II SA/Po 1095/12

Dnia 21 lutego 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2013 rok sprawy ze skargi I. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2012 roku Nr [...] w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzew i ustalenie opłaty; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] sierpnia 2012 roku Nr[...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę 1.889,- zł (tysiąc osiemset osiemdziesiąt dziewięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Burmistrz Miasta i Gminy po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją z dnia [...] sierpnia 2012r. na podstawie art. 83 ust. 1, art. 84 ust. 1, 2, 3, art. 85 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 roku o ochronie przyrody (t.j. Dz . U. z 2009r. nr 151, poz. 1220 ze zm.), § 1 i 2 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 13 października 2004r w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew (Dz. U. Nr 228, poz. 2306 ze zm.) oraz pkt. 2 obwieszczenia Ministra Środowiska z dnia 15 październik 2010r. w sprawie stawek opłat za usuniecie drzew i krzewów oraz kar za zniszczenie zieleni na rok 2011 (M.P. Nr 76 poz. 954) 1. zezwolił I. A. na wycięcie następujących drzew: 1 szt. grochodrzewia i 2 szt. brzozy brodawkowatej z terenu zabudowy usługowo-produkcyjnej w M. położnego na działce o nr [...] w terminie do 31.12.2012r. W związku z powyższym Burmistrz w punkcie 2. decyzji ustalił opłatę za usunięcie przedmiotowych drzew w wysokości 39.037,40 zł, zgodnie ze wskazanym w punkcie 3. decyzji sposobem naliczenia opłaty oraz w punkcie 4. decyzji wskazał, że opłatę za usunięcie drzew należy wpłacić na wskazane w decyzji konto w terminie 14 dni od jej uprawomocnienia się. Burmistrz na podstawie zebranego materiału dowodowego ustalił, że strona prowadzi działalność związaną z działalnością spółki A s.j. Organ I instancji przyjął, że I. A. dokonuje sprzedaży wyhodowanych piskląt spółce jawnej, której jest współwłaścicielem. Fakt ten wskazuje na stałe stosunki gospodarcze między dwoma podmiotami. Tym samym strona prowadzi działalność związaną z działalnością gospodarczą innego podmiotu jednocześnie zgodnie z art. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, działalność wytwórcza w zakresie również hodowli zwierząt jest działalnością gospodarczą, do której nie stosuje się jedynie przepisów tej ustawy, a przepisy szczególne w zakresie podatku rolnego i działów specjalnych produkcji rolnej. Tym samym dział specjalny jest działalnością gospodarczą gdyż spełnia przesłanki z art. 2 ustawy o działach swobody działalności gospodarczej bowiem jest zarobkowa, wytwórcza, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły oraz jest związana z prowadzeniem działalności gospodarczej tak samej strony jak i jej stałego kontrahenta. W tym stanie faktycznym nie można uznać, aby wycinka drzew nie była dokonana na cele nie związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Z samego wniosku strony wynika, że usunięcie drzew ułatwi dojazd samochodów dostawczych do zakładu podczas prac załadunkowych i rozładunkowych. Burmistrz przyjął, że wnioskodawczyni wykazała ważny interes w zamiarze usunięcia drzew i zezwolił na ich usunięcie, naliczając jednocześnie opłatę za usunięcie 3 drzew. Odwołanie od powyższej decyzji organu I instancji wniosła I.A. reprezentowana przez adw. R. K. domagając się jej uchylenia w części dotyczącej ustalenia opłaty za usunięcie drzew - punkt. 