II FSK 2129/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Stefan Babiarz, Sędzia NSA Zbigniew Kmieciak, Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz (sprawozdawca), Protokolant Dorota Rembiejewska, po rozpoznaniu w dniu 06 października 2015 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 15 lutego 2013 r. sygn. akt I SA/Lu 5/13 w sprawie ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 26 października 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku od środków transportowych za 2011 r. oddala skargę kasacyjną. 1.1. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 15 lutego 2013 r. o sygn. akt I SA/Lu 5/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 26 października 2012 r. w przedmiocie podatku od środków transportowych za 2011 r. 1.2. Przedstawiając w uzasadnieniu stan sprawy Sąd I instancji podał, że decyzją z dnia 5 października 2011 r. Burmistrz Miasta Ś. na podstawie art. 8, art. 9 ust 1 i ust. 6 oraz art.11 i art. 20a ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2010r. Nr 95 poz. 613 ze zm., dalej zwana : "u.p.o.l.") określił Skarżącemu zobowiązanie podatkowe w podatku od środków transportowych za rok 2011 w kwocie 760 zł z tytułu posiadania pojazdu - samochodu ciężarowego STAR [...]. Na podstawie otrzymanego z Wydziału Komunikacji i Transportu Starostwa Powiatowego w Ś. wykazu pojazdów podlegających opodatkowaniu podatkiem od środków transportowych organ ustalił, że na Skarżącym ciąży obowiązek podatkowy w zakresie podatku od środków transportowych z tytułu posiadania zarejestrowanego samochodu ciężarowego Star 29 o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony – poniżej 12 ton. Skarżący, mimo wezwania, nie złożył deklaracji na podatek od środków transportowych. Od powyższej decyzji Skarżący odwołał się do SKO w Lublinie., wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz umorzenie postępowania. W odwołaniu zarzucał błędną interpretację art. 9 ust. 1 u.p.o.l. Wyjaśnił, że był właścicielem samochodu, lecz w dniu 31 lipca 1991 r. samochód został czasowo wyrejestrowany z ewidencji, a następnie zezłomowany. Zdaniem Skarżącego, skoro w myśl art. 9 ust. 1 u.p.o.l. obowiązek podatkowy w zakresie podatku od środków transportowych ciąży na właścicielach środków transportowych, a on nie posiada samochodu od 1991 r., to nie powinien podlegać ani obowiązkowi składania deklaracji podatkowych ani obowiązkowi podatkowemu w tym zakresie. 1.3. Decyzją z dnia 9 stycznia 2012 r. SKO w Lublinie utrzymało w mocy decyzję organu I instancji uznając, iż została ona wydana bez naruszenia przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego. 2.1. Od powyższej decyzji wywiedziona została skarga do WSA w Lublinie. 2.2. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 25 maja 2012 r. sygn. I SA/Lu 260/12 uchylił decyzję SKO uznając, iż organ odwoławczy doręczając decyzję stronie z pominięciem ustanowionego w sprawie pełnomocnika naruszył art. 145 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm., zwana dalej: "Ordynacja podatkowa"), pozbawiając stronę udziału w postępowaniu podatkowym w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej. 2.3. Ponownie rozpoznając sprawę SKO w Lublinie podzieliło ustalenia faktyczne organu I instancji. Organ odwoławczy zaznaczył, że nie kwestionuje podnoszonej przez Skarżącego okoliczności, że w dniu 31 lipca 1991 r. pojazd został czasowo wycofany z ruchu. W odniesieniu do okoliczności powoływanej przez podatnika, iż brak obowiązku podatkowego wynika z zezłomowania pojazdu i tym samym utraty jego posiadania, organ wyjaśnił, że okoliczność zezłomowania pojazdu nie ma znaczenia, jeżeli właściciel pojazdu nie złoży do Wydziału Komunikacji stosownego wniosku i zaświadczenia o złomowaniu oraz nie zostanie wydana decyzja o wyrejestrowaniu pojazdu. Organ wyjaśnił, że dowodem dopuszczenia pojazdu do ruchu jest dowód rejestracyjny wskazujący równocześnie właściciela pojazdu - art. 9 ust. 4b u.p.o.l. w związku z art. 71 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r.- Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908, ze zm.), wobec czego należy przyjąć, że do czasu kiedy właściciel pojazdu nie złoży wniosku o wyrejestrowanie pojazdu i w następstwie tego nie zostanie wydana decyzja o jego wyrejestrowaniu, to ciążyć będzie na nim obowiązek podatkowy w podatku od środków transportowych. Obowiązek ten nie jest uzależniony od fizycznego posiadania pojazdu i wygasa dopiero z chwilą wyrejestrowania pojazdu. Podatnik wniosku o wyrejestrowanie pojazdu nie składał. 2.4. Skarżący wywiódł skargę do Sądu I instancji, w której wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji, zarzucając naruszenie : przepisów postępowania - art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej przez nie przeprowadzenie postępowania dowodowego na wskazywaną przez stronę okoliczność nieistnienia (zezłomowania) samochodu ciężarowego Star nr rej. [...]. Ponadto zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. : art. 8 u.p.o.l. przez przyjęcie, że okoliczność nieistnienia samochodu nie ma wpływu na jego opodatkowanie podatkiem od środków transportu, art. 9 ust. 1 u.p.o.l. przez opodatkowanie podatkiem od środków transportu w sytuacji, gdy skarżący nie jest właścicielem środka transportu, a jedynie figuruje w ewidencji pojazdów, jako właściciel fizycznie nieistniejącego już samochodu. 2.5. W uzasadnieniu skargi wywodził, że skoro prawo własności środka transportu stanowi podstawową przesłankę powstania obowiązku podatkowego, to zobowiązanie w podatku od środków transportu nie może zostać nałożone na podmiot, który nie jest właścicielem środka transportowego, lub przestał nim być z powodu zbycia pojazdu albo utraty własności w inny sposób. 2.6. W odpowiedzi na skargę SKO w Lublinie wniosło o jej oddalenie. 2.7. WSA w Lublinie uznał, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie i zwrócił uwagę, że wygaśnięcie obowiązku podatkowego w podatku od środków transportowych ustawodawca wiąże jedynie z trzema okolicznościami : 1) zbyciem środka transportowego (art. 9 ust. 3 u.p.o.l.), 2) wyrejestrowaniem środka transportowego, 3) wydaniem decyzji o czasowym wycofaniu pojazdu z ruchu (od dnia 1.01.2005 r. – z uwagi na art. 2 pkt 1 lit b ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz o zmianie ustawy o podatkach i opłatach lokalnych – Dz. U. z 2004r. Nr 92, poz. 884). Skarżący w toku postępowania nie powoływał się na okoliczność, że środek transportu zbył (1) lub też po 1.01.2005 r. wydana była decyzja obejmująca 2011 r. o czasowym wycofaniu przedmiotowego pojazdu z ruchu (3). Niesporna jest też okoliczność, że mimo że, jak twierdzi Skarżący, pojazd został zezłomowany, nie składał on wniosku o jego wyrejestrowanie i pojazd nie został wyrejestrowany do chwili obecnej (2). W takiej sytuacji przyjęcie przez organy podatkowe, że na Skarżącym ciąży obowiązek podatkowy w podatku od środków transportowych nie naruszało prawa. Sąd I instancji zaznaczył, że dopiero wydanie przez właściwego starostę decyzji o wyrejestrowaniu pojazdu spowoduje, iż z końcem miesiąca, w którym dokonano wyrejestrowania pojazdu, nastąpi wygaśnięcie obowiązku podatkowego. Dopóki właściciel nie złoży wniosku o wyrejestrowanie pojazdu i w konsekwencji nie zostanie wydana decyzja o jego wyrejestrowaniu, dopóty ciążyć będzie na nim obowiązek podatkowy w podatku od środków transportowych. 3.1. W skardze kasacyjnej Skarżący, działając przez swojego pełnomocnika, zaskarżył powyższy wyrok w całości i wniósł o jego uchylenie oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.; dalej zwana : "p.p.s.a."), wyrokowi temu zarzucił naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie, tj : - art. 8 u.p.o.l. poprzez przyjęcie, że okoliczność istnienia lub nieistnienia samochodu nie ma wpływu na jego opodatkowanie jego posiadacza podatkiem od środków transportu, - art. 9 ust. 1 u.p.o.l. poprzez opodatkowanie Skarżącego w sytuacji, w której nie jest on właścicielem środka transportu, a jedynie figuruje w ewidencji pojazdów, jako właściciel fizycznie nieistniejącego już samochodu. Ponadto na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucono naruszenie przepisów postępowania poprzez odmowę uchylenia decyzji wydanej przy naruszeniu przepisów postępowania, tj. art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej, które polegało na nieprzeprowadzeniu postępowania dowodowego na okoliczność nieistnienia samochodu, a także tego kto jest jego właścicielem. 3.2. W uzasadnieniu autor skargi kasacyjnej podniósł, że wykładnia językowa art. 8 prowadzi do wniosku, że skoro "opodatkowaniu podlegają" poszczególne rodzaje środków transportu, a w realiach sprawy brak jest środka transportu, to oczywistym jest, że brak przedmiotu podlegającego opodatkowaniu prowadzić powinien do braku opodatkowania. Ponadto pełnomocnik podniósł, że Skarżącego nie można uznać za właściciela pojazdu ze względu na to, że pojazd ten już nie istnieje. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje : 4.1. Skarga kasacyjna jest niezasadna. 4.2. Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu zaś bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Analiza akt sprawy wskazuje, że nie zachodzi żadna z przesłanek wskazanych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Autor skargi kasacyjnej zgodnie z art. 174 p.p.s.a. oparł ją na naruszeniu przepisów postępowania jak i prawa materialnego. Co do zasady przyjmuje się, że pierwszymi w kolejności rozpatrzenia są zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, niemniej dla rozstrzygnięcia sporu w rozpatrywanej sprawie decydujące znaczenie ma ocena zasadności zarzutów naruszenia prawa materialnego. 4.3. Zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego nie zasługiwały na uwzględnienie. Zakres przedmiotowy podatku od środków transportowych określony został w art. 8 u.p.o.l. Na gruncie tego przepisu, ustawodawca ustanowił zamknięty katalog rodzajów środków transportowych podlegających opodatkowaniu podatkiem od środków transportowych. Zasadniczo opodatkowaniu tym podatkiem podlegają : samochody ciężarowe, ciągniki siodłowe i balastowe, przyczepy i naczepy o określonej ustawą dopuszczalnej masie całkowitej oraz autobusy. Stosownie do art. 9 ust. 1 u.p.o.l. obowiązek podatkowy w zakresie podatku od środków transportowych, z zastrzeżeniem ust. 2, ciąży na osobach fizycznych i osobach prawnych będących właścicielami środków transportowych. Jak właścicieli traktuje się również jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, na które środek transportowy jest zarejestrowany, oraz posiadaczy środków transportowych zarejestrowanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jako powierzone przez zagraniczną osobę fizyczną lub prawną podmiotowi polskiemu. Okolicznościami, z którymi ustawodawca wiąże powstanie obowiązku podatkowego od środków transportowych, jest rejestracja oraz nabycie zarejestrowanego środka transportowego, a także ponowne dopuszczenie do ruchu środka transportowego po upływie okresu, na jaki została wydana decyzja o czasowym wycofaniu tego pojazdu z ruchu. Z przepisu tego wynika również, że właściciel środka transportowego zobowiązany jest do złożenia w terminie do dnia 15 lutego deklaracji na podatek od środków transportowych na dany rok podatkowy, a w razie powstania obowiązku podatkowego w trakcie roku, w terminie 14 dni od dnia zaistnienia okoliczności uzasadniających powstanie tego obowiązku oraz wpłacać obliczony w deklaracji podatek - bez wezwania - na rachunek budżetu gminy. Podkreślić należy, że ani z art. 8 ani z art. 9 ust. 1 u.p.o.l. nie wynika, że konieczność opłacania podatku od środków transportowych uzależniona jest od użytkowania pojazdu czy też jego fizycznego posiadania. Norma prawna wynikająca z art. 9 ust. 5 u.p.o.l. wskazuje wprost, że obowiązek podatkowy, wygasa