I SA/Ke 713/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Grabowska, Sędziowie Sędzia WSA Artur Adamiec (spr.), Sędzia WSA Ewa Rojek, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Michał Gajda, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 14 lutego 2013 r. sprawy ze skargi A. B. na postanowienie Wojewody Ś. z dnia [...] 2012 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie z dnia 27 sierpnia 2012 r.; 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane w całości; 3. zasądza od Wojewody Ś. na rzecz A.B. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. 1. Tok postępowania w sprawie. 1.1 Postanowieniem nr [...] z dnia [...]2012 r. Wojewoda Ś. uznał za niezasadne podniesione przez A. B. zarzuty w postepowaniu egzekucyjnym opierające się na art. 33 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm., dalej jako ustawa p.e.a.). Wskazane postanowienie zapadło na gruncie następującego stanu faktycznego. 1.2 W dniu 4 marca 2012 r. A.B. (dalej określany także jako skarżący, strona, zobowiązany) został ukarany mandatem karnym kredytowanym nr [...] w kwocie 200 zł. Należność wynikająca z tego mandatu została uregulowana w dniu 12 marca 2012 r. Mimo powyższego, Wojewoda Ś. (dalej określany również jako wierzyciel) w dniu 11 kwietnia 2012 r. wystawił tytuł wykonawczy nr [...] i przekazał go Naczelnikowi Urzędu Skarbowego K. – P.. Tytuł ten został wystawiony z uwagi na nieotrzymanie przez organ potwierdzenia wpłaty z właściwym określeniem numeru mandatu. Na podstawie w/w tytułu wykonawczego Naczelnik Urzędu Skarbowego K. - P. dokonał względem zobowiązanego zajęcia wynagrodzenia za pracę, zgodnie z art. 72 § 1 ustawy p.e.a., przesyłając A. B. zawiadomienie o dokonanym zajęciu. 1.3 W dniu 7 sierpnia 2012 r. do Urzędu Skarbowego K. – P. wpłynęły zarzuty A. B. w postępowaniu egzekucyjnym, opierające się na art. 33 pkt 1 ustawy p.e.a. Skarżący wskazał, że mandat karny został terminowo uiszczony w dniu 12 marca 2012 r. i dołączył potwierdzenie zapłaty z poprawnie wpisanym numerem mandatu. Naczelnik Urzędu Skarbowego K. – P. przekazał zgłoszony zarzut wierzycielowi, aby ten mógł zająć stanowisko, zgodnie z art. 34 § 1 ustawy p.e.a. Poinformował jednocześnie, że w dniu 9 sierpnia 2012 r. dokonano uchylenia zajęcia wynagrodzenia w związku z dwukrotnym wycofaniem tytułu wykonawczego. 1.4 Postanowieniem z dnia [...]2012 r. nr [...] Wojewoda Ś. uznał podniesiony zarzut za niezasadny. Jako podstawę prawną wydanego postanowienia organ wskazał art. 17 § 1, art. 34 § 1 i art. 56 § 1 pkt 4 w zw. z art. 33 pkt 1 usatwy p.e.a. Organ wyjaśnił, że przekazana przez bank wpłata z dnia 14 marca 2012 r. nie została dokonana poprawnie. Błędem, który uniemożliwił jej zaksięgowanie i rozliczenie było niewpisanie w treści wpłaty poprawnego numeru mandatu karnego. Spowodowało to wystawienie tytułu wykonawczego. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego tytuł ten został wycofany w dniu 6 sierpnia 2012 r. Ponadto, w treści zamieszczonego w postanowieniu pouczenia Wojewoda Ś. zamieścił informację o prawie wniesienia na wydane postanowienie zażalenia do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji. 1.5 Od powyższego rozstrzygnięcia w dniu 25 września 2012 r. A.B. złożył zażalenie, w którym wniósł o: a) uchylenie w/w postanowienia z uwagi na rażące naruszenie prawa formalnego i materialnego oraz konstytucyjnych praw i wolności; b) poinformowanie o działaniach podjętych względem osób odpowiedzialnych za wskazane w zażaleniu naruszenia. 