II OSK 2053/13
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2015-03-26
Skład orzekający: Wojciech Mazur, Małgorzata Masternak – Kubiak, Dorota Jadwiszczok
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z powodu podejrzenia, że cel pobytu cudzoziemca jest inny niż deklarowany, jest zasadna, jeśli cudzoziemiec przedstawił zezwolenie na pracę i złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt ze względu na wykonywanie pracy?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że organy administracji oraz sąd pierwszej instancji wadliwie zastosowały art. 57 ust. 1 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach, odmawiając zezwolenia na pobyt ze względu na podejrzenie, że cel pobytu jest inny niż deklarowany. Sąd podkreślił, że w sytuacji, gdy cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt ze względu na wykonywanie pracy i przedstawił zezwolenie na pracę, organy powinny były zbadać przesłanki określone w art. 53 ust. 1 pkt 1 i art. 53b ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, zamiast opierać się wyłącznie na wcześniejszych, niezrealizowanych deklaracjach dotyczących nauki. Brak takiego badania stanowił podstawę do uchylenia zaskarżonych decyzji i wyroku.Stan faktyczny
Cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony ze względu na wykonywanie pracy, przedstawiając zezwolenie na pracę. Wcześniejsze zezwolenia na pobyt uzyskiwał na podstawie deklaracji o podjęciu nauki, jednak organy ustaliły, że nauka nie była realizowana zgodnie z deklaracjami. Wojewoda Mazowiecki i Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców odmówili udzielenia zezwolenia, uznając, że cel pobytu cudzoziemca jest inny niż deklarowany. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę cudzoziemca. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA oraz decyzje organów obu instancji.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oraz decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców i poprzedzającą ją decyzję Wojewody Mazowieckiego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Mazur sędzia NSA Małgorzata Masternak – Kubiak (spr.) sędzia del. WSA Dorota Jadwiszczok Protokolant asystent sędziego Michał Zawadzki po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2015 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 maja 2013 r. sygn. akt IV SA/Wa 24/13 w sprawie ze skargi M. C. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej uchyla zaskarżony wyrok oraz decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] października 2012 r. nr [...] i poprzedzającą ją decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 29 maja 2013 r., sygn. akt IV SA/Wa 24/13, oddalił skargę M. C. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej.
W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy:
W dniu [...] stycznia 2012 r. M. C., obywatel B., wystąpił do Wojewody Mazowieckiego z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ze względu na wykonywanie pracy.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] Wojewoda Mazowiecki odmówił cudzoziemcowi udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium RP. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w chwili składania przedmiotowego wniosku M. C. przebywał na terytorium RP na podstawie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony udzielonego mu przez Wojewodę Mazowieckiego w dniu [...] lutego 2011 r. z terminem ważności do dnia [...] lutego 2012 r. ze względu na podjętą przez zainteresowanego naukę. W trakcie postępowania cudzoziemiec powołał się na zamiar podjęcia pracy, a następnie na etapie postępowania odwoławczego przedstawił zezwolenie na pracę wydane w dniu [...] maja 2012 r. przez Wojewodę Mazowieckiego, z terminem ważności do dnia [...] maja 2013 r. Organ podkreślił, że w dniu [...] lutego 2012 r. zainteresowany zeznał do protokołu, iż nie podjął nauki na kierunku informatyka w P. w W. z uwagi na małą liczbę słuchaczy na tym kierunku, co uniemożliwiło jego otwarcie oraz wyjaśnił, iż od roku uczy się języka polskiego w tej szkole. Wojewoda Mazowiecki stwierdził, że w trakcie przesłuchania, które odbyło się przy udziale tłumacza, zainteresowany nie wykazał się znajomością języka polskiego. Ponadto w aktach sprawy znajduje się zaświadczenie stwierdzające, iż cudzoziemiec dopiero został przyjęty na semestr pierwszy kursu języka polskiego dla obcokrajowców w okresie od dnia [...] marca 2012 r. do lutego 2013 r. Ponadto cudzoziemiec wskazał w oświadczeniu z dniu [...] września 2012 r., że nie uczy się już języka polskiego w powyższej szkole.