2, 3 i 4 decyzji oraz wniosła o przekazanie sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania. Odwołująca się wskazała, że posiada tytuł prawny do działki nr [...] położonej w M. oraz prowadzi dział specjalny produkcji rolnej w zakresie wylęgu i chowu piskląt, co w świetle dyspozycji art. 3 ustawy z dnia 02.07.2004r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 173 poz. 1807 ze zm.) oznacza, że działalność ta traktowana jako chów i hodowla zwierząt, została wyłączona z działalności gospodarczej. Zostało to również potwierdzone decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...].02.2011. Odwołująca się argumentowała, że na działce nr [...] prowadzony jest wyłącznie wylęg piskląt i chów przez osobę fizyczną, zatem w świetle postanowień art. 86 ust.1 pkt.2 ustawy o ochronie przyrody w związku z art. 3 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej winna była być zwolniona z opłaty. Nadto odwołująca się wskazała, że organ I instancji nie ustosunkował się do wniosku o zastosowanie względem wnioskodawczyni nasadzeń zastępczych, o których mowa w art. 84 ust.4 w związku z art. 83 ust.3 ustawy o ochronie przyrody. Organ nie wskazał, dlaczego nie rozpatrywał tego wniosku, jak też nie podał merytorycznych przyczyn jego nieuwzględnienia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] października 2012r. utrzymało zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy. Kolegium argumentowało, że zgodnie z art. 86 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody nie pobiera się opłat za usunięcie drzew, na których usunięcie osoba fizyczna uzyskała zezwolenie na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Wobec powyższego do spełnienia przesłanek określonych w tym przepisie niezbędne jest łączne spełnienie dwóch warunków: adresatem zwolnienia winna być osoba fizyczna w rozumieniu kodeksu cywilnego oraz cel stanowiący przyczynę usunięcia drzewa nie może być związany z prowadzeniem działalności gospodarczej. W ocenie organu działalność wytwórcza w rolnictwie w rozumieniu tego przepisu jest działalnością gospodarczą i cechy te wypełnia również prowadzony przez odwołującą się dział specjalny produkcji rolnej obejmujący chów i hodowlę drobiu. Wyłączenia zawarte w z art. 3 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oznaczają, że tego aktu prawnego nie stosuje się do działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie upraw rolnych oraz chowu i hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, co jednak nie oznacza, że nie mają zastosowania inne regulacje prawne, dotyczące prowadzenia działalności gospodarczej, w tym powołany przepis art. 86 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody. Zgodnie ze złożonym wnioskiem przyczyną zamierzonego usunięcia drzew, jest planowane poszerzenie wjazdu, gdyż występują utrudnienia w pracach zakładu przy rozładunku i załadunku samochodów dostawczych. Tym samym, Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, że wycięcie drzew jest związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, a co za tym idzie brak podstaw do zastosowania zwolnienia z mocy art. 86 ust. 1 pkt 2 ustawy. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniosła I. A. reprezentowana przez adw. R. K. zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 86 ust. 1 pkt 1 ustawy z 16 kwietnia o ochronie przyrody w zw. z art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 2 lipca 2004r. o swobodzie działalności gospodarczej poprzez przyjęcie, że chów i hodowla piskląt jest działalnością gospodarczą, w związku z czym nie można stosować względem osoby prowadzącej taką działalność postanowień art. 86 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie przyrody. Nadto skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego, tj. art. 84 ust. 4, art. 86 ust. 1 pkt 4 i art. 86 ust. 1 pkt 5 ustawy o ochronie przyrody poprzez ich niezastosowanie. Skarżąca zarzuciła także naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 7, art. 77 i art. 80 kpa poprzez pominięcie kwestii wyjaśnienia czy usunięcie 3 drzew z nieruchomości na działce nr 2074: 1/ zagrażało bezpieczeństwu ludzi lub mienia w istniejących obiektach budowlanych lub funkcjonowaniu urządzeń, o których mowa w art. 49 §1 kc, 2/ czy trzy drzewa rosnące na działce