II SA/Wa 2587/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Fronczyk, Sędziowie WSA Ewa Kwiecińska, Adam Lipiński (spr.), Protokolant Asystent sędziego Bartosz Piwoński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2012 r. sprawy ze skargi D. D. na decyzję Szefa Służby Celnej z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie mianowania na stopień służbowy - oddala skargę. W dniu [...] listopada 2009 r. Dyrektor Izby Celnej w O., działając na podstawie art. 223 ust. 1 i 4 w związku z art. 115 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, mianował D. D. z dniem 30 listopada 2009 r. na stopień służbowy [...] w korpusie [...] Służby Celnej. Pismem z dnia 9 grudnia 2009 r. funkcjonariusz odwołał się od ww. aktu mianowania do Szefa Służby Celnej, wskazując na naruszenie przepisu art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej. Podnosił, iż od dnia 1 stycznia 2005 r. do dnia 30 czerwca 2005 r. pełnił obowiązki [...] Urzędu Celnego w N., a następnie przez cały miesiąc lipiec był [...]. Argumentował, że zwrot "przed dniem wejścia w życie ustawy" należy rozumieć jako każdy czas przed wejściem w życie ustawy. Zatem zgodnie z powyższym przepisem powinien być obligatoryjnie mianowany na stopień służbowy w korpusie oficerów młodszych Służby Celnej. Po rozpatrzeniu odwołania Szef Służby Celnej decyzją z dnia [...] września 2011 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję (akt mianowania), w zakresie określenia korpusu. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, co następuje: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej wprowadziła w Służbie Celnej korpusy (szeregowych Służby Celnej, podoficerów Służby Celnej, aspirantów Służby Celnej, oficerów młodszych Służby Celnej oraz oficerów starszych Służby Celnej) oraz odpowiednio w ramach korpusów nowe stopnie służbowe (art. 115 ustawy). Przyporządkowanie do właściwego korpusu i kryteria uzyskania nowego stopnia służbowego w tym korpusie, funkcjonariuszy, którzy w dniu wejścia w życie ustawy pełnili służbę w Służbie Celnej, regulują przepisy art. 223 zawarte w Rozdziale 14 ustawy zatytułowanym "Przepisy przejściowe". Kryteria zawarte w art. 223 ust. 2-6 precyzyjnie określają sposób ustalenia przynależności funkcjonariuszy do określonego korpusu Służby Celnej. Zgodnie z art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej funkcjonariuszowi celnemu, który przed dniem wejścia w życie ustawy pełnił służbę na stanowisku, które wiązało się z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników, bądź pełnił obowiązki na tym stanowisku, w stopniu innym niż aspirant celny, starszy aspirant celny albo podkomisarz celny lub wyższym, wymienionym w ust. 2 tego przepisu, określa się stopień w korpusie oficerów młodszych Służby Celnej. Organ nie zakwestionował pełnienia w przeszłości przez D. D. wskazanych w odwołaniu stanowisk służbowych związanych z podporządkowaniem funkcjonariuszy celnych lub pracowników, jednakże w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, tj. w dniu 31 października 2009 r., D. D. zajmował stanowisko [...] i posiadał stopień służbowy [...]. Przepis art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. odnosi się wprost do stanu sprzed dnia wejścia w życie ustawy, co dosłownie wynika z jego brzmienia. Stanowisko [...] nie zostało zaliczone do kategorii stanowisk kierowniczych, o których mowa w art. 17 ust. 1 i ust. 13 poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej. Organ podkreślił, iż mianowanie funkcjonariusza aktem z dnia [...] listopada 2009 r. do określonego korpusu nie zależy od organu, ale wynika wprost z ustawy – to jest stopnia zajmowanego przed dniem wejścia w życie nowelizacji ustawy pragmatycznej z dnia 27 sierpnia 2009 r. Wobec powyższego obowiązkiem Dyrektora Izby Celnej w O. było mianowanie D. D. na stopień służbowy w korpusie [...] Służby Celnej – zgodnie z dyspozycją art. 223 ust. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej. Zgodnie ze stanowiskiem zawartym w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 8 czerwca 2010 r., sygn. akt II PZP 5/10, orzecznictwem sądów administracyjnych – wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 października 2010 r., sygn. akt II SAB/Wa 163/10, dotyczącym regulacji art. 223 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, funkcjonariuszowi nie przysługuje roszczenie o awans na wyższy stopień służbowy w danym korpusie, a w konsekwencji także ochrona sądowa w tym zakresie i dlatego Szef Służby Celnej rozpatrzył sprawę jedynie z zakresie określenia korpusu i w tym też zakresie, uznając akt mianowania za prawidłowy, utrzymał go w mocy. D. D. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Szefa Służby Celnej z dnia [...] września 2011 r., w której domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją aktu mianowania. Powtarzając argumentację zawartą w odwołaniu, wskazywał na: - naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, poprzez jego błędną wykładnię w zakresie pojęcia "przed dniem wejścia w życie ustawy" oraz niezastosowanie tego przepisu przy rozstrzygnięciu sprawy; - naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mające istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez naruszenie art. 2 i art. 7 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., poprzez działanie organu wbrew zasadzie demokratycznego państwa prawnego, a także zasadzie działania organu państwa na podstawie i w granicach prawa oraz art. 6 Kpa – tj. zasady praworządności, poprzez nieuwzględnienie przepisu prawa powszechnie obowiązującego – art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej i rozstrzygnięcie sprawy w oparciu o interpretacje Szefa Służby Celnej zawarte w pismach [...], [...] i pisemnym poleceniu [...]; - naruszenie przepisu art. 7 i 77 § 1 Kpa, poprzez wydanie decyzji bez niezbędnego wyjaśnienia stanu faktycznego w postaci zajmowania przez skarżącego stanowiska związanego z podporządkowaniem funkcjonariuszy celnych lub pracowników; - naruszenie przepisu art. 138 § 1 Kpa, poprzez wydanie rozstrzygnięcia nieprzewidzianego w tym przepisie i rozstrzygnięcie sprawy tylko w zakresie korpusu, nie rozstrzygając w zakresie stopnia funkcjonariusza celnego. W odpowiedzi na skargę Szef Służby Celnej wniósł o jej oddalenie, argumentując, jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. W niniejszej sprawie sądem tym jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, wojewódzki sąd administracyjny nie orzeka, co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Badana pod tym kątem skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Organ I instancji dokonując mianowania D. D. na stopień służbowy w korpusie [...] Służby Celnej oraz organ II instancji rozpatrujący odwołanie funkcjonariusza od tego aktu, dokonali prawidłowej oceny stanu faktycznego i prawidłowo, zgodnie z zasadami określonymi w art. 223 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323) przypisali funkcjonariusza do korpusu [...] Służby Celnej. Odpowiadając na zarzuty skargi wskazać należy na orzecznictwo ukształtowane uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 8 czerwca 2010 r., sygn. akt II PZP 5/10, dotyczące regulacji art. 223 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej i potwierdzone licznymi wyrokami sądów administracyjnych. Obowiązek nadania nowego stopnia służbowego funkcjonariuszom Służby Celnej w terminie do dnia 30 listopada 2009 r. wynikał z przepisu art. 223 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, natomiast mechanizm przypisywania funkcjonariuszom stopni w poszczególnych korpusach, uregulowany został w dalszych ustępach art. 223 ustawy. W świetle ww. przepisów zadaniem organu było umieszczenie danego funkcjonariusza w odpowiednim korpusie, precyzyjnie wskazanym w ustawie, w zależności od dotychczasowego stopnia lub zajmowanego stanowiska bądź pełnionych obowiązków. Przepis art. 223 umawianej ustawy stanowi lex specialis wobec pozostałych jej uregulowań. Zgodnie z przepisami ustawy o Służbie Celnej funkcjonariusz nie ma roszczenia mianowania na określony stopień. Jedynie w przypadku określonym w powyższym przepisie ma on prawo żądać weryfikacji aktu mianowania co do prawidłowości przypisania go do określonego korpusu, wynikającego z przepisu art. 223 ustawy – przepisu przejściowego, umożliwiającego zastosowanie wobec funkcjonariuszy przepisów nowej ustawy o Służbie Celnej w brzmieniu z dnia 27 sierpnia 2009 r. Konsekwencją powyższego jest niemożność dokonania zarówno przez sąd administracyjny, jak i organ administracji II instancji innej kontroli aktu mianowania niż jedynie w zakresie prawidłowości przypisania funkcjonariusza do określonego korpusu. Dlatego też zastosowanie w sentencji decyzji organu II