I OSK 1343/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Monika Nowicka Sędziowie NSA Izabella Kulig-Maciszewska del. WSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) Protokolant asystent sędziego Dorota Chromicka po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Obrony Narodowej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 lutego 2013 r., sygn. akt II SA/Wa 1860/12 w sprawie ze skargi J. P. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie wyznaczenia na stanowisko służbowe w części dotyczącej zaszeregowania stanowiska do grupy uposażenia oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 22 lutego 2013 r., sygn. akt II SA/Wa 1860/12, uchylił decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lipca 2012 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie wyznaczenia na stanowisko służbowe, w części dotyczącej zaszeregowania stanowiska do grupy uposażenia. Minister Obrony Narodowej, decyzją z dnia [...] lipca 1999 r., wyznaczył J. P. na stanowisko służbowe radcy prawnego w Wojewódzkim Sztabie Wojskowym w [...]. Minister Obrony Narodowej, decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r., odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] lipca 1999 r., w części dotyczącej zaszeregowania tego stanowiska służbowego do grupy uposażenia U-14. Minister Obrony Narodowej, po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia [...] lipca 2012 r., utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] czerwca 2012 r. W uzasadnieniu wskazano, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego istotą jest ustalenie, czy decyzja podlegająca kontroli dotknięta jest jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a. Decyzja z dnia [...] lipca 1999 r., w części dotyczącej grupy uposażenia, nie narusza rażąco art. 224 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz.U. z 2010 r. nr 10, poz. 65, ze zm.), ponieważ uposażenie było zaszeregowane na poziomie innych kluczowych stanowisk służbowych jednostki wojskowej, w której żołnierz pełnił służbę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi J. P., podkreślił, że zgodnie z art. 224 ust. 1 ustawy o radcach prawnych radca prawny, wykonujący zawód na podstawie stosunku pracy, ma prawo do wynagrodzenia i innych świadczeń określonych w układzie zbiorowym pracy lub w przepisach o wynagradzaniu pracowników, obowiązujących w jednostce organizacyjnej zatrudniającej radcę prawnego. Wynagrodzenie to nie może być niższe od wynagrodzenia przewidzianego dla stanowiska pracy głównego specjalisty lub innego równorzędnego stanowiska pracy. Zgodnie natomiast z art. 75 powołanej ustawy stosunek służbowy oraz wynikające z niego prawa i obowiązki radców prawnych i aplikantów radcowskich będących żołnierzami w czynnej służbie wojskowej, funkcjonariuszami Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej lub Straży Więziennej w zakresie nieokreślonym niniejszą ustawą określają przepisy odrębnych ustaw. Tym samym art. 224 ust. 1 ustawy o radcach prawnych stanowi lex specialis do przepisów ustawy pragmatycznej, która zawiera przepisy regulujące wynagrodzenie należne żołnierzom zawodowym. Podkreślono, że nie ma znaczenia fakt, iż stanowisko głównego specjalisty nie znajduje się w strukturze etatowej konkretnej jednostki wojskowej, a istotne jest, iż stanowisko takie istnieje w Siłach Zbrojnych. Przyznanie radcy prawnemu, pełniącemu zawodową służbę wojskową, uposażenia niższego niż określone dla głównego specjalisty, stanowi więc rażące naruszenia art. 224 ust. 1 ustawy o radcach prawnych. Skargę kasacyjną wniósł Minister Obrony Narodowej, żądając uchylenia wyroku WSA w Warszawie i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Zarzucił naruszenie: • art. 8 ust. 5, art. 9 ust. 1, art. 224 ust. 1 i art. 75 ustawy o radcach prawnych w zw. z art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 1 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2010 r. nr 90, poz. 593, ze zm.) poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że jeżeli w danej jednostce organizacyjnej wchodzącej w skład Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (samodzielnej jednostce wojskowej), niezależnie od jej hierarchicznego usytuowania, nie występuje stanowisko głównego specjalisty, to stanowisko radcy prawnego powinno być