III SA/Po 1009/12

WyrokWSA w Poznaniu2013-02-14

Skład orzekający: Walentyna Długaszewska, Maria Lorych-Olszanowska, Mirella Ławniczak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, nie wyczerpując wszystkich środków egzekucyjnych i nie badając dogłębnie sytuacji materialnej i rodzinnej wnioskodawcy?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ ZUS nie wykazał w sposób niebudzący wątpliwości, że nie zachodzą przesłanki całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek, ani że nie zachodzą podstawy do umorzenia należności pomimo braku całkowitej nieściągalności. Organ nie zbadał dogłębnie sytuacji materialnej i rodzinnej wnioskodawcy, nie wyjaśnił skuteczności środków egzekucyjnych, ani nie rozważył zasady uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli w ramach uznania administracyjnego. W związku z tym, zaskarżona decyzja została uchylona.
Stan faktyczny
J. G. złożył wniosek o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia, wskazując na niewyczerpanie wszystkich środków egzekucyjnych i brak całkowitej nieściągalności. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, ZUS utrzymał w mocy swoją decyzję, mimo że przyznał, iż egzekucja komornicza jest obecnie nieskuteczna. J. G. wniósł skargę do WSA, domagając się umorzenia decyzji, podnosząc brak majątku i dochodów od lat. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. z dnia [...] nr [...], stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 14 lutego 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska ( spr.) Sędziowie NSA Maria Lorych-Olszanowska WSA Mirella Ławniczak Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Piotrowska - Żyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lutego 2013 roku przy udziale sprawy ze skargi J. G. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. z [...] nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. decyzją nr [...] wydaną w dniu [...] r., działając na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 oraz art. 28 ust. 1 oraz art. 32 ustawy z dnia 13m października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.) – po rozpoznaniu wniosku J. G., odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, w tym 1. na ubezpieczenia własne z tytułu składek na: - ubezpieczenie społeczne za okres 11/2001-06/2008 w łącznej kwocie [...] zł. - ubezpieczenie zdrowotne za okres 08/2003 – 06/2008 w łącznej kwocie [...] zł - Fundusz Pracy za okres 10/2001 -06/2005 w łącznej kwocie [...] zł 2. odsetek od nieopłaconych składek ubezpieczenia pracowników w części finansowanej przez ubezpieczonych na dzień 16.04.20012r. , w tym z tytułu odsetek od nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne za okres 11/2001-06/2005 z kwocie [...] zł 3. ubezpieczenia pracowników w części finansowanej przez płatnika w tym z tytułu składek na: - ubezpieczenie społeczne za okres 11/2001 – 06/2005 w łącznej kwocie [...] zł - Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres 10/2001 – 06/2005r. łącznej w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu decyzji Zakład Ubezpieczeń Społecznych wskazał, że w chwili obecnej nie zachodzą wobec zobowiązanego przesłanki całkowitej nieściągalności wskazane w art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W sprawie nie zostały wyczerpane wszystkie środki egzekucyjne. Zakład zabezpieczył hipoteką swoje wierzytelności na nieruchomości, która była współwłasnością J. G., zanim jego udział w tej nieruchomości nie został przekazany w drodze umowy darowizny. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. prowadzi wobec wnioskodawcy postępowanie egzekucyjne. Na podstawie materiału zgromadzonego w sprawie ustalono, że wnioskodawca nie prowadzi działalności gospodarczej. Jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w P., jako osoba bezrobotna, pobierająca zasiłek w kwocie 717,50zł brutto, po potrąceniach alimentacyjnych w kwocie 375,55zł, wysokość zasiłku netto wynosi 250,37zł. Wnioskodawca jest rozwiedziony. Prowadzi sam gospodarstwo domowe. Jest zobowiązany do renty alimentacyjnej na czworo dzieci w łącznej kwocie 1600,00zł miesięcznie. Zadłużenie z tego tytułu wynosi około 94.500,00zł. i dochodzone jest w trybie egzekucji komorniczej. Wydatki z tytułu miesięcznych opłat wynoszą około 450,00zł, wydatki na leki 800,00zł..Wnioskodawca ma zaciągniętą pożyczkę w Provident SA w kwocie 1.000,00zł. Zobowiązanie to jest spłacane terminowo. Z analizy wynika, że uzyskiwane przez wnioskodawcę dochody nie pokrywają w całości wydatków. Wnioskodawca ma orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności. Może wykonywać lekką pracę siedzącą bez dźwigania. Zdaniem organu, przedłożone dokumenty wskazują na wystąpienie okoliczności, które utrudniają podjęcie zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy, jednak nie wykluczają takiej możliwości. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy J. G. podniósł, że nie jest prawdą, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. prowadzi postępowanie egzekucyjne, gdyż odwołujący nie dysponuje już majtkiem, ani dochodem, z którego egzekucja mogłaby być prowadzona. Jedynym dochodem, jakim odwołujący dysponuje jest zasiek MOPS w P., który nie podlega egzekucji komorniczej. Z dniem 1 maja 2012r. utraci prawo do zasiłku dla bezrobotnych. Odwołujący wskazał również, że jego udział w nieruchomości od blisko trzech lat należy do osoby nieletniej oraz, że nieruchomość ta jest jedynym mieszkaniem samotnej matki i czwórki dzieci pozostających na jej wyłącznym utrzymaniu. Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją nr [...] z dnia [...] r., działając na podstawie art. 83 ust. 4 ustawy systemie dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.), w związku z art. 138 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia 6 czerwca 2012r. Analizując ponownie sytuację materialną wnioskodawcy organ wskazał, że na mocy decyzji Starosty P. z dnia 1 czerwca 2012r. J. G. został pozbawiony statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku dla bezrobotnych, z uwagi na uzyskanie prawa do zasiłku stałego z pomocy społecznej. Obecnie jedynym źródłem dochodu zobowiązanego jest zasiek stały w kwocie 185, 68zl. przyznany decyzją Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. z dnia [...] r. Dalej Zakład ustalił, ze zobowiązany jest rozwiedziony. Prowadzi sam gospodarstwo domowe. Jest zobowiązany do alimentacji czwórki dzieci w łącznej kwocie 1600,00zł miesięcznie. Zadłużenie z tego tytułu wynosi około 94,500,00zł. I dochodzone jest w trybie egzekucji komorniczej. Zobowiązany posiada pożyczkę zaciągniętą w Provident S.A. w kwocie 1,000,00zł. Według oświadczenia, zobowiązanie jest spłacane terminowo. Wydatki z tytułu miesięcznych opłat wynoszą 450,00zł wydatki na leki 800,00zł. Jak wskazał organ z analizy wynika, że dochody nie pokrywają w całości wydatków. Zakład uznał, że jako dysponent Funduszu Ubezpieczeń Społecznych nie może przedkładać calowości spłaty zadłużenia wobec innych wierzycieli ponad obowiązek regulowania zaległości wobec Funduszu. Dokonując oceny możliwości podjęcia zatrudnienia przez zobowiązanego Zakład wskazał, na orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności, który umożliwia podjęcie pracy lekkiej,., siedzącej, bez dźwigania. Ocenił, ze przedłożone dokumenty wskazują na wystąpienie okoliczności, które utrudniają podjęcie zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy, jednak nie wykluczają takiej możliwości. Organ stwierdził, że wobec zobowiązanego nie zachodzą przesłanki całkowitej nieściągalności zadłużenia w świetle art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W toku postępowania nie wyczerpano wszystkich środków egzekucyjnych. Zakład zabezpieczył hipoteką swoje wierzytelności na nieruchomości, która była współwłasnością J. G., zanim jego udział w tej nieruchomości nie został przekazany w drodze umowy darowizny synowi J. G. Zakład wskazał jednocześnie, że na tej nieruchomości oprócz zabezpieczenia dokonanego na rzecz ZUS, ciąży hipoteka ustanowiona na rzecz Banku P. S.A na kwotę 86.000,00zł z tytułu udzielonego kredytu oraz hipoteka ustanowiona na rzecz Gminy P. z tytułu zaległości podatkowych na kwotę 49,30zl. Zakład przyznał, odnosząc się do podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzutów, że egzekucja komornicza jest nieskuteczna, ponieważ jej przedmiotem nie może być zasiłek dla bezrobotnych ani świadczenie z pomocy społecznej, ze w chwili obecnej zarzuty nieskuteczności egzekucji są uzasadnione, lecz nie można przyjąć, że sytuacja taka będzie miała charakter trwały. Zdaniem Zakładu uwzględniając całość zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nadal brak jest podstaw do zakwalifikowania sytuacji wnioskodawcy, jako stanu wskazanego w art. 28ust3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz rozporządzeniu z dnia 31 lipca 2003r.Jak wskazał Zakład umorzenie należności jest instytucja wyjątkową i aktualnie nie zachodzi konieczność jej stosowania. J. G. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, domagając się umorzenia zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi podniósł, że od czterech lat nie prowadzi działalności gospodarczej przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności. W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych w P. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. W dniu 14 lutego 2013r. skarżący złożył do akt orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] r., z którego wynika, że został zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności na stałe. We zaleceniach dotyczących zatrudnienia wskazano pracę w warunkach chronionych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.), zwanej dalej u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty (art. 28 ust. 4). Stosownie do art. 28 ust. 3 u. s.u.s. całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze; 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Jednakże w myśl art. 28 ust. 3a u. s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Szczegółowe warunki umorzenia należności z tytułu składek zostały określone w wydanym na podstawie art. 3b u. s.u.s. rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365). Stosownie do § 3 ust. 1 tego rozporządzenia Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. W przedmiotowej sprawie Zakład Ubezpieczeń Społecznych po pierwsze stwierdził, że w przypadku skarżącego nie zachodzi żaden z przypadków całkowitej nieściągalności, o których mowa w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Uzasadnieniem dla takiej oceny, zdaniem Zakładu, jest to, że w toku postępowania nie wyczerpano wszystkich środków egzekucyjnych. Wskazano również, że Zakład zabezpieczył hipoteką swoje wierzytelności na nieruchomości, która była współwłasnością J. G., zanim jego udział w tej nieruchomości nie został przekazany w drodze umowy darowizny synowi J. G. Na nieruchomości tej, jak wynika z ustaleń organu, oprócz zabezpieczenia dokonanego na rzecz ZUS, ciąży hipoteka ustanowiona na rzecz Banku P. S.A na kwotę 86.000,00zł z tytułu udzielonego kredytu oraz hipoteka ustanowiona na rzecz Gminy P. z tytułu zaległości podatkowych na kwotę 49,30zl. Ponadto, Zakład przyznał wprawdzie w decyzji wydanej po ponownym rozpatrzeniu sprawy, że w chwili obecnej zarzuty nieskuteczności egzekucji są uzasadnione, ponieważ jej przedmiotem nie może być zasiłek dla bezrobotnych ani świadczenie z pomocy społecznej, jednakże, jak uznał, nie można przyjąć, że sytuacja taka będzie miała charakter trwały. Dokonując oceny przedstawionych wyżej ustaleń i wniosków organu, Sad uznał, że nie czynią one zadość wymogom rzetelnego zbadania przesłanek określonych w art. 28 ust 3 u.s.u.s. Organ nie wyjaśnił, jakiego rodzaju środki egzekucyjne można skutecznie podjąć wobec skarżącego w okolicznościach przedmiotowej sprawy, skoro jak wynika z ustaleń, skarżący nie dysponuje majątkiem, z którego można egzekwować należności. Odnośnie zabezpieczenia w postaci hipoteki Zakład przyznał, że odpowiedzialność z tego tytułu ciąży na J. G., jako dłużniku rzeczowym, na rzecz, którego skarżący dokonał