instancji sformułowania: "utrzymuję zaskarżoną decyzję w mocy w zakresie określenia korpusu", nie można potraktować jako wady, która mogłaby stanowić o uchyleniu tej decyzji, albo o stwierdzeniu jej nieważności. Ustawa nie przewiduje prawnych mechanizmów kontroli ani przez organ II instancji, ani przez sądy administracyjne, przypisania funkcjonariuszowi danego stopnia w określonym korpusie. Tę kwestię ustawodawca pozostawił wyłącznie do uznania bezpośredniego przełożonego danego funkcjonariusza. Szef Służby Celnej prawidłowo rozpoznał sprawę. Organ nie zakwestionował pełnienia w przeszłości przez D. D. wskazanych w odwołaniu (a później w skardze) stanowisk służbowych związanych z podporządkowaniem funkcjonariuszy celnych lub pracowników, jednakże w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, tj. w dniu 31 października 2009 r., D. D. zajmował stanowisko [...] i posiadał stopień służbowy [...]. Mając na względzie przepisy powołanego artykułu, mianowanie do korpusu oficerów młodszych Służby Celnej, o którym mowa w art. 223 ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r., dotyczyło wyłącznie funkcjonariuszy zajmujących w dacie wejścia w życie przepisów nowelizacyjnych, bądź wyższe stanowiska kierownicze, bądź stanowisko: kierownika zmiany, referatu, oddziału oraz naczelnika wydziału w izbie celnej. Również posiadany przez odwołującego w tym dniu stopień służbowy [...], nie upoważniał do określenia stopnia w korpusie oficerów młodszych Służby Celnej, jak również pełnienie służby na stanowisku [...], nie wiązało się z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy lub pracowników, które ma miejsce w odniesieniu do takich stanowisk jak dyrektor izby celnej, naczelnik urzędu celnego, naczelnik wydziału, kierownik referatu/oddziału, itp. Zatem w niniejszym przypadku przepis art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy nie mógł mieć zastosowania. Natomiast, mając na uwadze dyspozycję art. 223 ust. 4 ustawy o Służbie Celnej, należało określić funkcjonariuszowi stopień służbowy w korpusie [...] Służby Celnej, co jest odpowiednie do stanowiska zajmowanego bezpośrednio przed dniem wejścia w życie ustawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w pełni podziela argumentację organu, iż przepis art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej mianowanie na stopień w korpusie oficerów młodszych Służby Celnej uzależnia od zajmowania bezpośrednio przed dniem wejścia w życie ustawy, stanowiska związanego z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników lub pełnienia obowiązków na tym stanowisku. Celowo przepis art. 223 umiejscowiony został w rozdziale 14 zatytułowanym "Przepisy przejściowe", co oznacza, że jest to przepis regulujący wyłącznie takie sytuacje, które mogą pojawiać się na tle wprowadzania w życie nowych uregulowań. Także oczywiste jest, iż aby skorzystać z dobrodziejstwa normy art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy funkcjonariusz musi przed dniem wejścia w życie ustawy, zajmować stanowisko związane z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników lub pełnić obowiązki na tym stanowisku. Nie chodzi tu o zajmowanie takich stanowisk w okresach poprzednich, dawniej, ale bezpośrednio przed datą wejścia w życie omawianej ustawy nowelizującej. Inne rozumienie tego przepisu prowadziłoby do sytuacji absurdalnej. Na poparcie powyższego twierdzenia można przywołać zasady wykładni językowej omawianego przepisu, zasady logiki i zasady techniki prawodawczej - § 30 załącznika do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej". Zatem nieprawidłowy jest zarzut skargi – wadliwej interpretacji przez organ przepisu art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy pragmatycznej i zarzut naruszenia przez to art. 2 i art. 7 Konstytucji RP. Nie sposób także podzielić trafności zarzutu skargi naruszenia przez oba organy przepisów procesowych, albowiem fakt zajmowania przed dniem wejścia w życie przepisów nowelizujących ustawę o Służbie Celnej przez skarżącego stanowiska niezwiązanego z podporządkowaniem służbowym innych funkcjonariuszy lub pracowników, które ma miejsce w odniesieniu do takich stanowisk jak np. dyrektor izby celnej, naczelnik urzędu celnego, naczelnik wydziału, kierownik referatu/oddziału, itp. jest i zawsze był w niniejszej sprawie oczywisty. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.