zaszeregowane do grupy uposażenia przysługującego głównemu specjaliście w najwyższych szczeblach dowodzenia resortu obrony narodowej; • art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c P.p.s.a. ponieważ Sąd I instancji, w wyniku dokonania błędnej wykładni oraz niewłaściwego zastosowania przepisów prawa materialnego, uznając, że decyzja z dnia [...] lipca 2012 r. została wydana z naruszeniem art. 156 § 1, art. 157 § 1 i art. 158 §1 K.p.a., uchylił ją; • art. 151 P.p.s.a. przez jego niezastosowanie. Podniesiono, że art. 224 ust. 1 ustawy o radcach prawnych posługuje się pojęciem jednostki organizacyjnej. Jednostką organizacyjną wchodzącą w skład Sił Zbrojnych jest jednostka wojskowa, jaką jest w przedmiotowej sprawie Wojewódzki Sztab Wojskowy w [...]. Zgodnie z art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych jednostką wojskową jest jednostka organizacyjna Sił Zbrojnych funkcjonująca na podstawie nadanego przez Ministra Obrony Narodowej etatu, określającego jej strukturę wewnętrzną, posługującą się pieczęcią urzędową z godłem i nazwą (numerem), jednostka organizacyjna podległa Ministrowi Obrony Narodowej oraz komórka organizacyjna Ministerstwa Obrony Narodowej. Jest podmiotem samodzielnym, z własnym budżetem, pieczęcią i uprawnieniami nadanymi jej dowódcy lub szefowi. Tym samym przez jednostkę organizacyjną, o której mowa w art. 224 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, należy rozumieć daną jednostkę organizacyjną (jednostkę wojskową), w której wykonuje swoje obowiązki służbowe radca prawny, będący żołnierzem zawodowym i do tej jednostki organizacyjnej należy odnosić zapis określający, że wynagrodzenie radcy prawnego powinno kształtować się na poziomie wynagrodzenia głównego specjalisty lub też innego równorzędnego stanowiska. Naczelny Sąd Administracyjny zaważył co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.; dalej: P.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną, związany jest jej granicami. Z urzędu bierze pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie żadna z enumeratywnie wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zachodzi, a więc NSA rozpoznał skargę kasacyjną w jej granicach. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Podkreślić na wstępie należy, że zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ oddalenie skargi było konsekwencją prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego, a więc było zgodnie z art. 151 P.p.s.a. Zgodnie z art. 8 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz.U. z 2010 r. nr 10, poz. 65, ze zm.) radca prawny wykonuje zawód w ramach stosunku pracy, na podstawie umowy cywilnoprawnej, w kancelarii radcy prawnego oraz w spółce cywilnej, jawnej, partnerskiej lub komandytowej, przy czym wspólnikami w spółkach cywilnej, jawnej i partnerskiej oraz komplementariuszami w spółce komandytowej mogą być wyłącznie radcowie prawni lub radcowie prawni i adwokaci, a wyłącznym przedmiotem działalności takich spółek jest świadczenie pomocy prawnej. Ilekroć w ustawie jest mowa o "stosunku pracy", "zatrudnieniu", "wynagrodzeniu", rozumie się przez to również odpowiednio "stosunek służbowy", "pełnienie służby" i "uposażenie". Zgodnie natomiast z art. 75 ustawy o radcach prawnych stosunek służbowy oraz wynikające z niego prawa i obowiązki radców prawnych i aplikantów radcowskich będących żołnierzami w czynnej służbie wojskowej, funkcjonariuszami Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej lub Służby Więziennej w zakresie nieokreślonym ustawą określają przepisy odrębnych ustaw. Z powołanych przepisów wynika, że do radców prawnych – żołnierzy zawodowych, zatrudnionych w jednostkach organizacyjnych podległych Ministrowi Obrony Narodowej, stosuje się przepisy ustawy o radcach prawnych. Tym samym ma do nich zastosowanie art. 224 ust. 1 powołanej ustawy, gwarantujący radcy prawnemu wykonującemu zawód na podstawie stosunku służbowego żołnierza zawodowego prawo do wynagrodzenia i innych świadczeń określonych w przepisach o wynagradzaniu pracowników, obowiązujących w jednostce organizacyjnej zatrudniającej radcę prawnego. Wynagrodzenie to nie może być niższe od wynagrodzenia przewidzianego dla stanowiska pracy głównego specjalisty lub innego równorzędnego stanowiska pracy. Jeżeli prawo do dodatków uzależnione jest od wymagania kierowania zespołem pracowników, wymagania tego nie stosuje się do radcy prawnego. Uwzględnić trzeba także regulację zawartą w art. 78 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2010 r. nr 90, poz. 593, ze zm.), który przewiduje, że wysokość uposażenia zasadniczego żołnierza zawodowego jest uzależniona od grupy uposażenia, do której zostało zaszeregowane zajmowane przez niego stanowisko służbowe. Kwestie stawek uposażenia zasadniczego i grup uposażenia normują: rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 maja 2004 r. w sprawie stawek uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2006 r. nr 59, poz. 423, ze zm.) i rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 22 marca 2004 r. w sprawie określenia grup uposażenia (Dz.U. nr 50, poz. 487, ze zm.). Pierwszy z tych aktów prawnych wskazuje grupy uposażenia i przypisane do nich określone wartości kwotowe miesięcznego uposażenia, drugi natomiast przyporządkowuje stopień etatowy do określonej grupy uposażenia. Minister Obrony Narodowej, pomimo faktu, że przepisy tych rozporządzeń nie przewidują stanowiska głównego specjalisty, nie neguje, że takowe funkcjonuje w strukturze organizacyjnej Sił Zbrojnych, a zaszeregowane jest do stopnia etatowego pułkownika i grupy uposażenia 16A. Stanowisko to występuje jedynie na wyższych poziomach dowodzenia Siłami Zbrojnymi, tj. w Ministerstwie Obrony Narodowej, w Sztabie Generalnym Wojska Polskiego, w rodzajach dowództw Sił Zbrojnych oraz Dowództwie Operacyjnym Sił Zbrojnych i Inspektoracie Wsparcia Sił Zbrojnych, a normowane jest przepisami wewnętrznymi, które są wewnętrznym źródłem prawa, regulującym strukturę stanowisk służbowych, przewidzianych dla żołnierzy zawodowych pełniących służbę w Siłach Zbrojnych. Dodatkowo wskazać należy, że w świetle przepisów rozdziału 2 i art. 19 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, żołnierz zawodowy powołany jest do służby wojskowej. Pełni on służbę w Siłach Zbrojnych, a nie konkretnej jednostce wojskowej. Żołnierz wykonuje zadania służbowe w jednostce wojskowej, ale dyspozyjność, jako podstawy element stosunku służbowego, oznacza, że może on być, ze względu na potrzeby Sił Zbrojnych, przeniesiony do służby w innej jednostce lub być przeniesiony do rezerwy kadrowej. Nie można więc uznać, że wyznacznikiem wysokości radcy prawnego – żołnierza zawodowego może być jedynie siatka uposażenia w danej jednostce wojskowej, ponieważ charakter stosunku służbowego powoduje, iż żołnierz zawodowy pełni służbę w Siłach Zbrojnych, a nie w konkretnej jednostce wojskowej. W wypadku zatem, gdy w danej jednostce wojskowej nie ma stanowiska głównego specjalisty, organy wojskowe powinny zbadać wysokość wynagrodzenia głównego specjalisty we wszystkich formacjach Sił Zbrojnych, tak aby określić jego wysokość zgodne z art. 224 ust. 1 ustawy o radcach prawnych. Stwierdzić więc należy, że Sąd I instancji prawidłowo dokonał wykładni przytoczonych wyżej przepisów ustawy o radcach prawnych i ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, wskazując, iż przyznanie radcy prawnemu, będącemu żołnierzem zawodowym, uposażenia w wysokości niższej, niż przysługuje na stanowisku głównego specjalisty, świadczy o rażącym naruszeniu art. 224 ust.1 w zw. z art. 8 ust. 5 i art. 75 ustawy o radcach prawnych i stanowi przesłankę przewidzianą w art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r. poz. 267), stwierdzenia nieważności rozkazu personalnego zakresie, w jakim dotyczy zaszeregowania w stawce niższej niż stawka przewidziana dla stanowiska głównego specjalisty w Siłach Zbrojnych. Nie do przyjęcia są zatem zarzuty skargi kasacyjnej, w świetle których wynagrodzenie przysługujące radcy prawnemu – żołnierzowi zawodowemu powinno być adekwatne do stawisk służbowych w jednostce wojskowej, w której pełni on służbę. Podkreślić bowiem należy, że przepis art. 224 w zw. z art. 75 ustawy o radcach prawnych ma przede wszystkim charakter gwarancyjny i ochronny. Nie można zatem interpretować go w sposób rozszerzający, który ograniczałaby uprawnienia płacowe radcy prawnego będącego jednocześnie żołnierzem zawodowym. Naczelny Sąd Administracyjny, z uwagi na fakt, że skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych podstaw, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.