z końcem miesiąca, w którym środek transportowy został wyrejestrowany lub wydana została decyzja organu rejestrującego o czasowym wycofaniu pojazdu z ruchu, lub z końcem miesiąca, w którym upłynął czas, na który pojazd powierzono. Z kolei art. 9 ust. 3 u.p.o.l. stanowi, ze w przypadku zmiany właściciela środka transportowego zarejestrowanego, obowiązek podatkowy ciąży na poprzednim właścicielu do końca miesiąca, w którym nastąpiło przeniesienie własności. To oznacza, że okoliczność faktycznego niekorzystania z pojazdu, ze względu na jego zezłomowanie, wcale nie oznacza, że doszło do wygaśnięcia obowiązku podatkowego. Do tego niezbędne jest bowiem wyrejestrowanie pojazdu lub wydanie decyzji organu rejestrującego o czasowym wycofaniu pojazdu z ruchu. Przypomnieć należy, iż Skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez dokonanie błędnej wykładni, co oznacza nieprawidłowe zrozumienie treści przepisu, czyli takie jego odczytanie, które wypacza sens użytych w nim słów. W rozpoznawanej sprawie nie została spełniona żadna z przesłanek skutkujących wygaśnięciem obowiązku podatkowego. Jeżeli natomiast Skarżący uważa, iż posiadany przez niego pojazd wskutek zezłomowania nie może być faktycznie eksploatowany, to jest to okoliczność, którą można podnosić ewentualnie w ramach postępowania zmierzającego do wyrejestrowania określonego środka transportu. Dopóki natomiast sporny pojazd jest zarejestrowany, na jego właścicielu ciąży obowiązek podatkowy w zakresie podatku od środków transportowych (art. 9 ust. 1 u.p.o.l.). Przytoczone przepisy, których dotyczy zarzut błędnej wykładni, zwłaszcza w tej ich części, która dotyczyć może rozpoznawanej sprawy, a więc, że obowiązek podatkowy w zakresie podatku od środków transportowych ciąży na osobach fizycznych będących właścicielami środków transportowych oraz że obowiązek podatkowy wygasa z końcem miesiąca, w którym środek transportowy został wyrejestrowany, są jasne, jednoznaczne i nie budzą żadnych wątpliwości. Do ich prawidłowego odczytania i zrozumienia wystarczające jest poprzestanie na ich literalnym brzmieniu, a więc zgodnie ze znaczeniem użytych w nim słów w języku polskim. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie dostarcza jakichkolwiek argumentów, która pozwalałyby stwierdzić, że Sąd I instancji błędnie zinterpretował te przepisy opacznie je rozumiejąc. WSA w Lublinie przepisy te powołał i wyjaśnił ich znacznie w rozpatrywanej sprawie zarówno w zakresie powstania obowiązku podatkowego, jak i jego wygaśnięcia. Natomiast podnoszona w uzasadnieniu tego zarzutu kwestia zezłomowania pojazdu jest okolicznością natury faktycznej. W związku z powyższym wskazać należy, że zarzut naruszenia prawa materialnego nie może być skutecznie uzasadniany argumentami odnoszącymi się do podważania oceny sądu, co do prawidłowości ustaleń faktycznych poczynionych przez organy podatkowe. Mając powyższe na uwadze, niezasadny jest zarzut naruszenia wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa materialnego, przez ich błędną wykładnię. 4.4. Za niezasadny należało również uznać zarzut naruszenia przepisów postępowania. Sąd I instancji słusznie nie uchylił decyzji organu podatkowego, ponieważ nieprzeprowadzenie przez organy podatkowe dowodu na okoliczność zezłomowania pojazdu oraz tego kto był właścicielem pojazdu nie miało wpływu na rozstrzygnięcie sprawy z uwagi na prawidłowo przeprowadzoną wykładnię przepisów prawa materialnego. Ponownie należy podkreślić, że okoliczność zezłomowania pojazdu i utratę tym samym jego posiadania przez właściciela nie decyduje o wygaśnięciu obowiązku podatkowego. Bezcelowe zatem w kontekście art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej byłoby prowadzenie postępowania w celu ustalenia osób, które poddały pojazd złomowaniu. 4.5. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie posiada usprawiedliwionych podstaw i jako taka podlegała oddaleniu, stosownie do art. 184 p.p.s.a.