1.6 Po rozpatrzeniu wniesionego zażalenia Wojewoda Ś. w dniu [...]2012 r. wydał będące podstawą skargi postanowienie, w którym ponownie uznał podniesiony zarzut za niezasadny. Wskazał, że w treści wpłaty z dnia 14 marca 2012 r. nie było poprawnego numeru mandatu karnego, co spowodowało zaksięgowanie wpłaty, zgodnie z dowodem, na nr mandatu CR 3947760, zamiast na nr CR 3947960. Wyjaśnił, że przy wpłacie sporządzane są dwa egzemplarze potwierdzenia wpłaty. Pierwszy zostaje przekazany wpłacającemu, a drugi pozostaje w instytucji, która przyjmowała wpłatę. Wierzyciel otrzymuje dowód wpłaty sporządzony przez pracownika poczty lub banku, co powoduje, że treść wpłaty zależy wyłącznie od pracownika tej instytucji. W niniejszej sprawie osoba przekazująca wpłatę pomyliła numer mandatu. Pracownicy Ś. Urzędu Wojewódzkiego zaksięgowali wpłatę zgodnie z treścią wpływającego dokumentu, co czyni zarzut niezasadnym. W wydanym postanowieniu stwierdzono również, że słuszne jest twierdzenie A. B. o błędnej treści pouczenia. W związku z tym wskazano, że w poprawnie sformułowanym pouczeniu powinno się znaleźć następujące zdanie: "Na niniejsze postanowienie stronie służy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy przez wierzyciela, tj. Wojewodę Ś.". 2. Skarga do Sądu. 2.1 Na postanowienie Wojewody Ś. A. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skargę. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie prawa: a) materialnego - przez zajecie stanowiska ewidentnie sprzecznego ze stanem faktycznym, odpowiadającym art. 33 pkt 1 ustawy p.e.a. b) formalnego - przez wystąpienie z wnioskiem o zawieszenie postępowania na podstawie art. 56 § 1 pkt 4 usatwy p.a.e., zamiast z wnioskiem o umorzenie postępowania na podstawie art. 59 § 1 pkt 1 ustawy p.e.a. W związku z powyższymi zarzutami skarżący wniósł o: a) uchylenie zaskarżonego postanowienia; b) zasądzenia na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania. 2.2 W uzasadnieniu skragi A. B. wskazał, że słuszność zarzutu zgodnego z art. 33 pkt 1 ustawy p.e.a. nie może budzić wątpliwości, gdyż załączony dowód zapłaty jednoznacznie świadczy o wykonaniu zobowiązania i jego wygaśnięciu z mocy prawa. Podkreślił, że nieuwzględnienie tego zarzutu jest kpiną z obowiązującego w Polsce porządku prawnego. Stwierdził, że organ nieprawidłowo ocenił stan faktyczny i tym samym przekroczył granice prawa. Podniósł także, że przytoczenie w uzasadnieniu postanowienia okoliczności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, nie wyjaśnia przyczyn nieuwzględnienia zarzutu opartego na zaistniałym w rzeczywistości fakcie. Pozostaje to w rażącej sprzeczności z art. 2 i 7 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. z 1997 nr 78, poz. 483 ze zm.), art. 7 i 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej jako k.p.a.) oraz zasadami logicznego myślenia. Wskazał, że art. 8 k.p.a. został naruszony również poprzez niewłaściwą pod dwoma względami treść pouczenia zawartego w pierwszym z postanowień Wojewody Ś. (wskazanie nieistniejącego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz pouczenie o możliwości wniesienia zażalenia do Ministerstwa, które – w przeciwieństwie do Ministra - nie jest organem). Zarzucił również, że błędem jest wystąpienie wierzyciela z wnioskiem o zawieszenie postępowania na podstawie art. 56 § 1 pkt 4 ustawy p.e.a. Nie można bowiem zawiesić postępowania egzekucyjnego, które zostało bezprawnie podjęte. Wskazał, że w niniejszej sprawie powinno nastąpić umorzenie postępowania na podstawie art. 59 § 1 pkt 1 ustawy p.e.a. Zaznaczył także, że postanowienie Wojewody Ś. powinno być bezwzględnie wyeliminowane z obrotu prawnego, gdyż jest przejawem daleko idącej arogancji władzy oraz lekceważenia praw obywatelskich. 