I SA/Gd 1409/12

WyrokWSA w Gdańsku2013-02-19

Skład orzekający: Joanna Zdzienicka-Wiśniewska, Ewa Kwarcińska, Bogusław Woźniak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy obowiązek podatkowy z tytułu umowy pożyczki zawartej przed 1 stycznia 2007 r., od której nie zapłacono podatku od czynności cywilnoprawnych (PCC) i nie złożono deklaracji, powstały na skutek powołania się na fakt jej zawarcia w 2011 r., powinien być oceniany według przepisów obowiązujących w dacie zawarcia umowy, czy w dacie powołania się na nią?
Ratio decidendi
Obowiązek podatkowy z tytułu umowy pożyczki, od której nie zapłacono PCC i nie złożono deklaracji, powstały na skutek powołania się na fakt jej zawarcia po upływie terminu przedawnienia, powstaje na nowo i podlega przepisom obowiązującym w dacie tego powołania. W związku z tym, nawet jeśli umowa została zawarta przed 1 stycznia 2007 r., zastosowanie mogą mieć przepisy wprowadzone później, w tym sankcyjna stawka 20%.
Stan faktyczny
Podatnik zawarł w 2005 r. ustną umowę pożyczki na kwotę 250.000 zł, nie zgłosił jej do urzędu skarbowego ani nie zapłacił należnego podatku od czynności cywilnoprawnych (PCC). W 2011 r. wpłacił 5.000 zł tytułem PCC według stawki 2% i złożył deklarację, powołując się na fakt zawarcia umowy pożyczki. Minister Finansów uznał, że stanowisko podatnika jest nieprawidłowe, wskazując na możliwość zastosowania sankcyjnej stawki 20% ze względu na powołanie się na fakt zawarcia umowy pożyczki po upływie terminu przedawnienia.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska, Sędziowie Sędzia NSA Ewa Kwarcińska, Sędzia WSA Bogusław Woźniak (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Claudia Kozłowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 19 lutego 2013 roku sprawy ze skargi J. D. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 30 lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku od czynności cywilnoprawnych oddala skargę. J. D. złożył wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualne sprawie dotyczącej podatku od czynności cywilnoprawnych w zakresie opodatkowania umowy pożyczki. Wnioskodawca przedstawił następujący stan faktyczny. W dniu 1 grudnia 2005 r. zawarł z rodzicami, w formie ustnej, umowę pożyczki na kwotę 250.000 zł. Za powyższą kwotę kupił udział wynoszący 1/3 w nieruchomości gruntowej do swego majątku odrębnego, będąc stanu wolnego. Umowa sprzedaży w formie aktu notarialnego została przekazana do wiadomości urzędu skarbowego. Wnioskodawca nie zgłosił pożyczki na formularzu do urzędu skarbowego w terminie 14 dni od daty dokonania czynności ani nie zapłacił w tym terminie podatku od czynności cywilnoprawnych. W dniu 30 marca 2011 r. wnioskodawca dokonał wpłaty kwoty 5.000 zł tytułem podatku od czynności cywilnoprawnych od ww. umowy, według stawki 2%. Natomiast w dniu 31 marca 2011 r. złożył w urzędzie skarbowym deklarację PCC-3 i dołączył do niej dowód zapłaty podatku. Następnie podatnik złożył pierwszy raz przed organem podatkowym wyjaśnienia i wskazał w nich na zawartą w dniu 1 grudnia 2005 r. umowę pożyczki z rodzicami. Podatek został wpłacony w wysokości 2% bez odsetek. Wpłata podatku miała miejsce przed powołaniem się na fakt zawarcia umowy pożyczki. W odniesieniu do przytoczonego stanu faktycznego wnioskodawca przedstawił następujące pytanie: czy w opisanym stanie faktycznym właściwie zastosowano stawkę podatku 2 % dla umowy pożyczki z dnia 1 grudnia 2005 r. z uwagi na fakt, że przepis o 20 % stawce wszedł w życie dopiero od 2007 r. Zdaniem wnioskodawcy, skoro