I OZ 398/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Irena Kamińska po rozpoznaniu w dniu 24 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 26 marca 2013 r., sygn. akt II SA/Wr 801/12 odmawiające przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi D. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia (...) sierpnia 2012 r. Nr (...) w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania zakończonego ostatecznym postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia (...) września 2005 r., (...)stwierdzającym niedopuszczalność wniesienia zażalenia na pismo dotyczące sprecyzowania przez stronę treści żądania postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 26 marca 2013 r., sygn. akt II SA/Wr 801/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym D. W. w sprawie z jej skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia (..) sierpnia 2012 r. Nr (...) w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania zakończonego ostatecznym postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia (...) września 2005 r., (...)stwierdzającym niedopuszczalność wniesienia zażalenia na pismo dotyczące sprecyzowania przez stronę treści żądania. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, iż w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia (...) sierpnia 2012 r. (Nr (...)) w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania zakończonego ostatecznym postanowieniem stwierdzającym niedopuszczalność wniesienia zażalenia na pismo dotyczące sprecyzowania przez stronę treści żądania w kwocie 200 zł D. W. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. W uzasadnieniu podniosła, że łączny miesięczny dochód brutto jej i męża, z którym prowadzi gospodarstwo domowe wynosi 1849 zł oraz że posiada udziały we własności działek gruntu o łącznej pow. 2.500 m². Wskazała także na fakt swojego zadłużenia. Pismem referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, doręczonym w dniu 4 lutego 2013 r., wezwano wnioskodawczynię do sprecyzowania i udokumentowania w terminie 7 dni danych dotyczących jej dochodów, zobowiązań i miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem siebie i domu, a także wyjaśnienia m.in. czy korzysta z pomocy osób trzecich, w jakiej wysokości byłaby w stanie uiścić wpis sądowy, z jakich źródeł czerpała środki na ponoszenie dotychczasowych kosztów postępowania oraz przedstawienia dokumentów potwierdzających fakt zadłużenia oraz jego wysokość W odpowiedzi na powyższe wezwanie D. W. wskazała, że nie jest w stanie uiścić żadnego wpisu oraz załączyła kserokopię tzw. odcinka emerytalnego, z którego wynika, że przyznane jej świadczenie emerytalne wynosi 1.425 zł, a otrzymuje je wysokość 840, 71 zł. netto. Oświadczyła także, że swoją trudną sytuację majątkową wykazała we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 20 lutego 2013 r., doręczonym wnioskodawczyni w dniu 15 marca 2013 r., referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem w dniu 19 marca 2013 r. D. W. złożyła skutecznie sprzeciw, w wyniku czego postanowienie referendarza utraciło moc. W jego uzasadnieniu wskazała, że nie jest w stanie uiścić kosztów sądowych, a wszystkie prośby i oświadczenia są interpretowane na jej niekorzyść. Wydając zaskarżone postanowienie Sąd pierwszej instancji stwierdził, iż w stanie faktycznym istniejącym w rozpatrywanej sprawie brak jest przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu złożonego wniosku strona nie wskazała udokumentowanych okoliczności motywujących niemożność poniesienia kosztów postępowania. Nie przedłożyła także stosownych dokumentów na skutek wezwania w tym przedmiocie czy też na etapie złożenia sprzeciwu, chociaż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek nie tylko rzetelnego i wyczerpującego przedstawienia stanu faktycznego, ale także poparcia powoływanych okoliczności środkami dowodowymi. W realiach niniejszej sprawy, podniesione przez wnioskodawczynię okoliczności, na których oparła swój wniosek o przyznanie prawa pomocy (niemożność uiszczenia żadnych kosztów postępowania, fakt zadłużenia), zostały w istocie jedynie zasygnalizowane, ale nie wykazane, czyli, dowiedzione, udokumentowane, udowodnione. Podany natomiast we wniosku łączny dochód miesięczny brutto skarżącej oraz jej męża w wysokości 1849 zł, wskazuje, że wnioskodawczyni posiada stały miesięczny dochód, z którego może pokryć koszty postępowania. Natomiast korzystanie z instytucji prawa pomocy powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, a więc wtedy, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła D. W. nie zgadzając się z zapadłym rozstrzygnięciem. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Prawo pomocy może być udzielone w zakresie całkowitym lub częściowym (art. 245 P.p.s.a.). W zakresie całkowitym obejmuje ono zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Prawo to przyznaje się, jeżeli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym polega natomiast na zwolnieniu tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego, względnie rzecznika patentowego. Jeżeli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.), to przysługuje jej prawo pomocy w zakresie częściowym. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że skarżąca nie wykazała, iż znajduje się w takiej sytuacji materialnej, która kwalifikowałaby ją do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Ze złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że stan majątkowy nie pozwala zaliczyć skarżącej do osób, których środki do życia są ograniczone. Skarżąca wykazała bowiem, że prowadzi wspólnie gospodarstwo domowe i osiąga wspólnie dochód miesięczny w wysokości 1849 zł oraz posiada udziały gruntu o łącznej powierzchni 2.5000 m². Należy także zauważyć, iż w niniejszym postępowaniu Sąd skorzystał z możliwości określonej w art. 255 p.p.s.a. i wezwał skarżącą do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy tj. poprzez wskazanie dochodów, zobowiązań i miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem siebie i domu, a także wyjaśnienia m.in. czy korzysta z pomocy osób trzecich, w jakiej wysokości byłaby w stanie uiścić wpis sądowy, z jakich źródeł czerpała środki na ponoszenie dotychczasowych kosztów postępowania oraz przedstawienia dokumentów potwierdzających fakt zadłużenia oraz jego wysokość. Skarżąca nie uczyniła zadość wezwaniu, bowiem nie przedstawiła wskazanych w wezwaniu dokumentów, uniemożliwiając tym samym pełną ocenę swojego rzeczywistego stanu majątkowego. Stąd jak słusznie stwierdził Sąd pierwszej instancji, przyznanie prawa pomocy jest możliwe wyłącznie w przypadku wyczerpującego i wiarygodnego przedstawienia sytuacji materialnej przez wnioskodawcę. Sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Ponadto w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, iż niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (zob. postanowienie NSA z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06). W takiej sytuacji należy uznać, że Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, iż skarżącej pozostaje kwota, która pozwala jej, bez uszczerbku koniecznego dla siebie i swojej rodziny, uiścić wpis. Skarżąca nie wykazała ponadto okoliczności, które mogłyby świadczyć o jej trudnej sytuacji materialnej uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.