I SA/Kr 112/13

Kraków, dnia 22 lutego 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Nina Półtorak po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W.G. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 2 listopada 2012 nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niepodlegania ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu postanawia odrzucić skargę. Decyzją nr [...] z dnia 2 listopada 2012 r., wydaną na podstawie art. 83 ust. 1, art. 68, art. 6 ust. 1 pkt 2, art. 12 ust. 2, art. 13 pkt 2, art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. 2009 r. nr 205, poz. 1585 z późn. zm., dalej jako "u.s.u.s.") oraz § 3 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 grudnia 1975 r. w sprawie uprawnień pracowniczych osób wykonujących pracę nakładczą (Dz. U 1976 r. nr 3, poz. 19 z późn. zm.) Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, że W.G. jako osoba wykonująca pracę nakładczą u płatnika składek "M" Sp. z o.o. nie podlega ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu. W dniu 21 grudnia 2012 r. wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarga na powyższą decyzję złożona przez W.G., który wniósł o stwierdzenie jej nieważności jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa. W odpowiedzi na skargę organ rentowy wniósł o jej odrzucenie, wskazując, że skarżący wniósł odwołanie, które w dniu 21 stycznia 2013 r. zostało zgodnie z treścią art. 83 ust. 2 u.s.u.s. przekazane wraz z odpowiedzią na odwołanie do właściwego sądu – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Tarnowie. W dniu 11 lutego 2013 r. wpłynęło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego dodatkowe pismo skarżącego z dnia 5 lutego 2013 r., w którym skarżący stwierdził że występuje do Sądu Okręgowego z wnioskiem o wycofanie jego skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu, bowiem sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Badanie merytoryczne skargi poprzedza analiza jej dopuszczalności pod względem formalnym. Dlatego też Sąd zobligowany jest do zbadania czy skarga nie zawiera braków, o których mowa w art. 58 § 1 pkt 1-6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270 – t. jedn. ze zm.; dalej jako P.p.s.a.). Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a., sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Na podstawie art. 3 § 2 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sąd obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4a. Katalog skarg na określone w art. 3 § 2 P.p.s.a. działania organów administracji publicznej lub ich bezczynność, rozszerzają, stosownie do art. 3 § 3 P.p.s.a., przepisy ustaw szczególnych, które przewidują sądową kontrolę. W niniejszej sprawie, postawę prawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy art. 83 ust. 1, art. 68, art. 6 ust. 1 pkt 2, art. 12 ust. 2, art. 13 pkt 2, art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych oraz § 3 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 grudnia 1975 r. w sprawie uprawnień pracowniczych osób wykonujących pracę nakładczą. Od decyzji zgodnie z zawartym w niej pouczeniem skarżącemu przysługiwało prawo wniesienia odwołania do Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. W myśl przepisu art. 83 ust. 1 u.s.u.s., Zakład wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących w szczególności: zgłaszania do ubezpieczeń społecznych, przebiegu ubezpieczeń, ustalania wymiaru składek i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu składek, ustalania uprawnień do świadczeń z zakresu ubezpieczeń społecznych oraz wymiaru świadczeń z ubezpieczeń społecznych. Stosownie do art. 83 ust. 2 u.s.u.s, od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. Od powyższego trybu zaskarżania decyzji organu rentowego ustawa przewiduje wyjątki wymienione enumeratywnie w art. 83 ust. 4 u.s.u.s., zgodnie z którym od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, a także od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, odwołanie, o którym mowa w ust. 2, nie przysługuje. Stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego. Z powyższych przepisów wynika zatem, że decyzje organów rentowych podlegają co do zasady weryfikacji przez sądy powszechne z wyjątkiem spraw wskazanych w art. 83 ust. 4 u.s.u.s. Jedynie w zakresie ustalonym treścią przepisu art. 83 ust. 4 u.s.u.s. dopuszczalna jest droga sądowoadministracyjna. W tym kontekście należy także interpretować art. 83a ust. 2 u.s.u.s., który stanowi, że decyzje ostateczne Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, od których nie zostało wniesione odwołanie do właściwego sądu (sądu powszechnego), mogą być z urzędu przez ZUS uchylone, zmienione lub unieważnione, na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Niezasadne w świetle tego przepisu byłoby uznanie, że w takiej sytuacji przysługuje zainteresowanemu skarga na decyzję do sądu administracyjnego, gdyby bowiem ustawodawca zamierzał wyłączyć kognicję sądu powszechnego w sprawach ubezpieczeniowych, uregulowałby to analogicznie do art. 83 ust. 4 u.s.u.s. Takiej regulacji art. 83a u.s.u.s. nie zawiera, co powoduje konieczność stosowania zasady ogólnej przewidzianej w art. 83 ust. 2 u.s.u.s. Powyższe stanowisko potwierdza uchwała siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 23 marca 2011 r., sygn. I UZP 3/10, z której wynika, iż od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydanej na podstawie art. 83a ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w przedmiocie nieważności decyzji przysługuje odwołanie do właściwego sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Podzielając to stanowisko, Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że "z ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i Kodeksu postępowania cywilnego wynika, że od każdej decyzji z zakresu ubezpieczeń społecznych przysługuje odwołanie do właściwego sądu powszechnego" (postanowienie NSA z dnia 9 lutego 2012 r., sygn. akt II GSK 1476/11). Trzeba także wskazać, że w niniejszej sprawie skarżący domagał się w skardze stwierdzenia nieważności decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nr [...] z dnia 2 listopada 2012 r., stwierdzającej że skarżący jako osoba wykonująca pracę nakładczą nie podlega ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu. Tymczasem do stwierdzenia nieważności tej decyzji, zgodnie z art. 83a u.s.u.s. uprawniony jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych i decyzja Zakładu w tym przedmiocie podlegać może kontroli sądowej. Dla wydania takiej decyzji Zakładu może mieć znaczenie wniesienie lub nie odwołania od pierwotnej decyzji do właściwego sądu. Mając na uwadze powyższe, Sąd uznał, że w sprawie brak kognicji sądu administracyjnego. Z tego względu, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 P.p.s.a, Sąd skargę odrzucił jako niedopuszczalną.