w dacie udzielenie przedmiotowej pożyczki w ustawie o podatku od czynności cywilnoprawnych nie obowiązywał, dodany dopiero ustawą z dnia 18 listopada 2006 r. o zmianie ustawy o podatku od spadków i darowizn oraz ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, art. 7 ust. 5, którym przewidziano sankcyjną 20 % stawkę podatku, to dla przedstawionego stanu faktycznego nie może ona mieć zastosowania. Dodatkowo, nie bez znaczenia w ocenie wnioskodawcy jest, że wpłata podatku nastąpiła przed datą powołania się przed urzędem skarbowym na zawartą umowę pożyczki. Minister Finansów wydał interpretację indywidualną z dnia 30 lipca 2012 r. w której uznał, że stanowisko wnioskodawcy przedstawione we wniosku jest nieprawidłowe. Organ interpretujący wskazał, że zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 i 4, z zastrzeżeniem ust. 2, ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 101, poz. 649 ze zm.) – dalej jako "pcc." obowiązek podatkowy powstaje z chwilą dokonania czynności cywilnoprawnych bądź wyjątkowo, z chwilą powołania się przez podatnika na fakt dokonania czynności cywilnoprawnej – jeżeli podatnik nie złożył deklaracji w sprawie podatku od czynności cywilnoprawnych w terminie 5 lat od końca roku, w którym upłynął termin płatności podatku, a następnie powołuje się przed organem podatkowym lub organem kontroli skarbowej na fakt jej dokonania. Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 4 pcc. od umowy pożyczki oraz umowy depozytu nieprawidłowego stawka podatku wynosi 2 %. Stosownie zaś do art. 7 ust. 5, w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 16 listopada 2006 r. o zmianie ustawy o podatku od spadków i darowizn oraz ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych stawka podatku wynosi 20 % jeżeli przed organem podatkowym lub organem kontroli skarbowej w toku czynności sprawdzających, postępowania podatkowego, kontroli podatkowej lub postępowania kontrolnego: 1) podatnik powołuje się na fakt zawarcia umowy pożyczki, depozytu nieprawidłowego lub ustanowienia użytkowania nieprawidłowego albo ich zmiany, a należny podatek od tych czynności nie został zapłacony, 2) biorący pożyczkę, o którym mowa w art. 9 pkt 10 lit. b) powołuje się na fakt zawarcia umowy pożyczki, a nie spełnił warunku udokumentowania otrzymania pieniędzy na rachunek bankowy, albo jego rachunek prowadzony przez spółdzielczą kasę oszczędnościowo – rozliczeniową lub przekazem pocztowym. Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy nowelizującej do czynności cywilnoprawnych, o których mowa w ustawie o pcc., z tytułu których obowiązek podatkowy powstał przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy tj. przed dniem 1 stycznia 2007 r. stosuje się przepisy dotychczasowe. W dalszej kolejności zauważono, że w art. 3 ust. 1 pkt 4 pcc. zawarta została regulacja odnosząca się do podatnika, który nie złożył, pomimo ciążącego na nim obowiązku deklaracji dla potrzeb podatku ocz czynności cywilnoprawnych, i polega ono na tym, że obowiązek podatkowy powstaje z chwilą powołania się na okoliczność dokonania czynności cywilnoprawnej. Przy czym powstanie obowiązku uzależnione zostało od zaistnienia dwóch przesłanek: 1) podatnik nie złożył deklaracji dla potrzeb podatku od czynności cywilnoprawnych w terminie 5 lat od końca roku w którym upłynął termin płatności podatku (z upływem tego terminu następuje przedawnienie zobowiązania podatkowego), 2) podatnik, po upływie tego terminu powołuje się przed organami podatkowymi lub organami kontroli skarbowej na okoliczność