nr [...] będące przedmiotem sporu zagrażały bezpieczeństwu ruchu drogowego, 3/ czy trzy drzewa rosnące na działce nr [...] w M. zostały posadzone lub wyrosły przed czy po zakwalifikowaniu działki nr 2074 w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na cele budowlane. Wskazując na powyższe strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Miasta i Gminy w części zaskarżonej i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania z uwzględnieniem odpowiednio kosztów postępowania oraz kosztów zastępstwa procesowego. W ocenie skarżącej Kolegium dokonało błędnej wykładni art. 86 ust. 1 pkt. 1 ustawy o ochronie przyrody w związku z art. 2 i art. 3 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej przyjmując, że chów i hodowla piskląt przez stronę skarżącą było działalnością gospodarczą podczas gdy przy prawidłowej wykładni przedmiotowych przepisów taką działalnością nie była, a co za tym idzie istniała podstawa do zwolnienia skarżącej z opłat, o których mowa w art. 84 i 85 ustawy o ochronie przyrody. Skarżąca wskazała, że składając wniosek o zgodę na usuniecie drzew posiadała aż pięć tytułów stanowiących podstawę do zwolnienia z opłaty: 1/ art. 84 ust. 4 ustawy o ochronie przyrody - zezwolenie na usunięcie drzew w zamian za zastąpienie ich innymi drzewami, 2/ art. 86 ust. 1 pkt. 4 ustawy o ochronie przyrody - zezwolenie na usunięcie drzew na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej, 3/ art. 86 ust. 1 pkt. 4 ustawy o ochronie przyrody - zezwolenie na usunięcie drzew w związku z zagrożeniem bezpieczeństwa ludzi lub mienia lub funkcjonowania urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 kc, 4/ art. 86 ust. 1 pkt. 5 ustawy o ochronie przyrody - zezwolenie na usunięcie drzew w związku z zagrożeniem bezpieczeństwa ruchu drogowego, 5/ art. 86 ust. 1 pkt. 7 ustawy o ochronie przyrody - zezwolenie na usuniecie drzew, które wyrosły lub posadzono je po zakwalifikowaniu nieruchomości w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na cele budowlane. Skarżąca zarzuciła, że organ I instancji nie wyjaśnił dlaczego nie wyraził zgody na zastąpienie drzew usuwanych nowymi nasadzeniami (art. 84 ust.4 ustawy o ochronie przyrody), chociaż skarżąca od samego początku deklarowała gotowość nasadzeń zastępczych i o to wnosiła. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie i powołało się na argumentację zawartą w uzasadnieniu decyzji organu II instancji. Nadto Kolegium wskazało, że w toku postępowania administracyjnego skarżąca powoływała się jedynie na okoliczność, że jako osoba fizyczna prowadzi dział specjalny produkcji rolnej, a jako przyczynę usunięcia drzew podała utrudnienia w pracach zakładu. W toku postępowania skarżąca nie wskazywała na zagrożenia bezpieczeństwa osób i mienia w innych obiektach budowlanych, jak i na funkcjonowanie urządzeń. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest zasadna, aczkolwiek nie wszystkie jej zarzuty są trafne. W pierwszej kolejności należy wskazać, że strony nie kwestionowały zezwolenia I. A. na wycięcie trzech drzew. Natomiast, przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest ustalenie przez organy administracji opłaty za usunięcie przedmiotowych drzew, co zostało zawarte w punkcie 2, 3 i 4 decyzji organu I instancji. Skarżąca podważając zasadność ustalenia opłaty wskazuje, że brak jest podstaw do jej ustalenia na gruncie okoliczności niniejszej sprawy, a przynajmniej wystąpiły przesłanki zwalniające skarżącą od obowiązku uiszczenia opłaty za usunięcie drzew. W myśl przepisu art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2009, Nr 151, poz. 1220 ze zm., dalej zwana "ustawą") usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta na wniosek posiadacza nieruchomości, a z usunięciem drzew lub krzewów wiąże się obowiązek uiszczenia opłaty za korzystanie ze środowiska (art. 84 ust. 1 ustawy). Intencją ustawodawcy jest przyjęcie takiej konstrukcji, zgodnie z którą uiszczenie opłaty za usunięcie drzew o jakiej mowa w art. 84 ust. 1 ustawy jest regułą, która przewiduje wyjątki. Obowiązek uiszczenia opłaty nie występuje w przypadku zaistnienia przesłanek określonych w art. 86 ust. 1 pkt 1-13 ustawy. Wnioskująca o uzyskanie zezwolenia może uwolnić się od obowiązku uiszczenia opłaty również wówczas, gdy właściwy organ na podstawie art. 84 ust. 4 ustawy odroczy na okres trzech lat od dnia wydania zezwolenia termin uiszczenia opłaty za usunięcie drzew lub krzewów, jeżeli zezwolenie przewiduje ich przesadzenie lub zastąpienie drzewami i krzewami nasadzonymi w innym miejscu. Jeżeli przesadzone albo posadzone w zamian drzewa lub krzewy zachowają żywotność po upływie 3 lat od dnia ich przesadzenia albo posadzenia lub nie zachowały żywotności z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości, należność z tytułu ustalonej opłaty za usunięcie drzew lub krzewów podlega umorzeniu przez organ właściwy do naliczania i pobierania opłat (art. 84 ust. 5 ustawy). W niniejszej sprawie skarżąca argumentowała we wniosku, że wnosi o usunięcie trzech drzew z uwagi na utrudniony, w pracach zakładu przy rozładunku i załadunku, dojazd samochodów dostawczych. Zatem organy administracji w tym zakresie na podstawie uzupełnionego materiału dowodowego rozważyły kwestię odstąpienia od pobrania opłaty za usunięcie drzew, o jakiej mowa w art. 86 ust. 1 pkt 2 ustawy. Organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy w tej części oraz na jego podstawie słusznie przyjęły, że wprawdzie skarżąca jako osoba fizyczna, zajmując się chowem i hodowlą piskląt, nie prowadzi działalności gospodarczej, do której stosuje się przepisy ustawy o swobodzie działalności gospodarczej (art. 2 w zw. z art. 3 ustawy z dnia 2 lipca 2004r. o swobodzie działalności gospodarczej, Dz.U. z 2010r., Nr 220, poz. 1447 ze zm.), to jednak usunięcie drzew, na które skarżąca uzyskała zezwolenie związane jest z prowadzeniem działalności gospodarczej. Słusznie uznały organy administracji, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie zachodzi przypadek wyłączający pobranie opłaty za usunięcie drzew, o jakim mowa w art. 86 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody. Do spełnienia przesłanek określonych w powyższym przepisie niezbędne jest bowiem spełnienie dwóch warunków. Po pierwsze adresatem zezwolenia powinna być osoba fizyczna w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego oraz po drugie cel stanowiący przyczynę usunięcia drzewa nie może być związany z prowadzeniem działalności gospodarczej. Ustawodawca w art. 86 ust. 1 pkt 2 ustawy nie określił, przez kogo ma być prowadzona działalność gospodarcza. W związku z tym nie jest istotne, czy posiadacz nieruchomości prowadzi działalność gospodarczą w powyższym znaczeniu. Istotne jest to, czy cel realizacji, któremu służy usunięcie drzew jest z taką działalnością związany. Dlatego też można wyobrazić sobie sytuację, w której posiadacz nieruchomości będzie prowadził działalność gospodarczą, ale przyczyna usunięcia drzew nie będzie pozostawała z nią w związku i wówczas usunięcie drzew lub krzewów będzie zwolnione z opłat za korzystanie ze środowiska, oraz taką, w której posiadaczem nieruchomości będzie co prawda osoba fizyczna, ale usunięcie drzew lub krzewów będzie związane z działalnością gospodarczą, jak w niniejszej sprawie. Skarżąca sama bowiem wskazała, że chodzi o poprawę dojazdu do zakładu prowadzonego przez spółkę jawną A, która zajmuje się głównie ubojem, przetwórstwem i handlem drobiu (k. 29 akt adm. I instancji). Podkreślała, że chodzi o bezpieczny podjazd pod rampę wyładowczą (k. 8 akt adm. I instancji). Nie ulega, zatem wątpliwości, że usuniecie drzew jest w celu gospodarczym. Zgodnie z przyjętym rozumieniem przepisu art. 86 ust. 1 pkt 2 ustawy nieistotne jest, że tą działalność gospodarczą w spółce nie prowadzi skarżąca jako osoba fizyczna, do której skierowane jest zezwolenie na usunięcie drzew. Przyjęte przez ustawodawcę rozwiązanie ma, bowiem na celu wyeliminowanie zwolnienia z opłat usuwania drzew lub krzewów przez osoby fizyczne z nieruchomości, gdzie będzie prowadzona działalność gospodarcza oraz pozwolenia przedsiębiorcom na usuwanie drzew z terenów pozostających w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Nie znalazły natomiast uzasadnienia zarzuty skarżącej dotyczące kolejnych okoliczności wyłączających poniesienie opłaty za usuniecie drzew opisane w art. 86 ust. 1 pkt 4, 5, 7 ustawy. W pierwszej kolejności zarzuty te uznać należy za spóźnione, zostały podniesione dopiero na etapie skargi do Sądu, zatem organy administracji nie miały możliwości ich rozpatrzenia. W takiej sytuacji badanie tych zarzutów wyłącza się spod kontroli Sądu, który nie może w tym zakresie dokonywać oceny stanu faktycznego i prawnego przed organami. Okoliczności te winny być również przedmiotem analizy i oceny organów przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Zasadny natomiast jest zarzut skarżącej dotyczący naruszenia art. 84 ust. 4 ustawy o ochronie przyrody, zgodnie z którym organ właściwy do wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu odracza, na okres 3 lat od wydania zezwolenia, termin uiszczenia opłaty za ich usunięcie, jeżeli zezwolenie przewiduje przesadzenie ich w określone miejsce lub zastąpienie innymi drzewami lub krzewami. W powyższego wynika, że skoro skarżąca w toku postępowania administracyjnego wskazywała na zamiar dokonania nasadzeń, to organ winien był okoliczności te rozpatrzyć i ustosunkować się do nich. W konsekwencji organy administracji winny rozważyć możliwość dokonania tych nasadzeń na terenie działki skarżącej, jakiego rodzaju gatunkami drzew i w tym zakresie rozważyć warunki odroczenia uiszczenia opłaty za usunięcie drzew. Tym bardziej, że intencją ustawodawcy w świetle przepisów ustawy o ochronie przyrody jest również restytucja drzew, w przypadku korzystania ze środowiska poprzez usunięcie jego chronionych elementów. Wskazane okoliczności w rozpoznawanej sprawie nie zostały w ogóle przez organy rozważone, a to ma wpływ na wynik sprawy. Nadto organy naruszyły art. 7 kpa, art. 77 §1 kpa i art. 107 §3 kpa, poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego i brak uzasadnienia stanowiska organu, w tym brak wyjaśnienia dlaczego organy nie ustosunkowały się do zamiaru skarżącej dokonania nowych nasadzeń. Mając powyższe na uwadze, Sąd z tego powodu zaskarżoną decyzję Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy z [...] sierpnia 2012r. uchylił na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej "p.p.s.a."). Ponownie rozpoznając sprawę organy administracji I, jak i II instancji wezmą pod uwagę poczynione w niniejszym uzasadnieniu uwagi, w szczególności, że nie rozpatrzono przesłanek dotyczących odroczenia obowiązku uiszczenia opłaty za usunięcie drzew. Organy winny wziąć pod uwagę, że skarżąca zaproponowała zasadzenie nowych drzew, ocenić możliwość dokonania tych nasadzeń w świetle przepisów ustawy o ochronie przyrody i konsekwencji rozważyć możliwość odroczenia opłaty za usuniecie przedmiotowych drzew. Nadto organy winny ustosunkować się do wszystkich podnoszonych przez skarżącą okoliczności wyłączających pobranie opłaty o jakich mowa w art. 86 ust. 1 ustawy, co następnie winno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji zgodnie z art. 107 § 1 i 3 kpa. W tym stanie rzeczy Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a. orzekł, jak w punkcie I wyroku. Orzeczenie o kosztach postępowania znajduje swoje uzasadnienie w treści art. 200 p.p.s.a, jak Sąd orzekł w punkcie II wyroku. O wykonalności zaskarżonej decyzji Sąd orzekł na mocy art. 152 p.p.s.a., jak w punkcie III wyroku.