I SA/Ke 11/13

WyrokWSA w Kielcach2013-02-14

Skład orzekający: Maria Grabowska, Artur Adamiec, Ewa Rojek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ podatkowy prawidłowo zastosował doręczenie zastępcze w sytuacji, gdy podatnik przebywał za granicą, a organ posiadał jego adres zamieszkania, który nie został zaktualizowany przez podatnika?
Ratio decidendi
Organ podatkowy prawidłowo zastosował doręczenie zastępcze, ponieważ podatnik miał obowiązek aktualizować dane adresowe, a adres, na który wysłano pisma, był prawidłowy zgodnie ze zgłoszeniem identyfikacyjnym. Nieodebranie korespondencji w miejscu zamieszkania, które było znane organowi, nie uzasadniało uznania podatnika za osobę nieobecną w rozumieniu przepisów o ustanowieniu kuratora. Zaniedbanie obowiązku aktualizacji danych adresowych skutkuje tym, że nie można przyjąć istnienia przesłanki braku zawinienia przy nieuczestniczeniu w postępowaniu.
Stan faktyczny
Skarżący M.P. wniósł o wznowienie postępowania podatkowego w sprawie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług, twierdząc, że bez swojej winy nie brał udziału w postępowaniu, ponieważ przebywał za granicą i organ nie dołożył należytej staranności w jego powiadomieniu. Naczelnik Urzędu Skarbowego wznowił postępowanie, ale następnie odmówił uchylenia ostatecznych decyzji, wskazując na prawidłowe zastosowanie doręczenia zastępczego zgodnie z Ordynacją podatkową. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał tę decyzję w mocy, podkreślając obowiązek aktualizacji adresu przez podatnika. Skarżący zaskarżył decyzję, zarzucając naruszenie przepisów o wznowieniu postępowania i obowiązku ustanowienia kuratora.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Grabowska, Sędziowie Sędzia WSA Artur Adamiec, Sędzia WSA Ewa Rojek (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Michał Gajda, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 14 lutego 2013 r. sprawy ze skargi M.P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznych oddala skargę. 1.1. Dyrektor Izby Skarbowej w K. zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...]utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w S.-K. z dnia [...] r. znak: [...] w sprawie odmowy uchylenia ostatecznych decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w S.-K. z dnia [...] r. nr od [...] do [...] w przedmiocie określenia M. P. zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące okresu od grudnia 2006 r. do maja 2010 r. 1.2. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podał , że M. P. wniósł o wznowienie postępowania podatkowego w sprawach ostatecznie zakończonych decyzjami wydanymi przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w S.- K. w dniu [...] r. o numerach [...]–[...]w przedmiocie określenia zobowiązań w podatku od towarów i usług za okres od grudnia 2006r. do maja 2010r. Jako przesłankę wznowienia podatnik wskazał, że bez swojej winy nie brał udziału w postępowaniu podatkowym. Podniósł przy tym, że organ nie dołożył należytej staranności w powiadomieniu go o toczącym się postępowaniu podatkowym w sytuacji gdy przebywał on poza granicami kraju. 1.3 Naczelnik Urzędu Skarbowego w S.-K. postanowieniem z dnia [...]r. wznowił postępowanie w sprawie określenia M. P. zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za okres od grudnia 2006 do maja 2010r. 1.4 Kolejną decyzja z dnia [...]. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S.-K. odmówił uchylenia opisanych wyżej decyzji ostatecznych. W motywach rozstrzygnięcia wskazał, że w sprawie zastosowano doręczenie zastępcze o jakim mowa w art. 150 § 1 i 1a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa ( tekst jedn. Dz.U. z 3 VII 2012r. , poz. 749). 