dokonania jako jej strona. Wyjątkowość tej regulacji wyraża się więc w tym, że pomimo upływu terminu przedawnienia następuje, wskutek innego zdarzenia – powołania się na fakt dokonania czynności cywilnoprawnej – powtórne powstanie obowiązku podatkowego. Organ interpretujący dokonując oceny stanowiska wnioskodawcy, w kontekście przedstawionego w wniosku stanu faktycznego oraz przytoczonych wyżej przepisów prawa stwierdził, że w związku z powołaniem się na fakt zawarcia umowy pożyczki, wraz z tym powołaniem nastąpiło "odnowienie" obowiązku podatkowego (art. 3 ust. 1 pkt 4 pcc.). Skoro wnioskodawca w okresie 5 lat od daty zawarcia umowy pożyczki nie złożył deklaracji podatkowej i nie zapłacił podatku a ustawodawca przewiduje pomimo tego okresu odnowienie obowiązku podatkowego, to skutki tego zdarzenia dla celów podatkowych należy oceniać według prawa obowiązującego w dacie odnowienia obowiązku podatkowego. W konsekwencji stało się dopuszczalne opodatkowanie tej pożyczki i zastosowanie do niej przepisów obowiązujących od dnia 1 stycznia 2007 r. W sprawie nie ma zaś zastosowania przepis przejściowy tj. art. 4 ust. 1 ustawy nowelizującej. Odpowiadając na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa organ interpretujący, pismem z dnia 5 października 2012 r., stwierdził brak podstaw do zmiany indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego. J. D. wniósł skargę na interpretację indywidualną przepisów prawa podatkowego z dnia 30 lipca 2012 r. wydaną przez Ministra Finansów zarzucając jej naruszenie: 1. art. 7 ust. 5 pkt 1 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 4 oraz art. 7 ust. 1 pkt 4 pcc. poprzez brak przyjęcia, że dla sytuacji faktycznej podatnika zastosowanie znajduje 2 % stawka podatku, a nie wadliwe przyjęcie, że dla sytuacji podatnika znajduje zastosowanie 20 % stawka podatku, gdyż nie ma ku temu podstaw faktycznych, 2. art. 7 ust. 5 pkt 1 pcc. w zw. z art. 4 ust. 1 ustawy nowelizującej oraz art. 3 ust. 1 pkt 1 i art. 7 ust. 1 pkt 4 pcc. poprzez jego niewłaściwą ocenę w sytuacji faktycznej podatnika i przyjecie, że zastosowanie znajduje stawka podatku 20 % od umowy pożyczki zawartej przez skarżącego w dniu 1 grudnia 2005 r. a nie stawka 2 % Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o uchylenie interpretacji indywidualnej. Skarżący uzasadniając skargę nadmienił, że swoje stanowisko odnośnie przedstawionego stanu faktycznego poparł wiedzą uzyskaną z innych interpretacji prawa podatkowego a także z informacji udzielonej przez Krajową Informację Podatkową podając stosowany numer telefonu. Skarżący podkreślił, że z treści art. 7 ust. 5 pkt 1 pcc. nie wynika aby możliwość zastosowania podatku w wysokości 20 % możliwa była dodatkowo także w sytuacji, gdy podatnik zapłacił wprawdzie podatek, ale uczynił to z opóźnieniem. Istotne jest to, że podatnik uiszcza podatek przed powołaniem się na fakt dokonania czynności cywilnoprawnej przed organem. W ocenie skarżącego, organ podatkowy, przez swoiste dodanie do treści art. 7 ust. 5 pkt 1 po słowie "zapłacony" zwrotu "we właściwym terminie" w istocie kreuje nową normę prawa podatkowego, a co najmniej dokonuje jej rozszerzającej interpretacji, co jest niedopuszczalne, zwłaszcza, jeżeli weźmie się pod uwagę, że mamy do czynienia z normą o charakterze sankcyjnym. Skoro więc podatnik zapłacił podatek od czynności cywilnoprawnej, na którą powołuje się później przed organem, to stawka 20 % nie znajdzie zastosowania. Skarżący zwrócił także uwagę na cel art. 7 ust. 5 pcc., którym było utrudnienie