II SA/Sz 1078/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel, Sędziowie Sędzia WSA Maria Mysiak, Sędzia NSA Iwona Tomaszewska (spr.), Protokolant Teresa Zauerman, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 lutego 2013 r. sprawy ze skargi A. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta z dnia [...] nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego A. B. kwotę [...] ([...]) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu [...] r. do Zarządu Dróg Miejskich wpłynął wniosek z dnia [...] r. A. B. o rozłożenie na raty kary pieniężnej w kwocie [...] zł za umieszczenie reklamy bez zezwolenia właściwego zarządcy drogi, nałożonej decyzją z dnia [...] r. nr [...]. Wnioskodawca we wniosku wskazał, że prowadzi działalność gospodarczą – Kancelarię radcy prawnego. Nie jest w stanie jednorazowo uiścić powyższej kwoty, gdyż obecnie znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. Dyrektor Zarządu Dróg Miejskich pismem z dnia r [...]., na podstawie art. 64 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego – wezwał wnioskodawcę do usunięcia braków wniosku z dnia [...] r. w terminie 7 dni od daty otrzymania niniejszego wezwania przez doręczenie następujących dokumentów: 1) jeżeli występują inne źródła dochodów aniżeli tylko z działalności gospodarczej należy je udokumentować poprzez dołączenie np. : przychodów z umowy o pracę (PIT – 11 za [...]), bądź z tytułu renty, emerytury (decyzja ZUS, KRUS); 2) przedstawić wszystkie dokumenty obciążające budżet domowy np. : kserokopie rachunków za gaz, czynsz, prąd – za ostatni miesiąc z 2012 roku; 3) należy także uzupełnić dokumenty o PIT za 2011 r. z prowadzonej działalności gospodarczej, a także oświadczenie czy korzystał z pomocy publicznej. W przypadku korzystania z pomocy de minimus, należy załączyć formularz informacji przedstawionych przy ubieganiu się o tą pomoc. W wezwaniu pouczono stronę, że nie usunięcie powyższych braków we wskazanym terminie spowoduje pozostawienie wniosku bez rozpoznania. Powyższe pismo doręczono A. B. w dniu [...] A. B. pismem z dnia [...] r. (nadanym w urzędzie pocztowym w dniu [...] r.) wyjaśnił, że poza prowadzoną działalnością gospodarczą nie ma innego źródła dochodu. Jednocześnie wniósł "o przedłużenie terminu o 7 dni do przedłożenia dokumentacji dot. wydatków ponoszonych na gospodarstwo domowe oraz PIT za rok 2011, gdyż w tak krótkim czasie nie jest w stanie przedłożyć całej dokumentacji". Dyrektor Zarządu Dróg Miejskich pismem z dnia [...] r. (doręczonym stronie w dniu [...] r.) poinformował A. B. , że z uwagi na nieuzupełnienie braków wniosku o rozłożenie na raty w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania, nie ma możliwości rozpatrzenia prośby o rozłożenie opłaty na raty, a zwłaszcza przywrócenia terminu do uzupełnienia braków. Wskazał też, że należy niezwłocznie dokonać wpłaty kwoty [...] zł na podany w piśmie rachunek bankowy. A. B. w dniu [...] r. wniósł do Dyrektora Zarządu Dróg Miejskich o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych wniosku o rozłożenie na raty płatności kary pieniężnej. W uzasadnieniu wniosku podał, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy, gdyż nie był w stanie przedłożyć żądanych dokumentów w zakreślonym terminie, a nadto przekroczenie terminu spowodowane było wyjątkowo dużą ilością obowiązków służbowych. Postanowieniem z dnia [...] r., Nr [...] Dyrektor Zarządu Dróg Miejskich, działając z upoważnienia Prezydenta Miasta z dnia [...] r. do załatwiania spraw należących do właściwości zarządcy drogi publicznej, na podstawie art. 123, art. 59 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, po rozpoznaniu wniosku z dnia [...] r. A. B. o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych wniosku o rozłożenie na raty płatności kary pieniężnej nałożonej decyzją nr [...] z dnia [...] r. – odmówił przywrócenia terminu. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że zgodnie z art. 58 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Za okoliczności uzasadniające przywrócenie terminu należy uznać siłę wyższą, chorobę i inne okoliczności, na które strona nie ma wpływu. Brak możliwości zachowania terminu z powodu dużej liczby obowiązków służbowych w żadnym przypadku nie może stanowić podstawy do uwzględnienia żądania, gdyż organizacja pracy zawodowej nie może usprawiedliwiać braku winy strony. Ponadto wnioskodawca nie dopełnił warunku określonego w art. 58 § 2 k.p.a. tj. jednocześnie z wniesieniem prośby o przywrócenie terminu nie dopełnił czynności, dla której określony był termin. Na powyższe postanowienie A. B. wniósł zażalenie, zarzucając naruszenie prawa przez błędne jego zastosowanie oraz naruszenie art. 11 k.p.a. Podkreślił, że uchybienie terminu do usunięcia braków formalnych wniosku o rozłożenie na raty płatności kary pieniężnej nastąpiło bez jego winy, bowiem zabezpieczenie interesów klientów należy uznać za inną ważną przyczynę, dla której uchybił terminowi. Ponadto organ w postanowieniu nie odniósł się do możliwości rozłożenia na raty kary pieniężnej, nie wyjaśnił także szczegółowo przyczyn odmowy przywrócenia terminu, a organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możliwości doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] r., [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu zażalenia A. B. – utrzymało w mocy zaskarżonego postanowienie. W uzasadnieniu postanowienia Kolegium wskazało, że A. B. złożył wniosek o rozłożenie na raty kary pieniężnej nałożonej decyzją z dnia [...] r. za zajęcie pasa drogowego, polegające na umieszczeniu reklamy bez zezwolenia właściwego zarządcy drogi. Pismem z dnia [...] r. został wezwany do uzupełnienia braków formalnych wniosku przez dołączenie stosownych dokumentów w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W dniu [...] r. wpłynęło do Zarządu Dróg Miejskich pismo skarżącego o przedłużenie o 7 dni terminu do złożenia żądanych dokumentów. Następnie w piśmie z dnia [...] r. (wysłanym w dniu [...] r.) A. B. wniósł o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych wniosku o rozłożenie na raty nałożonej kary pieniężnej wskazując, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy, gdyż nie był w stanie przedłożyć żądanych dokumentów w zakreślonym terminie, a przekroczenie terminu spowodowane było wyjątkowo dużą ilością obowiązków. W dalszej części uzasadnienia Kolegium przytoczyło treść art. 58 k.p.a. oraz powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne wskazało, że brak winy strony zachodzi tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przy ocenie braku winy po stronie zainteresowanego, organ administracji powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiego można wymagać od strony dbającej o swoje interesy (wyrok WSA w Olsztynie z dnia 27 stycznia 2009 r., sygn.akt II SA/Ol 857/09, LEX nr 481520). Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zalicza się np. : nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się drugą osobą (wyrok WSA w Warszawie z dnia 29 lipca 2008 r., sygn.akt VII SA/Wa 116/08, LEX nr 504703). W ocenie Kolegium, skarżący nie uprawdopodobnił, że zaistniały okoliczności, które spowodowały niemożność dokonania czynności w terminie. Za całkowicie bezzasadne organ uznał usprawiedliwienie strony, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy, zatem wniosek o przywrócenie terminu nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżący nie wykazał też, że złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu oraz jednocześnie ze złożeniem wniosku nie dopełnił czynności, dla której określony był termin. A. B. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł o uchylenie postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. lub przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżący zarzucił, że postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa przez błędne jego zastosowanie oraz z naruszeniem art. 7, art. 9 i art. 11 Kodeksu postępowania administracyjnego. W ocenie strony, SKO w swoim postanowieniu nie odniosło się do możliwości rozłożenia kary pieniężnej na raty i nie wyjaśniło szczegółowo przyczyn, dla których odmówiło rozłożenia tej należności na raty, a organ administracji publicznej powinien wyjaśnić stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu. Naruszenie wskazanych przepisów K.p.a. narusza interes prawny skarżącego, gdyż ZDM nigdy nie wezwał go do zdjęcia reklamy z zajętego pasa drogowego, tylko od razu zastosował najsurowniejszą karę w postaci wymierzenia wysokiej kary pieniężnej. ZDM nie podjął też żadnych czynności w celu wyjaśnienia sprawy zatem naruszył art. 7 k.p.a. Ponadto organ nakładając karę pieniężną nie odniósł się do wniosku o rozłożenie jej na raty, a to stanowi naruszenie art. 9 k.p.a., gdyż organy ZDM i SKO nie czuwały nad tym by strona miała należytą wiedzę dotyczącą szczegółowych przepisów nakazujących uiszczanie opłat od tego rodzaju reklam. Zarząd dróg nie poinformował strony w stosownym terminie, że należy uiszczać opłaty za zawieszenie reklam. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odpowiadając na skargę wniosło o jej oddalenie z powodu braku przesłanek do uznania, że zaskarżone postanowienie jest niezgodne z prawem. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Kontrola sprawowana przez sąd administracyjny, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 – dalej p.p.s.a.), polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach dalej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kierując się powyższymi zasadami, Sąd uznał, że skarga jest uzasadniona, aczkolwiek z przyczyn innych niż wskazane przez skarżącego. Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest postanowienie o odmowie przywrócenia siedmiodniowego terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o rozłożenie na raty należności z tytułu kary za zajęcie pasa drogowego. Termin siedmiodniowy, o którym mowa w art. 64 § 2 k.p.a. jest terminem ustawowym, nie może być zatem ani skrócony, ani przedłużony. Wnoszący podanie może jednak złożyć wniosek o przywrócenie tego terminu, w razie uchybienia bez własnej winy, na zasadach i w trybie określonym w art. 58 – 59 k.p.a. Co do zasady istnieje zatem możliwość przywrócenia terminu ustawowego, ale przywrócić można termin, który faktycznie został uchybiony a skutki uchybienia są negatywne dla strony. W realiach rozpoznawanej sprawy, zaskarżone postanowienie zostało podjęte z naruszeniem art. 58 § 1 k.p.a., ponieważ odnosi się do terminu ustawowego zakreślonego przez organ w sytuacji, gdy jego zakreślenie nastąpiło z naruszeniem art. 62 § 2 k.p.a. Art. 64 § 2 k.p.a. stanowi, że w sytuacji, gdy podanie nie czyni zadość innym (niż wymienione w § 1 tegoż artykułu) wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Przepis ten dotyczy wyłącznie formalnych braków pisma, innych niż wskazane w § 1 art. 64 k.p.a., do których stosownie do treści art. 63 § 2 i 3 k.p.a. – należą : określenie żądania, podpis strony, jeżeli działa przez pełnomocnika – dołączenie pełnomocnictwa oraz wymagania wskazane w przepisach szczególnych. Innymi słowy, art. 64 § 2 k.p.a. dotyczy wyłącznie formalnych braków pisma, których nieusunięcie nie pozwala na nadanie temu pismu – wnioskowi biegu. Nie dotyczy natomiast okoliczności, które organ uznaje za istotne dla ustalenia stanu faktycznego sprawy. Brakiem formalnym pisma nie jest zatem niezałączenie do wniosku o rozłożenie na raty dowodów na okoliczności sytuacji materialnej wnioskodawcy. Brak takich dowodów nie uzasadnia pozostawienia wniosku bez rozpoznania i nie stanowi przeszkody do rozpoznania sprawy. Nieprzedłożenie przez stronę dowodów może spowodować, że organ uzna za nieudowodnione fakty i twierdzenia, na których oparte jest żądanie zawarte we wniosku i podejmie rozstrzygnięcie w oparciu o materiał dowodowy dotychczas zebrany, Dlatego też w piśmie z dnia r [...]. (k – 3 akt adm.) skierowanym do skarżącego, wzywającym do uzupełnienia wniosku o dokumenty uzasadniające okoliczności uzasadniające rozłożenie należności na raty, organ błędnie wskazał rygor wynikający z art. 64 § 2 k.p.a. czyli rygor pozostawienia wniosku o rozłożenie na raty bez rozpoznania. Organ był wprawdzie uprawniony do zobowiązania wnioskodawcy do przedłożenia dowodów na potwierdzenie żądania podania, jednakże nie miał podstaw prawnych do obwarowania tego zobowiązania rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania. A zatem nie wywiązanie się przez wnioskodawcę w zakreślonym przez organ terminie, nie mogło prowadzić do pozostawienia wniosku bez rozpoznania, a sam termin siedmiodniowy wskazany w zobowiązaniu nie mógł być traktowany jako termin procesowy przywracalny, do którego odnosi się art. 58 k.p.a. W tej zaś sytuacji wydanie zaskarżonego postanowienia opartego o przepis art. 58 k.p.a. narusza nie tylko ten przepis, ale uchybia również zasadzie praworządności określonej w art. 6 k.p.a., co powinien mieć na względzie organ ponownie rozpoznający sprawę. Z powyższych względów, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" i art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w pkt 1 wyroku. Orzeczenie w pkt II wyroku o kosztach postępowania zostało wydane na podstawie art. 200 tej ustawy.