1.5 Utrzymując w mocy powyższe rozstrzygnięcie Dyrektor Izby Skarbowej w K. podniósł, że sam skarżący wskazał organowi adres do doręczeń w zgłoszeniu NIP-3. W dokonywanych na ten adres doręczeniach brak było adnotacji o tym, że adresat czasowo nie mieszka pod wskazanym adresem. Oznaczało to, że adnotacje umieszczane na kopertach i zwrotnych potwierdzeniach odbioru dawały organowi podstawę do uznania przesyłek za doręczone w sposób zastępczy. Informacja o przebywaniu skarżącego poza granicami kraju w okresie od sierpnia 2010 r. do stycznia 2012 r. została wskazana po raz pierwszy we wniosku o wznowienie postępowania z dnia 30 kwietnia 2012 r. Nadto organ wskazał, że postępowanie prowadzone po wznowieniu nie może być wykorzystywane do pełnej merytorycznej kontroli decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym. Dlatego postępowanie wznowieniowe prowadzone było jedynie w celu zbadania wystąpienia przesłanek określonych w art. 240 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005r Nr 8, poz. 60 ze zm. dalej: "Ordynacja podatkowa"). 2.1. Na powyższe rozstrzygnięcie M. P. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K.. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, zarzucając naruszenie art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu skargi podniósł, że organ w czasie prowadzonego postępowania kontrolnego uzyskał informacje o wyjeździe skarżącego za granicę, co oznacza, że był zobowiązany do ustanowienia kuratora do doręczeń. Wyjaśnił, że nie mógł przewidzieć wszczęcia w stosunku do siebie postępowania a o postępowaniu toczącym się nie wiedział co oznacza, że nie może mieć znaczenie dla sprawy nie dokonanie przez niego aktualizacji danych adresowych w systemie NIP. W ocenie skarżącego, w przypadku uznania przez organ, że nie zostały spełnione przesłanki wznowienia postępowania z art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej , uzyskane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w S.-K. w trakcie przesłuchania informacje, co do faktów i okoliczności dotyczących działalności skarżącego powinny zainicjować z urzędu działanie organu w zakresie wznowienia postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. 2.2. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podniósł ponadto, że informacje uzyskane od podatnika podczas przesłuchania podlegały ocenie organu pierwszej i drugiej instancji. Organ stwierdził, że nie stanowią one istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych istniejących w dniu wydania decyzji nieznanych organowi, który wydał decyzje. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: 3.1 Sądy Administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem ( art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych Dz.U.Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Oznacza to, że wyeliminować z obrotu prawnego można jedynie rozstrzygnięcie naruszające prawo w sposób jakim mowa w art.145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz.U.Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skarga nie jest zasadna albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu. 2. Przedmiotem kontroli jest decyzja zapadła w nadzwyczajnym trybie wzruszania decyzji ostatecznych. Ten sposób wzruszania decyzji stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji podatkowych. Istotnym jest, co prawidłowo wskazał organ, że postępowanie wznowieniowe nie może być wykorzystywane do pełnej merytorycznej kontroli decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym (np. wyrok NSA IIISA 1974/00 – baza internetowa NSA). Nadto organ prowadzący postępowanie wznowione nie może wyjść poza zakres podstawy wznowienia. Skoro zatem w sprawie niniejszej podstawą wznowienia był art. 240 § 1 pkt 4ord. pod. to organ wbrew zarzutom skargi nie mógł badać podstawy o jakiej mowa w art. 240 § 1 pkt 5 ord. pod. Tym samym zarzuty skargi , że organ z urzędu winien zbadać w postępowaniu wznowionym podstawę, która nie była podstawą wznowienia jest niezasadny. 