obchodzenia przepisów prawa podatkowego w zakresie dochodów ze źródeł nieujawnionych, nie zaś opodatkowanie każdej ujawnionej umowy pożyczki, od której nie został zapłacony podatek, stawką w wysokości 20 %. Skarżący podkreślił legalność środków przekazanych mu przez rodziców akcentując przy tym, że sam fakt przekazania tych pieniędzy przez rodziców dla własnego dziecka nie powoduje, iż pieniądze te stają się nielegalne. Dyrektor Izby Skarbowej, działając jako organ upoważniony przez Ministra Finansów, wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje. Skarga nie ma uzasadnionych podstaw, zatem podlega oddaleniu. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem rozstrzygania przez Sąd jest interpretacja indywidualna Ministra Finansów. Kontrola sądowoadministracyjna obejmuje zatem postępowanie interpretacyjne, które regulowane jest przez przepisy działu II rozdziału 1a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749) – dalej jako "Op." Zgodnie z art. 14b § 3 Op., składający wniosek (o udzielenie interpretacji) jest obowiązany do wyczerpującego przedstawienia stanu faktycznego oraz własnego stanowiska w sprawie. Wyczerpująco przedstawiony stan faktyczny, to taki, na podstawie którego można w sposób pewny i nie budzący żadnych wątpliwości udzielić interpretacji, co do zakresu i sposobu zastosowania prawa podatkowego w indywidualnej sprawie. Wyczerpująco przedstawione stanowisko wnioskodawcy powinno wskazywać przepisy prawa, mogące stanowić postawę dochodzonej interpretacji, oraz ocenę ich znaczenia dla wyczerpująco przedstawionego we wniosku stanu faktycznego. Zgodnie z poglądem wyrażonym w piśmiennictwie, treść wniosku o wydanie indywidualnej interpretacji podatkowej wyznacza przedmiotowy zakres postępowania interpretacyjnego (J. Brolik, Urzędowe interpretacje prawa podatkowego, Warszawa 2010, s. 61). Pogląd ten został zaaprobowany przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z 29 lipca 2010 r., sygn. akt II FSK 944/10, oraz z 16 września 2011 r., sygn. akt II FSK 497/10 (dostępne w CBOS na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Skład orzekający w rozpoznawanej sprawie podziela powyższe stanowisko. Należy bowiem uwzględnić, że wnioskowy charakter postępowania o wydanie indywidualnej interpretacji podatkowej oraz systemowe oczytanie art. 14b-14h Op. prowadzą do konkluzji, że organ wydający interpretację jest "związany" merytorycznie zakresem problemu prawnego, jaki strona przedłoży we wniosku. Szczególnie istotna jest dyspozycja normy zawartej w art. 14g § 1 Op., w myśl której wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej niespełniający wymogów określonych w art. 14b § 3 pozostawia się bez rozpoznania. W rozdziale 1a Ordynacji podatkowej, brak jest zatem przepisu, który nadawałby organom podatkowym uprawnienie do uzupełniania wniosku o elementy prawne lub faktyczne. Na powyższy charakter postępowania interpretacyjnego zobowiązane są zważać w procesie kontroli prawidłowości indywidualnych interpretacji prawa podatkowego sądy administracyjne. Wykonując bowiem obowiązek wyznaczony przez art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) – dalej jako "p.p.s.a." badają prawidłowość stanowiska organu interpretacyjnego wyrażonego na podstawie stanu faktycznego określonego przez wnioskodawcę, który odnosi się do stanu prawnego i jego oceny, przedstawionego także we wniosku. Stąd należy ocenić, że ww. "związanie" organów interpretacyjnych granicami wniosku przenosi się na etap postępowania sądowoadministracyjnego. Zadaniem sądu