II SAB/Rz 16/13

z dnia 20 lutego 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący - Sędzia WSA Zbigniew Czarnik po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2013 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B.B. i W.B. na bezczynność [..] S.A. Oddział [..] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej - p o s t a n a w i a - I. odrzucić skargę, II. zwrócić B.B. i W.B. solidarnie kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem wpisu od odrzuconej skargi. Przedmiotem wspólnej skargi B. i W.B., reprezentowanych przez zawodowego pełnomocnika, jest bezczynność [..] S.A. Oddział [..] w sprawie udostępnienia informacji publicznej. Skarżący podali, że podaniem z dnia 18 kwietnia 2012 r. zwrócili się do [..] S.A. Oddział [..] w trybie przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 z późn. zm.) o udostępnienie kserokopii decyzji administracyjnych i innych stosownych czynności prawnych związanych z budową i lokalizacją infrastruktury elektroenergetycznej, które zaprzeczyłyby zasadności zgłaszanych przez nich roszczeń w związku z czynnościami podjętymi wobec [..] S.A. Oddział [..] w celu doprowadzenia do zawarcia umowy o ustanowienie służebności przesyłu i wypłaty wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości stanowiącej ich współwłasności, przez którą przebiegają linie energetyczne. Do dnia wniesienia skargi nie wydano w ich sprawie rozstrzygnięcia o odmowie udostępnienia żądanych informacji lub o umorzeniu postępowania. Uważają, że [..] S.A. Oddział [..] jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznych, ponieważ zajmuje się realizacją zadania publicznego jakim jest dystrybucja energii elektrycznej, a zgłoszone żądania mieszczą się w tym zakresie. Strony skarżące domagają się stwierdzenia bezczynności [..] S.A. Oddział [..] oraz zobowiązania spółki do udostępnienia im informacji publicznych w żądanym zakresie i formie oraz zasądzenia kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę [..] S.A. Oddział [..] wniosła o jej odrzucenie, ewentualnie oddalenie. Podkreślono, że skarżący nie są zainteresowani otrzymaniem informacji publicznej, lecz dowodów na potrzeby sporu cywilnego o ustanowienie służebności przesyłu i wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości, które powinny być gromadzone w trybie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego. Ponadto, żądane dokumenty nie stanowiły informacji publicznych, ponieważ odnoszą się do urządzeń energetycznych stanowiących prywatną własność spółki. Spółka pełni funkcję operatora systemu dystrybucyjnego energii elektrycznej, jednak nie jest to jej jedyna działalność, a żądane dokumenty nie dotyczyły sfery określonej w art. 9c ustawy - Prawo energetyczne. Wyrażono również ocenę, że strona nie jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przed przystąpieniem do merytorycznej kontroli sprawy Sąd zobowiązany jest do zbadania przesłanek warunkujących dopuszczalność skargi, w tym zdolności sądowej stron postępowania. Zauważyć należy, że skarżący reprezentowani przez zawodowego pełnomocnika jako stronę postępowania w sprawie bezczynności w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej wskazali [..] S.A. Oddział [..]. Zgodnie z art. 32 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn.zm.) dalej: P.p.s.a., w postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej stronami są skarżący oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Na gruncie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 z późn. zm.) dalej: u.d.i.p., obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: 1) organy władzy publicznej, 2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych, 3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa, 4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego, 5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Powyższe przepisy należy uzupełnić unormowaniami art. 25 i następnych P.p.s.a. Stosownie do przepisów art. 25 § 1 – 4 P.p.s.a. zdolność występowania przed sądem administracyjnym jako strona (zdolność sądową) ma osoba fizyczna i osoba prawna. Zdolność sądową mają także państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej oraz organizacje społeczne nieposiadające osobowości prawnej, a także inne jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, jeżeli przepisy prawa dopuszczają możliwość nałożenia na te jednostki obowiązków lub przyznania uprawnień lub skierowania do nich nakazów i zakazów, a także stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Zdolność sądową mają ponadto organizacje społeczne, choćby nie posiadały osobowości prawnej, w zakresie ich statutowej działalności w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób. Stosownie do art. 12 ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz. U. Nr 94, poz. 1037 z późn. zm.) dalej: k.s.h., osobowość prawną spółka akcyjna uzyskuje z chwilą wpisu do rejestru, którym jest Krajowy Rejestr Sądowy - Rejestr Przedsiębiorców. Żaden przepis k.s.h. nie przyznaje osobowości prawnej ani zdolności sądowej oddziałowi spółki akcyjnej, która ma siedzibę na terenie Rzeczypospolitej Polskiej. W świetle art. 4 u.d.i.p. oddział spółki akcyjnej nie jest "podmiotem reprezentującym państwową osobę prawną albo osobę prawną samorządu