W ocenie organu okoliczności, że dokument potwierdzający podjęcie przez cudzoziemca nauki języka polskiego mógł zostać wytworzony na potrzeby niniejszego postępowania, a dotychczas uzyskane przez cudzoziemca zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony nie zostało wykorzystane przez niego zgodnie z deklarowanym przez niego celem pobytu, przemawiają za odmową udzielenia zezwolenia na podstawie art. 57 ust. 1 pkt 1 i 3 w zw. z 53b ust. 1 pkt 2 oraz art. 62 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2011 r. Nr 264, poz. 1573, ze zm.).
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł M. C..
Decyzją z dnia [...] października 2012 r. nr [...] Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców utrzymał w mocy powyższą decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał, że ustalenia dokonane przez Wojewodę Mazowieckiego pozwalają na stwierdzenie, iż deklarowana poprzednio we wniosku o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony okoliczność dotycząca kształcenia się M. C. w P. nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym oraz ustaleniach faktycznych dokonanych przez właściwe organy, a tym samym wskazuje, iż cel pobytu cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej był inny niż deklarowany. Zatem uzyskane poprzednio zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej zostało potraktowane przez cudzoziemca instrumentalnie, jako sposób legalizacji pobytu w naszym kraju. Cudzoziemiec poprzednie zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony w dniu [...] lutego 2011 r. uzyskał powołując okoliczność kontynuowania nauki, a tymczasem okazało się, iż nauki nie podjął. Mając na uwadze wskazane ustalenia, a przede wszystkim fakt, iż dotychczas uzyskane przez cudzoziemca zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony nie zostało wykorzystane przez niego zgodnie z deklarowanym przez niego celem pobytu, dowodem czego jest niekontynuowanie przez cudzoziemca nauki, zasadne jest, zdaniem Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców stwierdzenie, iż dotychczasowe postępowanie cudzoziemca daje podstawę do uznania, że udzielenie mu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na podstawie art. 53 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach, podobnie jak wcześniej udzielone zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, nie zostanie wykorzystane zgodnie z deklarowanym we wniosku celem pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
W ocenie organu odwoławczego, cudzoziemiec wypełnił przesłanki określone w art. 57 ust. 1 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach przemawiające za odmową udzielenia mu wnioskowanego zezwolenia. Cudzoziemiec uzyskał wprawdzie zezwolenie na pracę, jednak pracę zgodnie z przepisami może podjąć po zalegalizowaniu pobytu w odpowiednim trybie. Zainteresowany powinien kontynuować naukę lub zgłosić fakt zakończenia nauki do organu administracji, a następnie uzyskać stosowną wizę, uprawniającą do wykonywania pracy zgodnie z obowiązującymi przepisami. Zdaniem organu odwoławczego, w niniejszej sprawie zachodzi próba obejścia przez cudzoziemca przepisów dotyczących udzielania zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, poprzez deklarowanie innego celu pobytu niż rzeczywisty. Wnioskowane zezwolenie ma umożliwić cudzoziemcowi pobyt na terytorium Polski w dłuższej perspektywie czasowej, niezależnie od podniesionych we wniosku i w toku postępowania okoliczności pobytu. Ubiegając się o wjazd na terytorium Polski cudzoziemiec deklarował cel wjazdu, którego następnie nie zrealizował. Wobec tego organ odwoławczy odstąpił od badania, czy M. C. spełnia przesłanki określone w art. 53 ust. 1 pkt 1 i art. 53b ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, gdyż wobec zaistnienia przesłanki z art. 57 ust. 1 pkt 3 cyt. ustawy ustalenia te nie miałyby wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy i prowadziły do bezzasadnego przedłużania postępowania. Jednocześnie organ podkreślił, że nie leży w interesie Rzeczypospolitej Polskiej udzielanie zezwoleń na zamieszkanie na czas oznaczony cudzoziemcom, którzy w sposób instrumentalny traktują obowiązujące w Polsce przepisy prawa w celu legalizacji swojego pobytu.
