II SA/Op 83/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. Z. na działalność Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie skargi na działalność organu odrzucić skargę. Pismem z dnia 18 stycznia 2013 r. W. Z. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, skargę na działalność Prezesa Sądu Okręgowego w Opolu oraz Ministerstwo Sprawiedliwości żądając zadośćuczynienia w wysokości 150.000 zł. Skargę uzasadnił brakiem "jakichkolwiek działań w sprawie mającej na celu wykazanie błędu i fałszerstw jakich dopuścił się Sędzia Sądu Rejonowego w Głubczycach", podczas procesu spadkowego. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej odrzucenie, na zasadzie art. 58 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Uzasadniając wniosek wskazał na przebieg postępowania w sprawie i poinformował, że pismem z dnia 17 grudnia 2012 r. W. Z. zwrócił się do Ministra Sprawiedliwości z prośbą o "przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w sprawie matactwa jakiego dopuścił się Sędzia Sądu Rejonowego w Głubczycach" w związku z prowadzonym postępowaniem sądowym z udziałem skarżącego. Przedmiotowe pismo zostało potraktowane przez organ jako skarga administracyjna złożona w trybie Działu VIII Kodeksu postępowania administracyjnego i dnia 2 stycznia 2013 r. przekazane zostało, do rozpoznania Prezesowi Sądu Okręgowego w Opolu. Zdaniem organu, skarga wniesiona do tut. Sądu jest wynikiem przedstawionego działania Ministerstwa Sprawiedliwości, a skarżący kwestionuje sposób rozpatrzenia przez Ministerstwo jego korespondencji z dnia 17 grudnia 2012 r. dotyczącej działalności orzeczniczej sędziego sądu powszechnego. Skarga ta jednakże nie podlega kognicji sądu administracyjnego, nie jest on bowiem właściwy do rozpoznawania skarg związanych z krytyką sposobu rozpatrywania korespondencji skargowej w rozumieniu Działu VIII Kodeksu postępowania administracyjnego, jak i do przyznania ewentualnego zadośćuczynienia. Z tego względu, skarga powinna ulec odrzuceniu, jako niedopuszczalna. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę należało odrzucić. Sąd z urzędu bada w pierwszej kolejności dopuszczalność skargi, ustalając czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia, wymienionych enumeratywnie w art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a. Obowiązkiem sądu przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi jest zbadanie m.in. legitymacji skarżącego, zachowanie terminu do wniesienia skargi i spełnienia przez nią warunków formalnych, a przede wszystkim ocena dopuszczalności skargi. W tym ostatnim aspekcie chodzi m.in. o to, czy skarga dotyczy przedmiotu objętego właściwością sądu administracyjnego. Stosownie do treści art. 3 § 2 P.p.s.a. sądy administracyjne orzekają w sprawach w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty jednostek samorządu terytorialnego i ich związków inne niż określone w pkt. 5 podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 P.p.s.a.). W pojęciu sprawy sądowoadministracyjnej mieści się kontrola działalności administracji publicznej, w zakresie wyznaczonym w art. 3 P.p.s.a., a także inne kwestie rozpoznawane w postępowaniu prowadzonym na podstawie przepisów P.p.s.a., jak wymienione w art. 4 spory o właściwość lub kompetencyjne, a także przekazane z mocy ustaw odrębnych. Oznacza to, że sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznawania spraw, które nie zostały wymienione w przytoczonych regulacjach. Zasada ta znajduje zastosowanie również w rozpoznawanej sprawie. Jak wynika z akt sprawy, W. Z. wyraził dezaprobatę dla działania Ministra Sprawiedliwości, który przekazał jego skargę na działalność sędziego Sądu Rejonowego w Głubczycach, do rozpoznania Prezesowi Sądu Okręgowego w Opolu. Zakwestionował zatem sposób rozpatrzenia jego skargi przez ww. organ. W. Z. nie wskazał jednakże decyzji, postanowienia lub innego aktu lub czynności, podjętych lub dokonanych przez ww. organy, a które zgodnie z obowiązującymi przepisami mogłyby być przedmiotem skargi przed sądem administracyjnym. Analiza zarzutów zawartych w skardze oraz w pismach procesowych, zdaniem Sądu, uprawnia stwierdzenie, że skarga ta ma charakter tzw. "skargi powszechnej", jaką strona niezadowolona z działania organu może wnieść w trybie przepisów Działu VIII ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zatytułowanego - "Skargi i wnioski". Przedmiotem skargi powszechnej może być bowiem w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw (art. 227 Kodeksu postępowania administracyjnego). Sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznawania skarg powszechnych w rozumieniu Działu VIII K.p.a., co potwierdza utrwalone już w tej kwestii orzecznictwo sądowoadministracyjne. Odnotować również wypada, że postępowanie uregulowane w Dziale VIII Kodeksu postępowania administracyjnego ma charakter odrębny od postępowania administracyjnego, nie kończy się ono wydaniem decyzji administracyjnej, lecz jedynie informuje o sposobie załatwienia tej skargi. Skarga ta rozpoznawana jest na podstawie przepisów przywołanego Działu VIII K.p.a. i w stosunku do niej przepisy P.p.s.a. nie znajdują zastosowania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 grudnia 1998r., nr III SA 1636/97, dostępny w programie komputerowym LEX nr 37138, a także postanowienie NSA z dnia 15 maja 2009r., sygn. akt I OZ 520/09, zamieszczone na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Natomiast zgodnie z art. 229 pkt 8 K.p.a., organem właściwym do rozpatrzenia skargi na działalność Ministra Sprawiedliwości jest Prezes Rady Ministrów. Wskazać także warto, że również badanie prawidłowości sposobu prowadzenia postępowania w sprawie o dział spadku, czego domaga się skarżący, nie mieści się w zakresie działania przedmiotowego sądów administracyjnych. Sprawy o stwierdzenie nabycia spadku, jak i dział spadku, jak to wskazano w odpowiedzi na skargę należą do właściwości sądu powszechnego. Postępowanie w takich sprawach toczy się według przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, znajdujących się zarówno w przepisach Księgi pierwszej dotyczącej ogólnie procesu, jak i w przepisach odnośnie postępowań odrębnych Dział IV "Sprawy z zakresu prawa spadkowego" w art. 627 do art. 691. Sama materia prawa spadkowego jest regulowana przepisami Kodeksu cywilnego, Księga czwarta "Spadki" art. 922 - art. 1088. Zgodnie natomiast z art. 1 Kodeksu postępowania cywilnego, zawierającym definicję sprawy cywilnej, akt ten normuje postępowanie sądowe w sprawach ze stosunków z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego i opiekuńczego oraz prawa pracy, jak również w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych oraz w innych sprawach, do których przepisy tego Kodeksu stosuje się z mocy ustaw szczególnych (sprawy cywilne). Stosownie zaś do art. 2 § 1 do rozpoznawania spraw cywilnych powołane są sądy powszechne, o ile sprawy te nie należą do właściwości sądów szczególnych, oraz Sąd Najwyższy. W tym stanie rzeczy, skoro rozpatrywana sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, skargę należało odrzucić, na podstawie wskazanego wyżej art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a.