jest bowiem kontrola prawidłowości wydanej interpretacji, a nie uzupełnianie jej zakresu poprzez wskazywanie elementów stanu prawnego, które ze względu na granice wniosku nie mogły być uwzględnione przez organy interpretacyjne. Pogląd ten jest w pełni zgodny z dyspozycją normy zawartej w art. 134 § 1 p.p.s.a., bowiem o ile wojewódzki sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, które formułuje wnioskodawca przeciwko wydanej indywidualnej interpretacji prawa podatkowego, to związany jest granicami danej sprawy, które wyznacza treść wniosku inicjującego postępowanie interpretacyjne. Reasumując należy stwierdzić, że systemowe odczytanie art. 134 § 1 p.p.s.a. oraz art. 14b-14h Op., prowadzi do wniosku, że sądy administracyjne kontrolując prawidłowość indywidualnych interpretacji prawa podatkowego nie mogą wykroczyć poza granice danej sprawy, które wyznaczają: (a) stan faktyczny przedstawiony we wniosku o indywidualną interpretację prawa podatkowego, (b) stan prawny wskazany przez wnioskodawcę oraz (c) zagadnienie prawne, które ma być przedmiotem interpretacji, a które wskazuje pytanie (pytania) wnioskodawcy (por. cytowany wyrok NSA z 16 września 2011 r., sygn. akt II FSK 497/10). Wnioskodawca przedstawiając, w sposób wystarczający dla udzielenia pisemnej interpretacji zaistniały stan faktyczny wskazał, że w dniu 1 grudnia 2005 r. zawarł ze swymi rodzicami, w formie ustnej, umowę pożyczki na kwotę 250.000 zł. Umowa nie została zgłoszona na urzędowym formularzu, w terminie 14 dni do urzędu skarbowego. Nie został z tego tytułu także uiszczony podatek od czynności cywilnoprawnych. W dniu 30 marca 2011 r. wnioskodawca zapłacił kwotę 5.000 zł tytułem podatku od czynności cywilnoprawnych od zawartej w dniu 1 grudnia 2011 r. umowy według stawki 2 %. W dniu 31 marca 2011 r. złożył w urzędzie skarbowym stosowną deklarację podatkową. Następnie podatnik złożył przed organem pierwszy raz własne wyjaśnienia i wskazał w nich na zawartą w dniu 1 grudnia 2005 r. umowę pożyczki. W odniesieniu do tak przedstawionego stanu faktycznego sformułowano pytanie: czy w opisanym stanie faktycznym właściwie zastosowano stawkę podatku 2 % dla umowy pożyczki z dnia 1 grudnia 2005 r., z uwagi na fakt, że przepisy o 20 % stawce weszły w życie dopiero w 2007 r. W ocenie Sądu, ze względu na argumentację prezentowaną przez strony postępowania, w pierwszej kolejności należy rozważyć istotę zagadnienia prawnego, które zostało przedstawione w pytaniu podatnika. Z treści cytowanego wyżej pytania wynika, że skarżący odnosi swoją wątpliwość do kwestii takiej o to, czy właściwie zastosowano stawkę w wysokości 2 % z uwagi na to, że stawka 20 % weszła w życie dopiero w 2007 r. Dodać w tym miejscu należy, że przedstawiając swoje stanowisko w sprawie wnioskodawca akcentuje, że przepis, który wprowadził 20 % stawkę podatku został dodany ustawą z dnia 18 listopada 2006 r., i nie może mieć zastosowania w odniesieniu do umowy pożyczki zawartej w dniu 1 grudnia 2005 r. Treść pytania wyznacza więc granice rozpoznawanej sprawy do kwestii zasadności zastosowania stawki w wysokości 2% ze względu na reguły intertemporalne; umowa pożyczki zawarta w 2005 r. nie może być oceniana w perspektywie przepisów, które w dacie jej zawarcia nie obowiązywały, jednocześnie przepisy przejściowe ustawy z dnia 18 listopada 2006 r. stanowiły, iż do zdarzeń mających miejsce przed wejściem w życie nowej ustawy należy stosować przepisy dotychczasowe, które stawki w wysokości 20 % do umowy pożyczki nie przewidywały. Mając zatem na uwadze zakres