Na powyższą decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł M. C., zarzucając jej wydanie z naruszeniem:
- art. 57 ust. 1 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach poprzez błędne ustalenia, że okoliczności sprawy wskazują, iż jego cel pobytu będzie inny niż deklarowany,
- art. 53 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach poprzez jego niezastosowanie i nieudzielanie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony za względu na wykonywanie pracy,
- art. 7 K.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy,
- art. 80 K.p.a. poprzez dowolną a nie swobodną ocenę dowodów polegającą na bezpodstawnym ustaleniu, że cel pobytu skarżącego jest inny niż deklarowany.
W uzasadnieniu skargi M. C. powtórzył, że organy orzekające w sprawie bezpodstawnie przyjęły, że cel jego pobytu na terytorium RP będzie inny niż deklarowany. Skarżący zaznaczył, że nie podjął nauki w szkole na kierunku informatyka, ponieważ z powodu zbyt małej ilości chętnych nie uruchomiono tego kierunku. W jego ocenie, wykonywanie pracy zarobkowej jest zupełnie inną podstawą udzielenia zezwolenia na pobyt w Polsce. Wojewoda powinien zbadać tę przesłankę i wydać na jej podstawie zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium RP.
W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.
W piśmie procesowym z dnia 14 maja 2013 r. ustanowiony w ramach pomocy prawnej dla skarżącego adwokat podtrzymał podnoszone przez niego zarzuty.
W motywach wyroku oddalającego skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie powołując się na art. 57 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2011 r. Nr 264 poz. 1573 ze zm.), podniósł, że przedstawiony w niniejszej sprawie stan faktyczny dawał organom orzekającym w sprawie podstawy do przyjęcia, że ewentualnie udzielone zezwolenie na zamieszkanie na terytorium RP zostanie wykorzystane w innym celu niż deklarowane. Z poczynionych bowiem ustaleń wynika, że cudzoziemiec przebywa na terytorium RP od 2006 r. i od tego czasu kilkukrotnie ubiegał się o zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, ze względu na podjęcie nauki. Po raz pierwszy uzyskał decyzję zezwalającą na zamieszkanie na czas oznaczony od dnia [...] kwietnia 2007 r. do dnia [...] kwietnia 2008 r. ze względu na chęć kontynuowania nauki na [...] w W. - studia stacjonarne II stopnia na kierunku ekonomia. Kolejne zezwolenie uzyskał decyzją z dnia [...] maja 2008 r. - na okres do [...] maja 2009 r., z uwagi na przedstawienie zaświadczenia o podjęciu studiów I stopnia na kierunku zarządzanie. Kolejne zezwolenie cudzoziemiec uzyskał na mocy decyzji Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] lutego 2011 r. - na okres do [...] lutego 2012 r., z uwagi na chęć podjęcia nauki w szkole [...] na kierunku informatyka, z językiem wykładowym angielskim. Organy ustaliły, że cudzoziemiec nie ukończył ani jednego semestru na studiach II stopnia na kierunku ekonomia. Ponadto, wbrew twierdzeniu skarżącego, że nie rozpoczął on nauki na kursie języka polskiego dla cudzoziemców w [...]. Z uzyskanego od szkoły zaświadczenia wynika, że uiszczał on jedynie opłatę za kurs. Kolejny wniosek o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony skarżący złożył w dniu [...] stycznia 2012 r., argumentując to chęcią podjęcia pracy na terytorium RP oraz chęcią dalszej nauki. Do wniosku zostało dołączone zaświadczenie o przyjęciu skarżącego na kierunek informatyka w [...].
W ocenie Sądu prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia nie podważa podnoszona w skardze okoliczność, że nauka w [...] na kierunku informatyka, z powodu zbyt małej ilości chętnych, nie rozpoczęła się. Jest to co prawda okoliczność niezależna od skarżącego, jednak cudzoziemiec powinien o niej poinformować organ zwłaszcza, że skarżący posłużył się zaświadczeniem, z którego wynikało, że nauka miałaby trwać od dnia [...] marca 2011 r. do [...] marca 2013 r. Skarżący składając kolejny wniosek do Wojewody w styczniu 2012 r., miał świadomość, że nauka na tym kierunku nie została uruchomiona, a jednak mimo to posłużył się zaświadczeniem, z którego wynikało, że nauka rozpoczęła się w 2011 r.
