II SA/Wa 2050/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Fronczyk (spr.) Sędziowie WSA Andrzej Góraj Adam Lipiński Protokolant starszy sekretarz sądowy Dorota Kwiatkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lutego 2013 r. sprawy ze skargi B. K. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia, 2. zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości. Minister Finansów postanowieniem z dnia [...] września 2012 r. nr [...], działając na podstawie art. 58 § 2 i art. 59 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] sierpnia 2012 r., odmówił B.K. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Szefa Służby Celnej z dnia [...] listopada 2009 r. w przedmiocie mianowania na stopień służbowy starszego rewidenta celnego w korpusie podoficerów Służby Celnej. W uzasadnieniu postanowienia organ wyjaśnił, że w dniu [...] listopada 2009 r. Szef Służby Celnej, stosując art. 223 ust. 1 i 5 oraz art. 115 ust. 1 pkt 2 lit. "c" ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. nr 168, poz. 1323), z dniem [...] listopada 2009 r. mianował B.K. na stopień służbowy starszego rewidenta celnego w korpusie podoficerów Służby Celnej. Pismem z dnia [...] listopada 2010 r. B.K. zaskarżyła przedmiotowy akt mianowania, wskazując, że przy jego wydaniu organ nie wziął pod uwagę faktu pełnienia przez nią funkcji [...] w Izbie Celnej w [...] od dnia [...] lutego 2004 r. do dnia [...] lipca 2006 r. Szef Służby Celnej decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...], mając za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję (akt mianowania) w zakresie określenia korpusu, przyjmując, że odwołanie złożono z zachowaniem terminu, o którym mowa w art. 129 § 2 kpa. Decyzja ta stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 27 stycznia 2012 r. o sygn. akt II SA/Wa 2072/11 stwierdził jej nieważność, uznając, że w sprawie doszło do rażącego naruszenia prawa, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa, gdyż organ rozpoznał wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, wniesiony z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, tym samym dokonał weryfikacji w zwykłym postępowaniu odwoławczym decyzji, od której nie przysługiwał już środek zaskarżenia. Prawomocny wyrok wpłynął do organu w dniu [...] kwietnia 2012 r. Organ, kierując się zaleceniami Sądu, pismem z dnia [...] lipca 2012 r. zwrócił się do B.K. o przekazanie kopii wniosku o przywrócenie terminu wraz z potwierdzeniem daty jego nadania, ewentualnie daty jego wpływu do organu. W piśmie z dnia [...] lipca 2012 r. zainteresowana wyjaśniała, że dokumenty w postaci jej odwołania wraz z załączonym wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia zostały złożone przez nią osobiście oraz wskazała, że kierując się ufnością wobec pracodawcy, nie odbierała potwierdzenia złożenia ww. pism. Ponieważ organ nie otrzymał wniosku o przywrócenie terminu, w piśmie z dnia [...] sierpnia 2012 r. pouczył B.K. o możliwości wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w trybie art. 58 kpa. Pismem z dnia [...] sierpnia 2012 r. zainteresowana wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, składając jednocześnie odwołanie. Rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, Minister Finansów wskazał, że zgodnie z treścią art. 59 § 2 kpa, o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia. Przepis art. 9 ust. 1 ww. ustawy o Służbie Celnej określa organy Służby Celnej, którymi są: minister właściwy do spraw finansów publicznych, Szef Służby Celnej, dyrektorzy izb celnych i naczelnicy urzędów celnych, przy czym Szef Służby Celnej podlega ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych (art. 10 ust. 2 ustawy). Zgodnie z treścią art. 127 § 1 kpa, od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji. Właściwy do rozpatrzenia odwołania jest organ administracji publicznej wyższego stopnia (art. 127 § 2 kpa). Biorąc pod uwagę brzmienie przytoczonych przepisów, od decyzji wydanej w I instancji przez Szefa Służby Celnej przysługuje prawo wniesienia odwołania do Ministra Finansów, a tym samym właściwym również do rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania jest Minister Finansów, jako organ administracji wyższego stopnia. Minister Finansów, powołując się na treść art. 58 § 2 kpa, podał, że prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania określonej czynności jest spełnienie łącznie czterech przesłanek, a mianowicie: wniesienie przez stronę prośby o przywrócenie terminu, dochowanie terminu do wniesienia wniosku – w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu, dokonanie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano oraz uprawdopodobnienie, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. W przedmiotowej sprawie organ nie dysponuje dowodem potwierdzającym fakt złożenia wniosku o przywrócenie terminu wraz z pierwotnym odwołaniem. Również zainteresowana nie dysponuje żadnym dowodem, nawet w postaci kopii wniosku, potwierdzającym, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania został przez nią złożony. W takiej sytuacji, z uwagi na brak wniosku o przywrócenie terminu, w ocenie organu, należałoby w trybie art. 134 kpa stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Jednakże organ zobligowany był wskazaniami Sądu do pouczenia strony o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu i zainteresowana taki wniosek złożyła. Powołała się w nim na okoliczności, które uniemożliwiły jej wniesienie odwołania w ustawowym terminie, toteż należało przyjąć, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jej winy. Niemniej strona nie podała daty ustania wymienionych przez nią przyczyn uchybienia terminu. Mając jednak na uwadze, iż brak jednoznacznego stanowiska co do charakteru prawnego aktu mianowania jest wskazywany przez stronę jako okoliczność uniemożliwiająca wniesienie odwołania, zatem to data, w której strona dowiedziała się o przesądzeniu charakteru prawnego aktu mianowania, stanowi datę ustania przyczyn powodujących uchybienie terminu do złożenia środka odwoławczego. Strona, składając odwołanie z dnia [...] listopada 2010 r., które wpłynęło do organu w dniu [...] listopada 2010 r., znała treść pisma Szefa Służby Celnej z dnia [...] listopada 2010 r., na które powołuje się we wniosku o przywrócenie terminu, a więc uznać należy, że strona zapoznała się z tym pismem w okresie pomiędzy [...] a [...] listopada 2010 r. Datą, od której winien być liczony siedmiodniowy termin, o którym mowa w art. 58 kpa, jest dzień, w którym strona najpóźniej mogła zapoznać się z przedmiotowym pismem Szefa Służby Celnej, to jest [...] listopada 2010 r. Zatem, licząc od tego dnia, w terminie siedmiu dni, a więc do dnia [...] listopada 2010 r., nie wpłynął wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Niewystarczające jest natomiast złożenie przez stronę jedynie oświadczenia o złożeniu wniosku o przywróceniu terminu, bez potwierdzenia tego jakimkolwiek dowodem. Dlatego też, zdaniem Ministra Finansów, w sprawie nie zostały wypełnione przesłanki uzasadniające przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, wskazane w art. 58 § 2 kpa. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie B.K. zakwestionowała stanowisko organu, nie zgadzając się z przedstawioną oceną stanu faktycznego i zarzucając naruszenie art. 58 § 1 i § 2 kpa. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Udzielając odpowiedzi na skargę, Minister Finansów wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumentację, jakiej użył w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia i to z przepisami obowiązującymi w dacie jego wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z brzmieniem art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, rozpoznając skargę B.K. na decyzję Szefa Służby Celnej z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Szefa Służby Celnej z dnia [...] listopada 2009 r. (akt mianowania na stopień służbowy starszego rewidenta celnego w korpusie podoficerów Służby Celnej) w zakresie określenia korpusu, wyrokiem z dnia 27 stycznia 2012 r. o sygn. akt II SA/Wa 2072/11 stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji, wskazując, że w sprawie doszło do rażącego naruszenia prawa, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.), gdyż organ rozpoznał wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, wniesiony z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, a tym samym dokonał weryfikacji w zwykłym postępowaniu odwoławczym decyzji, od której nie przysługiwał już środek zaskarżenia. Według treści art. 153 ww. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Z kolei w myśl art. 170 ww. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Prawomocny wyrok sądu administracyjnego ma zatem w przedmiocie rozstrzygnięcia powagę rzeczy osądzonej (art. 171 ww. ustawy), zaś ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu są dla organu wiążące, czego konsekwencją jest związanie organu i Sądu przyjętą przez WSA w Warszawie oceną prawną, akceptującą właściwość Szefa Służby Celnej w rozpoznawanej sprawie. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 2 ww. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd administracyjny z urzędu poddaje kontroli zaskarżoną decyzję administracyjną także w zakresie ewentualnych przesłanek skutkujących jej nieważnością, wskazanych w art. 156 § 1 kpa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, oceniając legalność zaskarżonej decyzji, nie zakwestionował jednak właściwości Szefa Służby Celnej, co – przy uwzględnieniu systematyki podstaw stwierdzenia nieważności – uzasadniałoby konieczność stosowania art. 156 § 1 pkt 1 kpa, lecz stwierdził jej nieważność w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Oznacza to, że Sąd ten przesądził, iż organem właściwym w sprawie jest Szef Służby Celnej. Właściwość Szefa Służby Celnej dotyczy również wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, zważywszy na treść uzasadnienia wyroku Sądu, jak i brzmienie art. 59 § 2 w związku z art. 127 § 3 kpa. Istotne przy tym jest, że przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. nr 168, poz. 1323 ze zm.), mające świadczyć, zdaniem Ministra Finansów, o jego właściwości w niniejszej sprawie, nie uległy zmianie w okresie od dnia wydania przedmiotowego wyroku ([...] stycznia 2012 r.) i jego uprawomocnienia ([...] marca 2012 r.) do dnia podjęcia zaskarżonego postanowienia ([...] września 2012 r.). Wspomniany wyrok korzysta zatem z powagi rzeczy osądzonej, kształtując nie tylko sytuację prawną strony, ale także kwestię właściwości organu, której naruszenie w rozpoznawanej sprawie przez Ministra Finansów świadczy o istnieniu przesłanki do stwierdzenia nieważności wydanego postanowienia, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 1 kpa. W takim stanie rzeczy, Sąd wyeliminował z obrotu prawnego postanowienie Ministra Finansów w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Szefa Służby Celnej z dnia [...] listopada 2009 r. w sprawie mianowania na stopień służbowy starszego rewidenta celnego w korpusie podoficerów Służby Celnej, stwierdzając jego nieważność. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ww. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 156 § 1 pkt 1 kpa, orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. W oparciu o art. 152 ww. ustawy, Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonego postanowienia w całości.