niniejszego postępowania wyznaczony przedstawionym we wniosku stanem faktycznym oraz zagadnieniem prawnym stwierdzić należy, że brak było podstaw do rozważania jaka konkretnie stawka podatku powinna znaleźć zastosowanie w sprawie. Stąd też Sąd uważa za niecelowe odnoszenie się do sporu w tym zakresie, w jakim jego podstawą jest twierdzenie organu interpretującego, iż w sprawie powinna zostać zastosowana stawka w wysokości 20 %. Sąd podziela natomiast co od zasady pogląd Ministra Finansów zawarty w zaskarżonej interpretacji indywidualnej Ministra Finansów, że stanowisko wnioskodawcy jest nieprawidłowe, w szczególności zaś uważa, że trafna jest zasadnicza teza interpretacji Ministra Finansów, iż obowiązek podatkowy w niniejszej sprawie powstał nie z tytułu zawarcia umowy pożyczki ale na skutek powołania się skarżącego na fakt zawarcia takiej umowy. Przedmiotem podatku od czynności cywilnoprawnych jest, zgodnie z treścią art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. b) u.p.c.c., sam fakt zawarcia umowy pożyczki pieniędzy lub rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku. Obowiązek podatkowy w podatku od czynności cywilnoprawnych powstaje w chwili dokonania danej czynności cywilnoprawnej (art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy). Konstrukcja obowiązku podatkowego przyjęta w tych przepisach koresponduje z treścią przepisu art. 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005r., Nr 8, poz. 60 ze zm.). Zgodnie z ostatnio powołanym przepisem obowiązkiem podatkowym jest wynikająca z ustaw podatkowych nieskonkretyzowana powinność przymusowego świadczenia pieniężnego w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w ustawach. Zdarzenia określone w ustawie to zdarzenia prawne, czyli przyczyny sprawcze powstania skutków prawnych, które są jednym z elementów stanu faktycznego. Wyróżniającym elementem obowiązku podatkowego w odniesieniu do pojęcia zobowiązania podatkowego (art. 5 Ordynacji podatkowej), jest jego nieskonkretyzowany charakter. W sytuacji jednak, gdy przewidziane przez prawo czynności stanowią zamknięty stan faktyczny, każda czynność podlegająca opodatkowaniu (taka sytuacja występuje w podatku od czynności cywilnoprawnych) rodzi równocześnie obowiązek podatkowy i zobowiązanie podatkowe. Skoro w ustawie o podatku od czynności cywilnoprawnych określono moment powstania obowiązku podatkowego i zobowiązania podatkowego z chwilą dokonania czynności lub zaistnienia określonego zdarzenia, to jest to zobowiązanie powstające z mocy samego prawa (art. 21 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej). Taka konstrukcja prawna oznacza, że obowiązek podatkowy i zobowiązanie podatkowe powstają równocześnie (por. Z. Ofiarski, Ustawy o opłacie skarbowej, o podatku od czynności cywilnoprawnych – Komentarz; Wydawnictwo ABC Warszawa 2009 r., str. 315 – 317). Dokonanie czynności cywilnoprawnej rodzi zarówno obowiązek podatkowy, jak i zobowiązanie podatkowe. Sposób i czas wykonania zobowiązania podatkowego w tym podatku uzależniony jest od rodzaju stanu faktycznego, w tym od formy dokonania czynności. W art. 3 pcc. enumeratywnie wymieniono czynności i zdarzenia warunkujące powstanie obowiązku podatkowego w podatku od czynności cywilnoprawnych. Przesłanką decydującą o momencie powstania obowiązku podatkowego na gruncie przepisu art. 3 ust. 1 pkt 1 pcc. w odniesieniu do umowy pożyczki jest chwila dokonania tej czynności cywilnoprawnej. Z kolei czynność cywilnoprawna jest dokonana z chwilą realizacji jej wszystkich elementów (umowa