VI SA/Wa 2345/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Borowiecki Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Jadwiga Rytych po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2013 r. sprawy ze skargi I. G. na uchwałę Krajowej Rady Notarialnej z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia 1. uchyla zaskarżoną uchwałę, 2. stwierdza, że uchylona uchwała nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Krajowej Rady Notarialnej na rzecz skarżącej I. G. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. I. G. (dalej zwana też skarżącą, stroną) wniosła skargę na uchwałę Krajowej Rady Notarialnej z dnia [...] września 2012 r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 72 § 2 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie (Dz. U. 2008 r., nr 189, poz. 1158) oraz art. 219, art. 127 § 2, art. 141 § 2 i art. 134 w związku z art. 144 k.p.a., która stwierdziła uchybienie terminu do wniesienia przez stronę zażalenia od uchwały Rady Izby Notarialnej w [...] z dnia [...] lipca 2012 r. w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej w Izbie Notarialnej w [...]. Do wydania uchwały doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym; Aplikantka notarialna I. G. zwróciła się do Rady Izby Notarialnej w [...] z wnioskiem o wydanie zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej. Uchwałą nr [...] z dnia [...] lipca 2012 r. Rada Izby Notarialnej w [...] odmówiła stronie wydania zaświadczenia o wskazanej treści. Wskazana uchwala-postanowienie została przez I. G. odebrana osobiście. Jej podpis i potwierdzenie odbioru – bez daty - figuruje na egzemplarzu uchwały pod podpisami członków Rady. Z pisma strony z [...] sierpnia 2012 r. wynika, że odebrała uchwałę w dniu [...] lipca 2012r. i w tym samym dniu złożyła zażalenie. W zażaleniu wniosła o uchylenie uchwały z [...] lipca 2012 r. odmawiającej wydania zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej. Krajowa Rada Notarialna uchwałą z dnia [...] września 2012 r. Nr [...] stwierdziła uchybienie terminu do wniesienia zażalenia przez I. G. W uzasadnieniu uchwały stwierdziła, że w myśl art. 141 § 2 k.p.a. zażalenie wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia stronie, a gdy postanowienie zostało ogłoszone ustnie – od dnia jego ogłoszenia. Sposób obliczania terminów określa art. 57 k.p.a., według którego, jeżeli początkiem terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie, przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie nastąpiło. Skutkiem uchybienia terminu do wniesienia zażalenia jest natomiast na podstawie art. 134 w związku z art. 144 k.p.a. wydanie przez właściwy organ postanowienia stwierdzającego niedopuszczalność zażalenia oraz uchybienie terminu do jego wniesienia. Krajowa Rada Notarialna podkreślała, że art. 57 § 1 k.p.a. jednoznacznie wskazuje, że przy obliczaniu terminu nie uwzględnia się dnia, w którym nastąpiło zdarzenie stanowiące jego początek. Początkiem biegu terminu do wniesienia zażalenia jest więc dzień następujący po dniu, w którym stronie doręczone zostało postanowienie. W związku z tym wniesienie zażalenia w dniu, w którym postanowienie zostało doręczone, również musi zostać uznane za wniesienie go z uchybieniem terminu. Inne przyjęcie rozumienia tego przepisu prowadziłoby do nie dającego się pogodzić z jego brzmieniem wnioskiem, że termin do wniesienia zażalenia liczy osiem, a nie jak wskazał wyraźnie ustawodawca w art. 141 § 2 k.p.a. – siedem dni. Krajowa Rada Notarialna stwierdziła więc że zażalenie wniesione przed dniem doręczenia stronie postanowienia, jak i w dniu jego doręczenia, uznane muszą być za wniesione z uchybieniem terminu. Od powyższej uchwały I. G. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jej uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej uchwale zarzuciła naruszenie art. 141 § 2 k.p.a. w związku z art. 144 k.p.a., w związku z art. 134 k.p.a., art. 63 k.p.a. i art. 57 § 1 k.p.a. skutkujące bezpodstawnym nierozpoznaniem zażalenia, mimo, że skarżony organ był obowiązany do jego rozpoznania już tylko po myśli art. 112 k.p.a. w związku z art. 126 k.p.a. W uzasadnieniu skargi podkreśliła, że terminy ustawowe biegną od momentu początkowego wskazanego w kodeksie, praktycznie od chwili doręczenia aktu stronie postępowania, który jest momentem "wejścia aktu do obrotu prawnego". Od tego momentu strona może akt zaskarżać, z tym, że z uwagi na ustawowe terminy ad quem, czynność musi być dokonana przed upływem terminu, liczonego jak w art. 57 § 1 k.p.a. W związku z powyższym podkreśliła, że składając zażalenie w dniu [...] lipca 2012 r., po odebraniu uchwały - po odebraniu uchwały, żadnego terminu nie przekroczyła. W odpowiedzi na skargę Krajowa Rada Notarialna podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej uchwale wniosła o oddalenie skargi. Podkreśliła, że wykładnia przepisów k.p.a., kwestionowanych w skardze, oparta jest na literalnym brzmieniu art. 57 § 1 k.p.a., w myśl którego przy obliczaniu terminu nie uwzględnia się dnia, w którym nastąpiło zdarzenie stanowiące jego początek. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje; Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają, w pierwszej instancji, wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 ww. ustawy). Rozpoznając skargę I. G. w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że jest zasadna. Przedmiotem skargi jest rozstrzygnięcie o charakterze procesowym, wydanym na podstawie art. 134 k.p.a. w związku 141 k.p.a., w związku z tym poza kontrolą Sądu pozostaje uchwała Rady Izby Notarialnej w [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o odbyciu aplikacji. Z akt administracyjnych wynika, że uchwała Rady Izby Notarialnej w [...] z dnia [...] lipca 2012 r. odmawiająca wydania zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej, została doręczona stronie osobiście w dniu [...] lipca 2012 r. i po odebraniu uchwały, tego samego dnia złożyła ona zażalenie w Izbie Notarialnej w [...]. Zgodnie z art. 141 § 2 k.p.a. zażalenia wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie, a gdy postanowienie zostało ogłoszone ustnie - od dnia jego ogłoszenia stronie. Warunkiem możliwości wniesienia zażalenia na postanowienie jest spełnienie przesłanek z art. 109 i z art. 110 k.p.a. w związku z art. 126 k.p.a. – uzewnętrznienie woli organu przez dręczenie (ogłoszenie) postanowienia stronie/stronom, gdyż z tą chwilą organ jest postanowieniem związany. Poza sporem pozostaje fakt doręczenia stronie uchwały - postanowienia w dniu [...] lipca 2012 r. Zatem z tym dniem organy samorządu zawodowego Notariatu stały się związane postanowieniem o odmowie wydania zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej przez I. G., gdyż z tym dniem przedmiotowe rozstrzygnięcie weszło do obrotu prawnego. Terminy można podzielić na terminy ad quem oraz na terminy post quem. Pierwsze z nich to terminy, przed upływem których należy dokonać wymaganej czynności procesowej, natomiast drugie z nich to terminy, dopiero po upływie których ta czynność może być dokonana. Przykładem tych drugich terminów może być termin określony w art. 79 § 1 k.p.a. - strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków, biegłych lub oględzin przynajmniej na siedem dni przed terminem. Innymi słowy termin post quem uzależnia możliwość dokonania określonej czynności procesowej dopiero po jego upływie, natomiast termin ad quem określa w jakim przedziale czasowym czynność ta będzie prawnie skuteczna. Złożenie środka zaskarżenia, tak jak w rozpoznawanej sprawie złożenie zażalenia od uchwały - postanowienia z dnia [...] lipca 2012 r., zostało ograniczone czasowym okresem od doręczenia tej uchwały do upływu 7 dni liczonych od dnia następnego od dnia doręczenia. W ocenie Sądu, należy jednak odróżnić prawo do złożenia środka zaskarżenia w określonym przedziale czasowym, od uchybienia terminu do złożenia tego środka zaskarżenia. Strona otrzymując rozstrzygnięcie w konkretnym dniu może już skorzystać z prawa do jego zaskarżenia, gdyż zgodnie z art. z art. 141 § 2 k.p.a. zażalenie wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie. Uchybienie terminowi do złożenia zażalenia ma natomiast miejsce w sytuacji złożenia go po upływie owych siedmiu dni liczonych od dnia następnego od otrzymania rozstrzygnięcia. W związku z tym nie można, w ocenie składu orzekającego Sądu, utożsamiać dwóch różnych sytuacji – prawa do wniesienia środka zaskarżenia w wyznaczonych ramach czasowych rozpoczynających się od dnia doręczenia rozstrzygnięcia, z przekroczeniem tych ram czasu na skutek spóźnienia się (wyekspirowania owych ram czasowych) - z końcowym terminem do zaskarżenia rozstrzygnięcia. Uprawnienie strony do złożenia środka zaskarżenia pojawia się z chwilą otrzymania rozstrzygnięcia i kończy się po upływie terminu wskazanego w przepisach postępowania. Oznacza to, że strona nie musi odczekiwać jednego dnia po otrzymaniu (doręczeniu jej) rozstrzygnięcia, by złożyć przysługujący jej środek zaskarżenia. Innymi słowy, uchybienie terminowi do zaskarżenia rozstrzygnięcia należy rozumieć jako zaskarżenie go po upływie terminu. Podobnie jest z zaskarżeniem rozstrzygnięcia przed otrzymaniem rozstrzygnięcia, co należy rozumieć jako zaskarżenie przedwczesne, gdyż w drugim przypadku organ nie uzewnętrznił jeszcze swojej woli prawnie skutecznym doręczeniem rozstrzygnięcia stronie. Odwołanie, i stosownie do art. 144 k.p.a. zażalenie, jest zatem niedopuszczalne, jeżeli decyzja (postanowienie) nie weszła do obrotu prawnego, a więc pomimo że została wydana, nie została stronie doręczona lub ogłoszona. W takiej sytuacji organ II instancji winien, w oparciu o art. 134 k.p.a., stwierdzić niedopuszczalność odwołania. ( por. wyrok WSA z dnia 6 lutego 2008 r. , sygn. akt II SA/Wa 1839/07). Oczywiste jest, że taka sytuacja nie ma miejsca w powyższej sprawie, bowiem zażalenie zostało złożone po odebraniu uchwały z dnia [...] lipca 2012 r. W związku z powyższym, zaskarżona skargą uchwała Krajowej Rady Notarialnej z dnia [...] września 2012 r. Nr [...] została wydana z naruszeniem przepisu art. 134 k.p.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W rozpoznawanej sprawie nie doszło bowiem do uchybienia przez skarżącą terminowi do wniesienia zażalenia, jak to błędnie przyjęła Krajowa Rada Notarialna. Ponownie rozpatrując zażalenie I. G. złożone [...] lipca 2012r. na uchwałę Rady Izby Notarialnej w [...] nr [...] z dnia [...] lipca 2012 r. Krajowa Rada Notarialna będzie miała na względzie wskazane uwagi co do zachowania przez stronę terminu do wniesienia zażalenia. W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku, postanawiając o kosztach postępowania po myśli art. 200 w związku z art. 205 § 2 P.p.s.a.