3. Istotą sporu jest w istocie prawidłowość doręczenia przez organ I instancji wydanych decyzji wymiarowych. Nie jest objęte sporem, że decyzje te z dnia 29 grudnia 2011r. zostały skarżącemu doręczone w sposób zastępczy w dniu 19 stycznia 2012r. Zgodnie z art. 148 § 1 ord. pod. pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy a dodatkowo : w siedzibie organu podatkowego, miejscu pracy adresata chwilowo w nim nieobecnego oraz w każdym miejscu, gdzie zastanie się adresata. Na wypadek krótkotrwałej , wywołanej zwykłymi okolicznościami nieobecności adresata w myśl art. 149 ord. pod. pisma doręcza się za pokwitowaniem pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, gdy osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Dopiero w sytuacji gdy oba te sposoby nie mogą zostać wykorzystane do doręczenia pisma należy wykorzystać zastępczy sposób doręczenia o jakim mowa w art. 150 ord. pod. Prawidłowo organ ustalił, że w sprawie zaistniała sytuacja upoważniająca do zastosowania trybu doręczenia o jakim mowa w art.150 ord. pod. Jak wskazano w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia na podatniku ciąży obowiązek aktualizowania danych objętych zgłoszeniem identyfikacyjnym w terminie 30 dni , od dnia w którym nastąpiła zmiana danych. Stanowi o tym art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1995r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (Dz.U. Nr 269 z 2004r., poz. 2681). Skarżący nie dokonał stosownych aktualizacji w zakresie adresu mimo, że czasowo wyjeżdżał z kraju a będąc podatnikiem powinien założyć co najmniej możliwość że urząd skarbowy będzie chciał się z nim skontaktować. Wobec powyższego , adres na który organ podatkowy wysłał skarżącemu decyzje był adresem prawidłowym, co organ ustalił w sposób odpowiadający normie art. 120 ord. pod. Nie doszło zatem do naruszenia wskazanych wyżej przepisów o doręczeniu (patrz np. wyrok NSA II FSK 123/11 – baza internetowa NSA). W wyroku NSA z dnia 11.10.2011r. II FSK 1824/11 (baza internetowa NSA) Sąd ten wskazał, że zaniedbanie przez podatnika aktualizacji danych adresowych wynikający z cytowanego wyżej art. 9 ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników skutkuje uznaniem, że nie można przyjąć istnienia przesłanki z art. 240 § 1 pkt 4 ord. pod. Oznacza to innymi słowy , że niedopełnienie obowiązku powiadomienia organu o zmianie swojego adresu skutkuje tym, że przesłanka braku zawinienia nie została wykazana. Tym samym organ prawidłowo ustalił , że nie zaszła przesłanka wznowienia postępowania , na którą powoływała się strona. 4. Nie jest też zasadny zarzut skarżącego, że organ miał obowiązek ustanowienia w sprawie kuratora dla osoby nieobecnej. Art. 138 ord. pod. przewiduje ustanowienie kuratora dla osoby m.innymi nieobecnej. Przyjmuje się, że osobą nieobecną w świetle tego przepisu będzie osoba niemajaca miejsca zamieszkania w rozumieniu art. 25 kc lub której miejsce pobytu nie jest znane. Z ustalonego jednak stanu faktycznego wynikało, że organowi podatkowemu znany był adres zamieszkania podatnika. Jak trafnie wskazał organ , korespondencja kierowana na ten adres była awizowana, niepodejmowana przez adresata i zwracana organowi bez jakiejkolwiek adnotacji o zmianie miejsca pobytu adresata. Oznacza to, że brak było podstaw do przyznania skarżącemu statusu osoby nieobecnej w rozumieniu art. 138 § 1 ord.pod. Nieodebranie bowiem przez skarżącego korespondencji w miejscu zamieszkania , którym dysponowały organy podatkowe nie uzasadniało uznania , że podatnik był osoba nieobecną ( patrz orzeczenie NSA II FSK 112/10 LEX nr 1081243). Okoliczność, że jak wynika z notatki służbowej z dnia 11.08.2011r. (k.2 akt adm.) sąsiad skarżącego wskazał, że prawdopodobnie wyjechał on za granicę nic do sprawy nie wnosi. Po pierwsze jak wskazano w pkt 3.3 wiążący dla organów podatkowych jest adres wskazany w zgłoszeniu identyfikacyjnym albowiem prawdziwość tych danych skarżący potwierdził własnoręcznym podpisem. Po drugie informacja w zakresie czasowej zmiany adresu pochodząca od sąsiada jest informacją od osoby uprawnionej a nadto nie może umknąć uwadze przypuszczający ton tej informacji. W związku z powyższym zarzut nieuwzględnienia tej informacji a w konsekwencji nieustalenie w trybie art. 138§ 1 ord. pod. kuratora zasadny nie jest. 5. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło