. akt III SA/Po 1156/12 w sprawie ze skargi B. [...] z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia 30 sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku od gier za październik 2010 r. postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 13 marca 2013 r., sygn. akt III SA/Po 1156/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił przyznania prawa pomocy B. [...] z siedzibą w W. (dalej: spółka, skarżąca) w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od gier losowych na automatach o niskich wygranych za październik 2010 r. Z uzasadnienia powyższego postanowienia wynika, że skarżąca, w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu w wysokości 1.385,00 zł, wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Spółka wskazała, że w 2010 r. poniosła stratę w wysokości 2.344.896,00 zł. Skutkiem wprowadzenia nowych przepisów dotyczących podatku od gier był znaczy wzrost obciążenia publicznoprawnego. Skarżąca nie była w stanie terminowo uregulować zobowiązań podatkowych i dlatego toczą się wobec niej liczne postępowania egzekucyjne (zajęte zostały rachunki bankowe oraz udziały w innej spółce kapitałowej). Kapitał zakładowy spółki wynosi 1.000.000,00 zł, natomiast wartość środków trwałych to 2.835.079,48 zł. według bilansu strata za poprzedni rok obrotowy wyniosła 3.807.925,22 zł. Dodatkowo skarżąca dołączyła także rachunek zysków i strat za okres od 1 stycznia 2011 r. do 31 marca 2011 r., z którego wynika strata spółki w wysokości 842.358,80 zł. Poza tym załączony został również wyciąg z rachunku bankowego za okres od 1 do 30 listopada 2012 r., z którego wynika, że spółka posiada na koncie środki w wysokości 2,37 zł. Pismem z dnia 18 grudnia 2012 r. skarżąca została zobowiązana do uzupełnienia swego wniosku poprzez: udokumentowanie wysokości jej przychodów oraz wydatków za okres od 1 kwietnia do 31 grudnia 2011 r. oraz od 1 stycznia 2012 r., przedłożenie wyciągów z czynnych rachunków bankowych dokumentujących obroty finansowe za okres od 1 stycznia 2012 r., udokumentowanie liczby zatrudnionych osób (umowa o pracę, zlecenia, umowa o dzieło, kontrakty menadżerskie i inne) oraz udokumentowanie wysokości kwot wypłaconych ze wskazanych tytułów prawnych za okres od 1 stycznia 2012 r., udokumentowanie wysokości należności aktualnie egzekwowanych od spółki, tytułów prawnych egzekwowanych należności, zastosowanych środków egzekucyjnych, a ponadto udokumentowanie wysokości kwot wyegzekwowanych w okresie od 1 stycznia 2012 r. Skarżąca nie wykonała powyższego wezwania, przesyłając jedynie bilans oraz wyciąg z rachunku bankowego, z którego wynika, że na jej koncie znajduje się kwota 2,37 zł. Referendarz sądowy, postanowieniem z dnia 8 lutego 2013 r., odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy, ponieważ przedstawiony w sprawie wniosek nie pozwala na ocenę rzeczywistej sytuacji majątkowej spółki. Dlatego też nie można w sposób jednoznaczny przyjąć, że spółka nie posiada dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Skarżąca złożyła sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego podnosząc, że jej sytuacja materialna powinna zostać rozpatrzona realnie, a nie wyłącznie hipotetycznie. W ocenie spółki jej majątek nie ma żadnej wartości z ekonomicznego punktu widzenia. Do sprzeciwu załączony został bilans oraz rachunek zysków i strat na dzień 30 czerwca 2012 r. oraz wyciąg z rachunku bankowego za styczeń, luty, kwiecień, sierpień oraz wrzesień 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 13 marca 2013 r. odmówił stronie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.). W uzasadnieniu podano, że spółka nie wykazała braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, ponieważ nie udokumentowała aktualnie egzekwowanych od niej należności oraz kwot wyegzekwowanych. Poza tym nie wykazała czy zastosowane środki egzekucyjne są skuteczne i w jakim rozmiarze ograniczyły (ewentualnie nadal ograniczają) jej zdolności płatnicze. Sąd zauważył, że złożony do akt sprawy odpis z Krajowego Rejestru Sądowego nie zawiera żadnych wpisów ujawniających zaległości spółki, nie wskazuje także aby toczyło się postępowanie upadłościowe, postępowanie układowe lub postępowanie naprawcze. We wniosku zabrakło również informacji o wysokości kwot wypłacanych zatrudnionym przez skarżącą osobom, a także wyciągów z rachunków bankowych dokumentujących jej aktualne obroty finansowe. Natomiast udokumentowanie braku obrotów tylko na jednym rachunku bankowym jest okolicznością, która nie oddaje rzeczywistej sytuacji majątkowej spółki. Zdaniem Sądu z bilansu na dzień 30 czerwca 2012 r. wynika, że spółka dysponowała środkami pieniężnymi w kasie i na rachunkach w kwocie 32.658,19 zł oraz ogólną wartością aktywów w wysokości 34.959.184,50 zł. Na powyższe postanowienie skarżąca złożyła zażalenie, w którym zarzuciła naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., poprzez uznanie, że nie zostały spełnione przesłanki do zwolnienia spółki od kosztów sądowych i odmowę udzielenia tego zwolnienia w jakiejkolwiek części. W związku z tym skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu spółka wskazała, że posiadany przez nią majątek nie może zostać spieniężony, ponieważ stanowią go w przeważającej części automaty do gier, a sprzedaż majątku trwałego, który w chwili obecnej jest jedynym źródłem dochodu, miałaby charakter nieodwracalny i doprowadziłby do niewypłacalności spółki, uniemożliwiając kontynuację działalności gospodarczej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z treści tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu, co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Stosownie do treści art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. rozstrzygnięcie sądu w zakresie prawa pomocy ma charakter uznaniowy. To oznacza, że nawet jeżeli zostałaby spełniona przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, sąd nie musi przychylić się do żądania strony, a jedynie może przyznać prawo pomocy, jeżeli w oparciu o powyższy przepis uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w przedmiotowej sprawie Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił, że spółka nie wykazała powyższej przesłanki. Skarżąca, pomimo wezwania, nie udokumentowała swej sytuacji finansowej w sposób jasny i wyczerpujący, który umożliwiłby Sądowi pozytywne rozpatrzenie jej wniosku. Zdaniem Sądu zadeklarowane trudności finansowe skarżącej wywołane zwiększeniem obciążeń z tytułu podatku od gier, nie uzasadniają przyznania prawa pomocy. Tym bardziej, że są one elementem nieodzownie związanym z kalkulacją prowadzenia działalności gospodarczej. Ponadto z analizy bilansu na dzień 30 czerwca 2012 r. wynika, że spółka dysponowała środkami pieniężnymi w kasie i na rachunkach, którymi mogłyby zostać pokryte koszty sądowe. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, nie dostrzegając by przy wydaniu zaskarżonego orzeczenia doszło do naruszenia prawa, oddalił zażalenie spółki na to postanowienie, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.