pożyczki – art. 720 k.c.). Od tej chwili dla podatników tego podatku biegnie 14 dniowy termin do złożenia deklaracji obraz obliczenia i wpłaty podatku (art. 10 pcc.). Jednocześnie w ustawie o podatku od czynności cywilnoprawnych nie uregulowano instytucji przedawnienia zobowiązania podatkowego z tego tytułu. Oznacza to, że należy w tym zakresie stosować przepis art. 70 § 1 Op., ustalający 5 letni termin przedawnienia. Na tle przedstawionych ogólnych rozwiązań wyjaśnienia wymagało rozwiązanie wprowadzone w art. 3 ust. 1 pkt 4 pcc., dopuszczające możliwość powtórnego - pomimo upływu okresu przedawnienia - powstania obowiązku podatkowego. Wspomniane rozwiązanie znajduje zastosowanie wtedy, gdy podatnik nie złożył deklaracji w sprawie podatku od czynności cywilnoprawnych w terminie 5 lat od końca roku, w którym upłynął termin płatności podatku. W myśl powołanego przepisu w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2007 r., obowiązek podatkowy powstaje z chwilą powołania się przez podatnika na fakt dokonania czynności cywilnoprawnej - jeżeli podatnik nie złożył deklaracji w sprawie podatku od czynności cywilnoprawnych w terminie 5 lat od końca roku, w którym upłynął termin płatności podatku, a następnie powołuje się przed organem podatkowym lub organem kontroli skarbowej na fakt jej dokonania. Przesłankami powtórnego powstania obowiązku podatkowego jest po pierwsze nie złożenie przez podatnika deklaracji w odpowiednim terminie i po drugie powołanie się przez tego podatnika po tym terminie przed organem podatkowym lub organem kontroli skarbowej na fakt jej dokonania. (por. wyrok NSA z dnia 10.1.2012 r., sygn. akt II FSK 1304/10; dostępny www.orzecznictwo.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu, w świetle przedstawionego we wniosku o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego stanu faktycznego, Minister Finansów zasadnie przyjął, że istniały podstawy do zastosowania przepisu art. 3 ust. 1 pkt 4 pcc. Skoro skarżący w ciągu 5-letniego okresu przedawnienia nie zapłaciła podatku, a ustawodawca przewiduje pomimo przedawnienia zobowiązania podatkowego, odnowienie obowiązku podatkowego, to skutki tego zdarzenia dla celów podatkowych należy oceniać według prawa obowiązującego w dacie odnowienia obowiązku podatkowego w zakresie wszystkich przepisów prawa materialnego. (wyrok WSA w Bydgoszczy z 17.02.210 r., sygn. akt I SA/Bd 944/09. LEX nr 575963). Zatem, nie ma racji skarżący twierdząc, że w odniesieniu do umowy pożyczki zawartej w 2005 r. powinna być zastosowana stawka w wysokości 2 % przewidziana dla umowy pożyczki w dacie jej zawarcia. Skoro bowiem zdarzenie wywołujące skutki prawne w realiach niniejszej sprawy miało miejsce w 2011 r. (powołanie się na fakt zawarcia umowy pożyczki) to powinno być oceniane według przepisów obowiązujących w 2011 r. Bez znaczenia dla oceny legalności zaskarżonej interpretacji indywidualnej pozostają interpretacje indywidualne udzielone w innych sprawach, jak również informacje uzyskane przez skarżącego w ramach działającej w Krajowej Informacji Podatkowej infolinii. Nie są to okoliczności, które w sensie prawnym miałyby wiążący wpływ na ocenę legalności zaskarżonego postanowienia. W świetle poczynionych wyżej wyjaśnień należy uznać, że Minister Finansów zajął prawidłowe, co do zasady, stanowisko w zakresie oceny prawnej przedstawionych przez stronę we wniosku o interpretację okoliczności faktycznych. Z tych względów, skargę jako nieuzasadnioną należało oddalić, na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło