I FZ 97/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA: Janusz Zubrzycki (sprawozdawca), , , po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia W. S.A. w O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 1 marca 2013 r. sygn. akt I SA/Ke 718/12 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi W. S.A. w O. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 26 października 2012 r., nr [...] w przedmiocie nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług za wrzesień 2006 r. postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 1 marca 2013 r., sygn. akt I SA/Ke 718/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił wniosek W. S.A. w O. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Sąd pierwszej instancji uznał, że spółka posiada dostateczne środki na poniesienie kosztów postępowania w zakresie objętym wnioskiem. Wskazał przy tym, że z wniosku tego wynika, iż spółka prowadzi działalność gospodarczą głównie w zakresie sprzedaży hurtowej paliw i produktów pochodnych. Wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych wynosi 62.500.000,00 zł, a wartość środków trwałych wynosi 49.890.356,63 zł. Sąd podkreślił, że mimo sygnalizowanych problemów finansowych spółka nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, a z oświadczeń przez nią złożonych nie wynika, aby zamierzała zaprzestać prowadzenia swojej działalności. Sąd stwierdził zatem, że jako podmiot prowadzący działalność gospodarczą nastawioną na zysk i mając zapewnioną w ustawie możliwość uzyskiwania środków finansowych na pokrycie wydatków związanych z działalnością spółka nie może przerzucać kosztów prowadzonego przez siebie postępowania sądowoadministracyjnego na Skarb Państwa. Sąd zwrócił uwagę, że koszty sądowe w niniejszej sprawie na obecnym etapie postępowania sądowego ograniczają się do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 747 zł, która to kwota – zdaniem Sądu – mieści się w możliwościach finansowych spółki. Sąd uznał, że o braku możliwości poniesienia przez stronę kosztów sądowych nie przesądza również fakt, że prowadzona przez nią działalność wygenerowała za rok 2012 stratę w kwocie 2.630.687,70 zł. Sąd podkreślił, że strata w zakresie prowadzonej działalności jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast braku środków finansowych. Sąd zaznaczył, że przychody spółki za 2012 r. wynosiły 309.339,71 zł, przy kosztach uzyskania przychodów w kwocie 2.940.707,41 zł, co – w ocenie Sądu – nie pozwala przyjąć, że spółka nie jest w stanie pozyskać środków na opłacenie kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. Nawiązując do argumentacji spółki odwołującej się do obowiązku regulowania zobowiązań u kontrahentów oraz zobowiązań publicznoprawnych Sąd wskazał, że koszty związane z postępowaniem przed sądem należy traktować na równi z innymi kosztami prowadzonej działalności, takimi jak należności publicznoprawne czy pieniężne zobowiązania umowne. Tym samym Sąd uznał, że fakt posiadania przez spółkę szeregu innych zobowiązań finansowych nie stanowi o konieczności zwolnienia jej od obowiązku poniesienia kosztów prowadzonego przez nią postępowania sądowego. W zażaleniu na powyższe postanowienie spółka zarzuciła Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej "P.p.s.a."), przez błędne przyjęcie, iż spółka posiada dostateczne środki na poniesienie pełnych kosztów postępowania, podczas gdy zostało wykazane, że takowych środków spółka nie posiada. Skarżąca argumentowała, że przedłożony przez nią wydruk zysków i strat potwierdza stratę netto za okres od początku 2012 r. do końca grudnia tego roku w wysokości 2.630.687,70 zł, zaś z zestawienia obrotów i sald za okres narastający od stycznia do końca grudnia 2012 r. wynika, że spółka ma zaległości nie tylko względem innych kontrahentów, ale także nieuregulowane zobowiązania publicznoprawne, m.in. względem ZUS czy US, które obecnie stara się spłacać. Podkreśliła, że jej zła sytuacja finansowa nie dotyczy jednego miesiąca, ale trwa przez dłuższy czas, obejmując również poprzedni rok, który spółka zakończyła stratą. Skarżąca podniosła również, że jej rachunki bankowe są zajęte przez komorników i spółka nie ma możliwości dysponowania środkami na nich zgromadzonymi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, za trafne bowiem należy uznać stanowisko Sądu pierwszej instancji przedstawione w zaskarżonym postanowieniu, że w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające przyznanie stronie prawa pomocy w żądanym zakresie. Należy zgodzić się bowiem, że spółka nie wykazała, jak tego wymaga przepis art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., że nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania. W szczególności za zasadne należy uznać stanowisko WSA w Kielcach co do tego, że skala prowadzonej przez skarżącą spółkę działalności przemawia za koniecznością odmowy przyznania jej prawa pomocy. Trzeba bowiem mieć na uwadze, że prawo pomocy jest instytucją o charakterze szczególnym, mającą zagwarantować prawo do sądu podmiotom, których wyjątkowo trudna sytuacja majątkowa mogłaby stanowić przeszkodę do dochodzenia ich praw przed sądem. Jak wynika z dokumentów nadesłanych w niniejszej sprawie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, spółka prowadzi działalność gospodarczą znacznych rozmiarów, o czym świadczy chociażby wartość przychodów za 2012 r., czy też dane odnośnie kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych oraz wartość środków trwałych spółki, wskazane w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy. Sąd pierwszej instancji trafnie przyjął, że w takiej sytuacji trudno stwierdzić, że spółka nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego, uwzględniając nawet łączną kwotę wpisów sądowych w obu sprawach zainicjowanych skargami spółki (I SA/Ke 718/12 wpis w kwocie 747 zł, I SA/Ke 719/12 wpis w kwocie 1696 zł). Spółka ani we wniosku, ani w zażaleniu, nie podniosła, że z uwagi na jej sytuację majątkową jest zmuszona zawiesić prowadzoną działalność gospodarczą, czy też liczy się z całkowitym zaprzestaniem prowadzenia tej działalności. Z powyższego wynika zatem, że spółka dysponuje środkami na bieżące wydatki związane z tą działalnością. Podkreślenia przy tym wymaga, że spółka, mimo wskazania z jednej strony, iż nie może dysponować środkami pieniężnymi zgromadzonymi na jej rachunkach bankowych zajętych w ramach postępowania egzekucyjnego, z drugiej strony podniosła, że stara się regulować ciążące na niej inne zobowiązania finansowe natury publicznoprawnej oraz te cywilnoprawne (ostatnie zdanie na str. 1 zażalenia). W tym kontekście za zasadne należy uznać stanowisko Sądu pierwszej instancji, że konieczność regulowania przez stronę posiadanych przez nią innych zobowiązań pieniężnych nie stanowi przesłanki przyznania jej prawa pomocy, z uwagi na to, że brak jest podstaw aby zobowiązania cywilne czy inne zobowiązania publicznoprawne przedkładać nad obowiązek poniesienia kosztów zainicjowanego przez stronę postępowania sądowego. Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że spółka w zażaleniu ograniczyła się w zasadzie do polemiki ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji odnośnie jej możliwości finansowych. Spółka nie przedstawiła bowiem żadnych konkretnych okoliczności, popartych danymi liczbowymi i stosowną dokumentacją, które by to stanowisko Sądu mogły skutecznie podważyć. W związku z powyższym, wobec braku podstaw do uwzględnienia zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.