terytorialnego ani też podmiotem reprezentującym inną państwową jednostkę organizacyjną albo jednostkę organizacyjną samorządu terytorialnego", ani też "podmiotem reprezentującym inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym", ani osobą prawną, w której Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego lub zawodowego mają pozycję dokonującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Oczywistym jest także, że oddział spółki akcyjnej nie jest organem władzy publicznej. Nie jest też żadnym z innych podmiotów wymienionych w u.d.i.p. obowiązanym do udostępnienia informacji publicznej. Oddział spółki akcyjnej nie tylko nie posiada osobowości prawnej, ale też nie może być uznany za podmiot, o którym mowa w art. 4 ust. 1 i 2 u.d.i.p. Należy zwrócić uwagę, że odpowiedzi na pisma skarżących były sporządzane na "papierze firmowym", a z zawartych na stopce informacji wynika, że osobą prawną jest [..] Spółka Akcyjna z siedzibą w [..] i to właśnie ta spółka lub podmioty ją reprezentujące (w zależności od konkretnej sytuacji), mogą być stroną w postępowaniu ze skargi na bezczynność w sprawie udostępnienia informacji publicznej. W ocenie Sądu takie określenie przez skarżących strony przeciwnej postępowania sądowoadministracyjnego nie jest brakiem w zakresie zdolności sądowej lub procesowej, który da się uzupełnić w trybie art. 31 P.p.s.a. Skarżący od początku bowiem wadliwie wskazywali jako stronę tego postępowania oddział spółki akcyjnej. Wskazanie w skardze jednostki organizacyjnej osoby prawnej jako strony postępowania nie można uznać za brak usuwalny. Nie ma żadnych podstaw, aby w tym wypadku wzywać pełnomocnika do właściwego określenia strony postępowania sądowoadministracyjnego. To skarżący decyduje, kto jest jego przeciwnikiem procesowym, którego bezczynność zaskarża. Sąd obligatoryjnie natomiast bada w pierwszej kolejności, czy wskazana przez skarżącego jednostka może być stroną postępowania przed tym sądem. Siedziba spółki akcyjnej jest jednym z elementów określających tę spółkę, który musi być określony w statucie (art. 304 § 1 pkt 1 k.s.h.) i niekiedy decyduje o odróżnieniu podmiotów posiadających taką samą lub podobną firmę. Siedzibą osoby prawnej - zgodnie z art. 41 Kodeksu cywilnego jest miejscowość, w której ma siedzibę jej organ zarządzający. Oddział spółki może stanowić zorganizowaną część przedsiębiorstwa spółki, co jednak nie przesądza o samodzielności takiej jednostki, a przede wszystkim jej podmiotowości zarówno na gruncie prawa cywilnego jak i administracyjnego. Osoby kierujące oddziałem spółki, w oparciu o posiadane pełnomocnictwa od osób, które są uprawnione do reprezentowania spółki, reprezentują - w objętym pełnomocnictwem zakresie - spółkę o określonej firmie i z określoną siedzibą. Jak wyżej wskazano niewłaściwe w świetle art. 25 P.p.s.a. określenie jednostki, której bezczynności dotyczy skarga, nie jest brakiem formalnym skargi ani też brakiem podlegającym uzupełnieniu w trybie przewidzianym w art. 31 P.p.s.a. To ostatnie wezwanie może mieć bowiem miejsce wówczas, gdy nabycie zdolności sądowej związane jest z dokonaniem określonej czynności, takiej jak np. wpis do rejestru, a dokonanie czynności jest uzależnione od woli podmiotu niemającego zdolności sądowej (tak M. Niezgódka – Medek – teza 1 do art. 31 – B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Lex 2011). Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 12 kwietnia 2000 r., sygn. akt V SA 1935/99 (Palestra 2000, nr 7 – 8, str. 248), każdy kto może stać się stroną stosunku prawnego nawiązanego na podstawie prawa materialnego z mocy decyzji administracyjnej (innego aktu lub działania albo bezczynności, objętego zakresem sądowej kontroli), może też występować w postępowaniu sądowoadministracyjnym jako strona postępowania dotyczącego tego stosunku, czyli podmiot wyposażony w zdolność sądową. W odniesieniu natomiast to zdolności sądowej podmiotów, których działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi, istotne jest, czy są one organami uprawnionymi do władczego działania lub jednostkami, które z mocy prawa lub na podstawie porozumień mogą, tak jak organy, załatwiać sprawy z zakresu prawa publicznego. W odniesieniu do spraw z zakresu dostępu do informacji publicznej, stroną w postępowaniu sądowoadministracyjnym mogą być jednostki, podmioty lub organizacje wymienione w art. 4 ust. 1 i 2 u.d.i.p. W ocenie Sądu oddział spółki akcyjnej nie spełnia tych kryteriów. Jest on jedynie jednostką organizacyjną osoby prawnej, która na mocy stosownych pełnomocnictw może upoważnić określone osoby do reprezentowania spółki jako takiej. Zwykle te pełnomocnictwa są ograniczone do zakresu związanego z funkcjonowaniem tego oddziału przedsiębiorstwa. Brak jednak jakichkolwiek podstaw, aby za podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej określony w u.d.i.p. uznać oddział spółki akcyjnej. Skarżący, reprezentowani przez zawodowego pełnomocnika, sami wskazali swego przeciwnika procesowego i wskazaniem powyższym objęto jednostkę, która nie ma zdolności sądowej. Z tego powodu Sąd odrzucił skargę, orzekając na podstawie art. 58 § 1 pkt 5 w zw. z art. 25 § 1 i 3 P.p.s.a. W punkcie II postanowienia Sąd orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 w zw. z art. 202 § 2 P.p.s.a.