2.3 W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Dodał, że w niniejszej sprawie nie występował o zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Powołując się na art. 56 § 1 pkt 4 ustawy p.e.a., wydał jedynie postanowienie dotyczące zajęcia stanowiska w sprawie zarzutu. Wydając to rozstrzygnięcie, organ miał na uwadze jedynie prawidłowość wystawienia tytułu wykonawczego i wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Wojewoda zaznaczył, że w świetle posiadanych w dacie wystawienia tytułu wykonawczego dokumentów istniała podstawa do wszczęcia postępowania egzekucyjnego. W dniu 11 kwietnia 2012 r. nie było bowiem dowodu wpłaty. W związku z powyższym nie można uznać, że wszczęcie postępowania egzekucyjengo było niezasadne. Odnosząc się do zarzutu błędnego pouczenia o prawie wniesienia zażalenia, organ przyznał, że pouczenie to było niewłaściwe. Zaznaczył jednak, że nie wywołało ono żadnych negatywnych skutków prawnych dla wnoszacego zarzut. 3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył co następuje: 3.1 Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), określanej dalej jako ustawa p.p.s.a., Sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. 3.2 Dokonując kontroli rozstrzygnięcia w wyżej przedstawionych granicach Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie narusza prawo. 3.3 W złożonej skardze zostały podniesione zarzuty naruszenia prawa formalnego oraz materialnego. W takim przypadku Sąd w pierwszej kolejności bada zarzuty odnoszące się do uchybień procesowych, gdyż ich wystąpienie może spowodować, że ustosunkowanie się do naruszeń prawa materialnego będzie co najmniej przedwczesne. Analiza postawionych przez stronę zarzutów naruszenia prawa procesowego doprowadziła do stwierdzenia, że w niniejszej sprawie zarzucane i formułowane uchybienia przepisom procedury byłyby wynikiem – dokonanej przez Wojewodę Świętokrzyskiego – błędnej wykładni prawa materialnego (art. 33 pkt 1 ustawy p.e.a.). Konstatacja ta dała Sądowi możliwość poczynienia rozważań w kwestii naruszenia prawa materialnego. 3.4 Kwestią sporną w niniejszej sprawie była zasadność zarzutu złożonego przez A. B. w postępowaniu egzekucyjnym. Zarzut ten opierał się na art. 33 pkt 1 ustawy p.e.a. Wskazany przepis stanowi, że podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku. W niniejszej sprawie skarżący podtrzymywał, że należność, której dotyczyła egzekucja, została przez niego zapłacona. Na potwierdzenie tego faktu przedstawił dowód wpłaty dokonanej w dniu 12 marca 2012 r. na poczet mandatu karnego seria CR nr 3947960. Twierdził, że tym samym wystarczająco udowodnił fakt wykonania obowiązku, w związku z którym zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne. Wykonanie obowiązku powinno zaś skutkować uwzględnieniem zarzutu, zgodnie z art. 33 pkt 1 ustawy p.e.a. Natomiast Wojewoda Ś.nie kwestionował, że skarżący wykonał obowiązek przed wystawieniem tytułu wykonawczego. Wierzyciel wskazywał jednak, że w chwili wystawienia tytułu nie posiadał wiedzy odnośnie wykonania obowiązku przez skarżącego. Na tamtą chwilę nie miał bowiem należytego potwierdzenia wpłaty należności za mandat CR 3947960, gdyż otrzymany dowód wpłaty wskazywał na inny numer mandatu. Powyższe przyczyny zapoczątkowania postępowania egzekucyjnego powodowały natomiast zasadność nieuwzględnienia zarzutu. 3.5 Argumentacja organu nie jest uprawniona. Art. 33 pkt 1 ustawy p.e.a., w oparciu o który sformułowano zarzut, stanowi, że podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku. Z treści tego przepisu można wywnioskować, że organ jest zobligowany uwzględnić zarzut strony, jeśli okaże się, że obowiązek, w stosunku do którego prowadzona jest egzekucja, został wykonany lub umorzony w całości albo w części, przedawnił się, wygasł lub w ogóle nie istniał. W przepisie tym nie wskazano natomiast, że uwzględnienie zarzutu zależy od tego czy organ inicjując postępowanie egzekucyjne wiedział o fakcie wykonania, umorzenia, przedawnienia, wygaśnięcia lub nieistnienia obowiązku. Z punktu widzenia tego przepisu nie jest bowiem istotny stan wiedzy organu ustosunkowującego się do zarzutu. Nie wynika z niego również, by wpływ na uwzględnienie zarzutu miały przyczyny wystawienia tytułu wykonawczego. W tym przypadku liczą się bowiem jedynie związane ze sprawą okoliczności, wymienione w art. 33 pkt 1 ustawy p.e.a., a zatem m.in. fakt wykonania przez stronę obowiązku. To, że organ wystawił tytuł wykonawczy z uwagi na nieprawidłowe dane widniejące na dowodzie wpłaty przekazanym przez instytucję przyjmującą wpłatę nie może mieć zatem żadnego wpływu na uwzględnienie zarzutu. Błędy w numerze mandatu karnego, zawinione przez pracownika banku przekazującego wpłatę, nie niweczyły bowiem faktu wykonania przez skarżącego obowiązku. Mogły być jedynie wskazywane przez organ jako przyczyna zainicjowania postępowania egzekucyjnego. Nie mogły natomiast prowadzić do – sprzecznego z brzmieniem przepisu art. 33 pkt 1 ustawy p.e.a. i okolicznościami, których organ nie kwestionował – nieuwzględnienia zarzutu skarżącego. Obowiązek wynikający z wystawionego mandatu karnego został bowiem przez skarżącego wykonany i nie istniał już w dniu wystawienia tytułu wykonawczego. Podsumowując, należy wskazać, że chociaż w chwili wystawienia tytułu wykonawczego wierzyciel nie mógł jednoznacznie zweryfikować poprawności wpłaty, to weryfikacja ta stała się możliwa w okresie późniejszym (po przeprowadzonym przez organ postępowaniu wyjaśniającym lub w chwili zgłoszenia przez skarżącego zarzutu wraz z prawidłowym dowodem wpłaty). Potwierdzenie wpłaty świadczyło bowiem o tym, że obowiązek, w związku z którym wszczęto egzekucję, został wykonany. Stwierdzenie tego faktu powinno doprowadzić organ do konkluzji, że wystąpienie o wszczęcie postępowania egzekucyjnego było bezzasadne, a co za tym idzie – do uwzględnienia zarzutu skarżącego, nawet jeśli tytuł wykonawczy, jeszcze przed zgłoszeniem zarzutu, został przez wierzyciela wycofany. W związku z powyższym uchybieniem, zasadne wydają się zatem wskazane w skardze zarzuty odnoszące się do naruszenia art. 7 i 8 k.p.a. 3.6 Rozpatrując ponownie sprawę organ powinien wziąć pod uwagę poczynione przez Sąd rozważania. 3.7 Z uwagi na powyższe – na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a ustawy p.p.s.a. – należało orzec jak w sentencji. 3.8 O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 1 i art. 209 ustawy p.p.s.a. Zasądzona od Wojewody Świętokrzyskiego kwota odpowiada równowartości uiszczonego przez skarżącego wpisu.