Sąd podzielił również stanowisko organów orzekających w sprawie, że wątpliwości budzi sposób, w jaki cudzoziemiec realizował dwa pierwsze zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Zebrany materiał dowodowy dawał podstawy do przyjęcia, że cudzoziemiec nie realizował nauki na kierunkach zarządzenie oraz ekonomia, a nauka ulegała ciągłemu przedłużaniu ze względu na brak zaliczenia pierwszego semestru. Zwrócono ponadto uwagę, iż skarżący świadomie wprowadzał w błąd Wojewodę Mazowieckiego informując, że w dniu [...] kwietnia 2012 r. rozpoczął naukę na kursie języka polskiego i regularnie uczęszcza na zajęcia, podczas gdy z uzyskanego zaświadczenia wynikało, że nie uczęszczał na zajęcia i nie przystąpił do egzaminu końcowego. Powyższe pozwala to na stwierdzenie, że dokumenty przedstawione w trakcie toczących się poprzednio postępowań zostały przedłożone jedynie w celu uzyskania możliwości legalnego pobytu na terytorium Polski. Organy prawidłowo i trafnie ustaliły zaś, że cel pobytu skarżącego (podjęcie nauki) był inny niż deklarowany.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł M. C., zaskarżając go w zakresie oddalającym skargę. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił:
1) naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.), tj.:
a) przez błędne zastosowanie art. 57 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2011 r. Nr 264, poz. 1573) w przedmiotowej sprawie w sytuacji, gdy w toku postępowania nie zostały wykazane okoliczności pozwalające na przyjęcie, że cel wjazdu lub pobytu skarżącego na terytorium RP był inny niż deklarowany,
b) przez niezastosowanie art. 53 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2011 r. Nr 264, poz. 1573), czego konsekwencją było oddalenie skargi cudzoziemca, który spełniał ustawową przesłankę przewidzianą ww. przepisie do udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony terytorium Rzeczpospolitej Polskiej.
W oparciu o wskazane zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym zasądzenie, ze źródeł Skarbu Państwa, na rzecz pełnomocnika skarżącego kosztów pomocy prawnej świadczonej z urzędu według norm przepisanych, bowiem nie zostały one opłacone ani w całości ani w części.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej zwrócono uwagę, że skarżącemu nie można w żaden sposób zarzucić, iż udzielone mu zezwolenie zostało wykorzystane w innym celu niż deklarowany, bowiem ze względów od niego niezależnych nie był w stanie podjąć planowanych studiów. Cudzoziemiec nie poinformował właściwych organów, że kierunek Informatyka, na którym miał podjąć naukę, nie rozpoczął się ze względu na nieznajomość obowiązujących na terytorium RP przepisów prawa. Konsekwencją braku możliwości podjęcia studiów było złożenie przez skarżącego wniosku o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na terytorium RP w oparciu o art. 53 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach, tj. ze względu na posiadane zezwolenia na pracę. Podjęcie zatrudnienia przez skarżącego pozwoliłoby mu na uzyskanie środków pieniężnych niezbędnych do utrzymania, a w późniejszym terminie do kontynuowania nauki. Trudno zatem zarzucić skarżącemu, że wykorzysta on kolejne zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony w celu innym niż deklarowany. W toku postępowania zostało przez niego przedstawione zezwolenie na pracę u konkretnego pracodawcy, co daje uzasadnione podstawy do przyjęcia, że cudzoziemiec podejmie zatrudnienie, a zatem cel pobytu na terytorium RP będzie zgodny z deklaracją złożoną w stosownym wniosku.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. - dalej zwanej P.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 wskazanego przepisu. W niniejszej sprawie żadna, z wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a., przesłanek nieważności postępowania nie zaistniała, wobec czego kontrola Naczelnego Sądu Administracyjnego ograniczyła się do zbadania zawartych w skardze zarzutów, sformułowanych w granicach podstawy kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko i argumentację strony skarżącej kasacyjnie w zakresie wadliwego zastosowania art. 53 ust. 1 pkt 1 i art. 57 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (tekst jedn. Dz. U. z 2011 r. Nr 264, poz. 1573 - dalej "ustawa o cudzoziemcach") w sytuacji, gdy nie zostały wykazane okoliczności pozwalające na przyjęcie, że cel wjazdu lub pobytu skarżącego na terytorium RP był inny niż deklarowany.
Przepis art. 53 ust. 1 pkt 1-19 ustawy o cudzoziemcach określa zamknięty katalog przesłanek pozytywnych warunkujących udzielanie cudzoziemcowi zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, na terytorium RP. Zgodnie z pkt 1 ust. 1 art. 53 zezwolenia takiego udziela się cudzoziemcowi, który "posiada zezwolenie na pracę albo pisemne oświadczenie pracodawcy o zamiarze powierzenia cudzoziemcowi wykonywania pracy, jeżeli zezwolenie na pracę nie jest wymagane". Odrębną przesłanką udzielania zezwolenia jest przybycie lub przebywanie na terytorium RP "w celu podjęcia lub kontynuacji stacjonarnych studiów wyższych lub stacjonarnych studiów doktoranckich na tym terytorium, także w przypadku gdy podjął studia na terytorium innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej, które zamierza kontynuować lub uzupełnić na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej" (pkt 16 ust. 1 art. 53 ustawy).
Zgodnie z art. 53b ust. 1 ustawy o cudzoziemcach cudzoziemiec, o którym mowa w art. 53 ust. 1 pkt 1, jest obowiązany posiadać ubezpieczenie zdrowotne w rozumieniu przepisów o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych lub potwierdzenie pokrycia przez ubezpieczyciela kosztów leczenia na terytorium RP oraz stabilne i regularne źródło dochodu wystarczającego na pokrycie kosztów utrzymania siebie i członków rodziny pozostających na jego utrzymaniu w przypadkach, o których mowa w art. 53 ust. 1 pkt 1. Wskazać przy tym też należy, że zgodnie z art. 87 ust. 1 pkt 12 ppkt c, obowiązującej w dacie prowadzenia postępowania ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudniania i instytucjach rynku pracy (tekst jedn. Dz. U. z 2012, poz. 589), cudzoziemiec może wykonywać pracę, jeżeli posiada zezwolenie na pracę oraz przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, z wyjątkiem zezwolenia udzielonego w związku z okolicznością, o której mowa w art. 53a ust. 2 ustawy o cudzoziemcach.
Analiza postanowień art. 53 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach, prowadzi do konstatacji, że przy ziszczeniu się przesłanek w nim wskazanych, jak również tych zawartych w art. 53b ust. 1, organ do spraw cudzoziemców jest zobligowany wydać stosowne zezwolenie, gdyż ustawodawca posługuje się kategorycznym zwrotem normatywnym: "udziela się cudzoziemcowi", wykluczając w ten sposób działanie w ramach uznania administracyjnego (por. M. Karpiuk, Glosa do wyroku WSA z dnia 7 kwietnia 2010r., sygn. VIII SA/Wa 835/09, LEX 2011). Organ administracji winien mieć zatem na uwadze, że udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, przy zaistnieniu warunków określonych w art. 53 ust. 1 pkt 1 jest zasadą, od której wyjątki wymagają przekonującego uzasadnienia.
Ustawa o cudzoziemcach określa wyraźnie powody odmowy udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Zgodnie z art. 57 ust. 1 cudzoziemcowi odmawia się udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, m.in. jeżeli nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 53-53b (pkt 1), bądź okoliczności sprawy wskazują, że cel wjazdu lub pobytu cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest lub będzie inny niż deklarowany (pkt 3).
Skarżący, składając wniosek o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, przebywał na terytorium Polski na podstawie zezwolenia na zamieszkanie ze względu na podjętą naukę. Miał bowiem rozpocząć studia w [...] na kierunku informatyka (na tej podstawie uzyskał pozwolenie na zamieszkanie udzielone decyzją Wojewody Mazowieckiego na okres do dnia [...] lutego 2012 r). Jednak z uwagi na małą liczbę chętnych Uczelnia nie uruchomiła studiów na ww. kierunku, co uniemożliwiło cudzoziemcowi podjęcie nauki. Konsekwencją braku możliwości podjęcia studiów było złożenie przez skarżącego wniosku o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na terytorium RP w oparciu o art. 53 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach, tj. ze względu na posiadane zezwolenia na pracę. Zarówno organy orzekające w sprawie, jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny w oparciu o zgromadzony materiał aktowy uznały, że skarżący nie spełnia przesłanek do uzyskania wnioskowanego zezwolenia, z uwagi na okoliczności sprawy, które wskazują, że cel wjazdu lub pobytu cudzoziemca na terytorium RP jest lub będzie inny niż deklarowany. Należy jednak mieć na uwadze, że skarżący zwrócił się z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ze względu na wykonywanie pracy, a nie w celu podjęcia lub kontynuacji stacjonarnych studiów wyższych. Niewątpliwie taka treść wniosku obligowała organy do wnikliwego i obiektywnego jego rozpatrzenia. Tymczasem w przedmiotowej sprawie organy orzekające, prowadząc postępowanie w sprawie wniosku skarżącego o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ze względu na wykonywanie pracy, w ogóle nie analizowały i nie weryfikowały, czy spełnia on normatywne przesłanki określone w art. 53 ust. 1 pkt 1 i w art. 53b ust. 1 ustawy o cudzoziemcach. Uznały, że cel pobytu cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest inny niż deklarowany, gdyż cudzoziemiec poprzednie zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony uzyskał powołując okoliczność kontynuowania nauki, a tymczasem okazało się, że nauki nie podjął. Biorąc pod uwagę treść wniosku trudno jednoznacznie zarzucić skarżącemu, że wykorzysta on kolejne zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony w celu innym niż deklarowany, albowiem w toku postępowania zostało przez niego przedstawione zezwolenie na pracę u konkretnego pracodawcy, co daje podstawy do przyjęcia, że cudzoziemiec podejmie zatrudnienie, a zatem cel pobytu na terytorium RP będzie zgodny z deklaracją złożoną w stosownym wniosku.
Treść art. 57 ust. 1 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach wskazuje, że jeśli wnioskodawca przebywając w kraju, do którego przyjechał na podstawie wizy udzielonej w konkretnym celu, zmienia swój cel pobytu, należy ocenić, czy deklarowany nowy cel pobytu uległ zmianie w stopniu uniemożliwiającym udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Postępowanie administracyjne powinno bezspornie wykazać, że skoro ustalony stan faktyczny sprawy odpowiada dyspozycji ww. przepisu, to następuje skutek przewidziany w przepisie w postaci odmowy udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Przepis art. 57 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach należy bowiem do kategorii przepisów wiążących, co oznacza, że jeżeli ustalone okoliczności sprawy odpowiadają treści tego przepisu, następuje określony w nim skutek, a organ nie ma wyboru co do treści rozstrzygnięcia.
Biorąc pod uwagę, że ustawodawca w art. 57 ust. 1 pkt 3 wymaga, aby odmawiając udzielenia zezwolenia, organ wziął wszystkie okoliczności sprawy wskazujące, że cel pobytu cudzoziemca jest lub będzie w przyszłości inny "niż deklarowany", należy raz jeszcze ocenić wniosek skarżącego pod kątem spełnienia przez niego materialnoprawnych przesłanek określonych w art. 53 ust. 1 pkt 1 i w art. 53b ust. 1 ustawy o cudzoziemcach.
Mając na uwadze przedstawione wywody na podstawie art. 188 P.p.s.a., należało skargę uwzględnić i uchylić zaskarżony wyrok, zaś na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 135 P.p.s.a. uchylić zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji.
Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 P.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu, za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 P.p.s.a. Zatem pełnomocnik strony skarżącej ze stosownym oświadczeniem winien wystąpić do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło