IV SAB/Gl 143/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik, , , po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2013 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi L.Ś. na bezczynność Prezydenta Miasta R. w przedmiocie umorzenia należności czynszowych w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy Pismem z dnia 12 października 2012 r. L.Ś. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na bezczynność Prezydenta Miasta R. w przedmiocie umorzenia należności czynszowych. W skardze zaznaczyła, że pismami z dnia 27 kwietnia 2011 r., 29 marca 2012 r. oraz 8 maja 2012 r. występowała do organu administracji z żądaniem wydania decyzji w przedmiocie umorzenia należności czynszowych, od której mogłaby się skutecznie odwołać. W uzasadnieniu skargi opisała szczegółowo postępowanie związane z jej wnioskiem o umorzenie zaległości czynszowych oraz wniosła o uznanie, że organ pozostaje w bezczynności i zobowiązanie go do dokonania czynności w przedmiocie wydania zaległej decyzji. W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta R. wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie oddalenie wskazując, że skarga dotyczy bezczynności organu związanej z umorzeniem zaległości czynszowych za lokal mieszkalny, a zatem należności cywilnoprawnych, wynikających z umowy najmu zawartej pomiędzy wynajmującym (gminą R.) a najemcą. Organ uznał, że brak jest podstaw do przyjmowania, że sprawa objęta skargą rozstrzygana jest w drodze decyzji administracyjnej, a ponadto ewentualne rozstrzygnięcie nie jest aktem lub czynnością określoną w regulacji art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a zatem nie należy do spraw poddanych kognicji sądów administracyjnych. W dniu 28 grudnia 2012 r. skarżąca złożyła urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy domagając się zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 244 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a.", prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie natomiast do regulacji art. 245 § 1 cytowanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, przy czym zgodnie z art. 243 P.p.s.a. może być ono przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Jednocześnie z treści art. 247 P.p.s.a. wynika, że prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Z oczywistą bezzasadnością skargi mamy do czynienia przede wszystkim wówczas, gdy obowiązujące przepisy prawa jednoznacznie wykluczają możliwość uwzględnienia żądania skarżącego. Chodzi więc o taką sytuację w której zarówno stan faktyczny jak i prawny konkretnej sprawy nie budzi wątpliwości, co do braku szans na wydanie pozytywnego dla skarżącego rozstrzygnięcia bądź zachodzą przesłanki odrzucenia skargi (por. J. P. Tarno "Postępowanie przed sądami administracyjnymi. Komentarz" Warszawa 2008, s. 591). Zgodnie z regulacją art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zakres kognicji sądu został unormowany w art. 3 § 2 i 3, art. 4 P.p.s.a. W myśl art. 3 § 2 powołanej ustawy sądy administracyjne orzekają w sprawach skarg na: 1. decyzje administracyjne; 2. postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3. postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym na które służy zażalenie; 4. inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5. akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6. akty jednostek samorządu terytorialnego i ich związków inne niż określone w pkt 5 podejmowane z zakresu administracji publicznej; 7. akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8. bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Analiza powołanych przepisów prowadzi do wniosku, iż zasadą jest dopuszczalność drogi sądowoadministracyjnej jedynie wówczas, gdy organy administracyjne realizują zadania administracji publicznej w formach władczych lub stanowiących, a więc właściwych dla działania administracyjnoprawnego. Dodatkowo wskazać należy, że skarga na bezczynność organu dopuszczalna jest tylko w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na decyzje, postanowienia czy akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące przyznania, stwierdzenia lub uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Zatem nie każda skarga dotycząca bezczynności organu administracji publicznej będzie poddana kognicji sądu administracyjnego. W niniejszej sprawie skarżąca domaga się, przyznania przez Sąd prawa pomocy w sprawie z jej skargi na bezczynność Prezydenta Miasta R. w przedmiocie umorzenia zaległości czynszowych za zajmowany lokal mieszkalny. Określenie natomiast zasad umarzania tychże należności reguluje uchwała Rady Miasta R. z dnia [...] r., nr [...] w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty należności pieniężnych, mających charakter cywilnoprawny, miasta R. i jednostek podległych oraz wskazania organów lub osób do tego uprawnionych. Należności, których umorzenia domaga się skarżącą wynikają wprost ze stosunku cywilnoprawnego łączącego skarżącą z Gminą to jest z umowy najmu lokalu mieszkalnego. Zatem umowa ta podlega uregulowaniom mającym charakter cywilnoprawny, a co się z tym wiąże wszelkie roszczenia z niej wynikające poddane zostały właściwości sądów powszechnych, uprawnionych do rozpoznawania spraw cywilnych. Zatem organ administracji nie wydaje w tym zakresie władczych rozstrzygnięć o charakterze indywidualnym, których kontroli dokonywałby sąd administracyjny. Tym samym skoro nie jest objęta kognicją sądu administracyjnego kontrola sposobu załatwienia wniosku skarżącej o umorzenie zaległych należności czynszowych zatem w sprawie mamy do czynienia z oczywistą bezzasadnością skargi, o której mowa w wyżej cytowanym art. 247 P.p.s.a., a w takiej sytuacji prawo pomocy nie przysługuje. Mając powyższe na uwadze, w oparciu o art. 247 P.p.s.a., należało orzec jak na wstępie.