darowizny udziału w nieruchomości. Organ w żaden sposób nie wyjaśnił jednak, dlaczego nie została dotychczas wszczęta egzekucja z zabezpieczonej nieruchomości, czy istnieje możliwość przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, tak, aby wykluczyć nasuwające się wątpliwości, co do jej skuteczności. Dodać również należy, że żaden przepis analizowanej ustawy nie stanowi o tym, że istnienie hipoteki zabezpieczającej należności z tytułu składek przesądza, że "możliwości płatnicze wnioskodawcy" nie uzasadniają umorzenia tych należności. W ocenie Sadu należało również w sposób niebudzący wątpliwości wyjaśnić kwestię skuteczności egzekucji prowadzonej przez komornika, na która powołujecie organ w zaskarżonej decyzji, na przykład poprzez zwrócenie się z zapytaniem o stan tego postępowania. Nie można bowiem uznać, ze w sposób prawidłowy organ ustalił i ocenił określone w art. 28 ust. 3 pkt 5 i 6 u.s.u.s przesłanki przyznając jedynie, że uzasadnione są w chwili obecnej zarzuty odnośnie nieskuteczności egzekucji, ale nie można przyjąć, że sytuacja taka będzie miała charakter trwały. W tym miejscu należy również zwrócić uwagę na to, co wielokrotnie podkreślono w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, że wyliczenie zawarte w art. 28 ust. 3 u.s.u.s jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których należy uznać, że ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Literalna wykładnia tego przepisu nie pozostawia wątpliwości, że wymienione w tym przepisie okoliczności, jeżeli zaistnieją, samoistnie stanowią o całkowitej nieściągalności należności dłużnika. Okoliczności potwierdzające całkowitą nieściągalność nie podlegają zatem dodatkowej ocenie organów właściwych do umorzenia należności z tytułu składek, lecz wiążą te organy w zakresie ustalenia całkowitej nieściągalności. Dopiero w dalszej kolejności, w ramach uznania administracyjnego, organ ocenia, czy wystąpienie którejkolwiek z przesłanek określonych w przepisie art. 28 ust. 3 u.s.u.s uzasadnia umorzenie powstałych zaległości. W świetle powyższego, zdaniem Sądu, nie można uznać, że Zakład w sposób niebudzący wątpliwości ustalił, że nie zachodzą wobec skarżącego przesłanki całkowitej nieściągalności, na co powołano się w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Dalej Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdził również brak podstaw do zakwalifikowania sytuacji skarżącego, jako stanu wskazanego w art. 28 ust 3a u.s.u.s. oraz w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Okoliczności uzasadniające odmowę umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne powinny być przeanalizowane i omówione w sposób niebudzący żadnych wątpliwości. Przy tym konieczne jest również skonfrontowanie sytuacji materialnej strony skarżącej z wysokością zaległej należności i wskazanie dochodów, które zdaniem organu byłyby wystarczające na pokrycie zadłużenia. Zaskarżona decyzja, jak również poprzedzająca ją decyzja z dnia 6 czerwca 2012 r. nie czynią zadość wskazanym wymogom. Analiza uzasadnień obu decyzji prowadzi do wniosku, że organ dokonał jedynie pobieżnej oceny stanu faktycznego, uznając, że aktualnie nie zachodzi konieczność umorzenia zaległości. Z ustaleń organu wynika, że J. G. od 1 czerwca 2012r został pozbawiony statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku dla bezrobotnych, z uwagi na uzyskanie prawa do zasiłku stałego z pomocy społecznej. Jedynym źródłem dochodu zobowiązanego jest zasiek stały w kwocie 185, 68zl. przyznany decyzją Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. z dnia [...] r. Skarżący jest rozwiedziony. Prowadzi sam gospodarstwo domowe. Jest zobowiązany do alimentacji czwórki dzieci w łącznej kwocie 1.600,00zł miesięcznie. Zadłużenie z tego tytułu wynosi około 94, 500, 00zł. i jak wskazał organ, dochodzone jest w trybie egzekucji komorniczej, czemu z kolei zaprzeczył skarżący, podnosząc, że nie dysponuje dochodem ani majątkiem, z którego egzekucja mogłaby być prowadzona. Okoliczności tej, jak wskazano już wyżej, organ nie wyjaśnił dostatecznie w przedmiotowej sprawie. Zobowiązany posiada pożyczkę zaciągniętą w Provident S.A. w kwocie 1,000,00zł., która spłacana jest terminowo. Wydatki skarżącego z tytułu miesięcznych opłat wynoszą 450,00zł , wydatki na leki 800,00zł. Jak wynika jednak z materiału zgromadzonego w sprawie ( oświadczenie o stanie majątkowym) skarżący informując o kosztach związanych z leczeniem wskazał, że nie stać go na leczenie, którego koszt miesięczny wynosi około 800 zł, nie zaś, jak ustalił organ, że ponosi wydatki na leki w tej kwocie. Organ nie wyjaśnił również, w jakiej wysokości skarżący spłaca zadłużenie z tytułu zaciągniętej pożyczki. Należy także zwrócić uwagę, że już we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący wyjaśniał, że wysokość miesięcznych wydatków zmusza go do zadłużania się. Organ w swojej decyzji kwestię tę całkowicie pominął. Brak zatem rzetelnych ustaleń organu odnośnie sytuacji materialnej skarżącego, w tym ustaleń dotyczących faktycznych wydatków związanych z jego miesięcznym utrzymaniem. Nie ulega przy tym wątpliwości, że samo stwierdzenie organu, że dochody skarżącego nie pokrywają w całości wydatków, nie stanowi wystarczającej oceny w świetle przesłanek przewidzianych w § 3 ust. 1 pkt 1 powołanego wyżej rozporządzenia. Jak również nie stanowi w przedmiotowej sprawie, okoliczności uzasadniającej odmowę umorzenia należności z tytułu składek. Zdaniem Sądu, w sposób niedostateczny organ odniósł się również do faktu, że skarżący korzysta z pomocy finansowej państwa, co niewątpliwie świadczy o trudnej sytuacji finansowej i stanowi dodatkową okoliczność mogącą przemawiać za uwzględnieniem wniosku o umorzenie zadłużenia. Ponadto, należy również wskazać, że w przedmiotowej sprawie Zakład Ubezpieczeń Społecznych przy wydawaniu decyzji, mieszczącej się w ramach uznania administracyjnego, w ogóle nie rozważył zastosowania w sprawie zasady uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Nie budzi wątpliwości, że w przypadku decyzji opartych na uznaniu administracyjnym, organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia, przy czym zaznaczyć trzeba, że wybór taki nie może być dowolny i musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Niewystarczającym jest zatem samo wskazanie, tak jak to ma miejsce w przedmiotowej sprawie, że umorzenie składek ma charakter uznaniowy, co oznacza, że wystąpienie przesłanek do umorzenia należności nie nakłada na Zakład obowiązku takiego umorzenia. Jak wskazał Sad Najwyższy w wyroku z dnia 18 listopada 1993 r., sygn. akt III ARN 49/93 (OSNCP 1994/9/181) "w państwie prawa nie ma miejsca dla mechanicznie i sztywno pojmowanej nadrzędności interesu ogólnego nad interesem indywidualnym. Oznacza to, że w każdym przypadku działający organ ma obowiązek wskazać, o jaki interes ogólny (publiczny) chodzi i udowodnić, iż jest on na tyle ważny i znaczący, że bezwzględnie wymaga ograniczenia uprawnień indywidualnych obywateli. Zarówno istnienie takiego interesu, jak i jego znaczenie, a także przesłanki powodujące konieczność przedłożenia w konkretnym wypadku interesu publicznego nad indywidualny podlegać muszą zawsze wnikliwej kontroli instancyjnej i sądowej." Przedstawione stanowisko Sąd orzekający w przedmiotowej sprawie w pełni podziela. Dostrzegając wskazane powyżej uchybienia, wynikające z braku należytego ustalenia i oceny wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, co niewątpliwie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd uznał za zasadne uchylenie zaskarżonej decyzji i ponowne jej rozpatrzenie w oparciu o przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ww. rozporządzenia z pełnym poszanowaniem zasad sprawiedliwej i rzetelnej procedury administracyjnej (art. 7, art. 8, i art. 77§1 k.p.a.). Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni poczynione wyżej rozważania, które stanowią jednocześnie wskazania do dalszego postępowania. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c oraz art. 152 i 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło