I FZ 114/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA: Janusz Zubrzycki (sprawozdawca), , , po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia E. J. na postanowienie zawarte w pkt 3. sentencji wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 29 stycznia 2013 r. sygn. akt I SA/Bd 1041/12 w przedmiocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi K. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 28 lutego 2011 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za kwiecień i maj 2006 r. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie w całości i przekazać sprawę w tym zakresie Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy do ponownego rozpoznania. Wyrokiem z dnia 29 stycznia 2013 r., sygn. akt I SA/Bd 1041/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w sprawie ze skargi K. K. uchylił decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 28 lutego 2011 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za kwiecień i maj 2006 r. (pkt 1. sentencji wyroku), wskazał, że decyzja ta nie może być wykonana w całości (pkt 2. sentencji wyroku) i zasądził na rzecz adwokata skarżącego – E. J. kwotę 2.214 zł brutto, tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (pkt 3. sentencji wyroku). Jako podstawę prawną postanowienia zawartego w pkt 3. sentencji wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał § 6 pkt 6, § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a) oraz § 19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. nr 163 poz. 1348 ze zm., dalej "rozporządzenie MS z dnia 28 września 2002 r.") i art. 206 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej "P.p.s.a."). Sąd argumentował, że z uwagi na to, iż sprawa jest jedną z trzech spraw, które dotyczą tego samego podatnika na tle analogicznego stanu faktycznego i prawnego, to wkład pracy pełnomocnika w każdej z tych spraw nie był jednakowo duży, dlatego w wyniku miarkowania zasądzona kwota została obniżona do połowy stawki minimalnej określonej w ww. rozporządzeniu. Adwokat E. J. zaskarżyła postanowienie zawarte w pkt 3. sentencji ww. wyroku, zarzucając Sądowi pierwszej instancji naruszenie: 1. art. 206 P.p.s.a., przez niewłaściwe zastosowanie, w sytuacji gdy skarga została w całości uwzględniona, tj. zaskarżona decyzja uchylona i Sąd określił, że decyzja ta nie może być wykonana w całości, 2. art. 250 P.p.s.a. w związku z § 4, § 6 pkt 6 w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a i § 19 rozporządzenia MS z dnia 28 września 2002 r., przez zasądzenie stawki wynoszącej połowę stawki minimalnej określonej przepisami ww. rozporządzenia. Pełnomocnik skarżącego wniosła o uchylenie kwestionowanego postanowienia i przekazanie sprawy w tym zakresie WSA w Bydgoszczy do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że zgodnie z przepisem art. 206 P.p.s.a. w razie częściowego uwzględnienia skargi sąd może w uzasadnionych przypadkach zasądzić na rzecz skarżącego od organu tylko część kosztów, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Z literalnego brzmienia powyższego przepisu wynika zatem, że dotyczy on jedynie zwrotu kosztów między stronami postępowania, dokładnie zwrotu kosztów od organu na rzecz skarżącego, w przypadku częściowego uwzględnienia skargi. Brak jest zatem podstaw do stosowania tego przepisu w przypadku rozstrzygania o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu i w przypadku gdy skarga jest uwzględniana w całości, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny podziela przy tym stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w uchwale z dnia 8 marca 2012 r., sygn. akt III CZP 2/12 (publ. OSNC 2012/115), że przyznane adwokatowi ustanowionemu z urzędu od Skarbu Państwa koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie z urzędu obejmują opłatę nie niższą od właściwych stawek minimalnych opłat za czynności adwokackie przed organami wymiaru sprawiedliwości przewidzianych w ww. rozporządzeniu M.S. z dnia 28 września 2002 r. Sąd Najwyższy zaznaczył jednak, że powyższa zasada nie dotyczy sytuacji, w której pomoc prawna została udzielona niezgodnie z zasadami profesjonalizmu albo gdy pomoc prawna nie została w ogóle udzielona (podobnie w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 12 lutego 1999 r., II CKN 341/98, OSNC 1999, nr 6, poz. 123). W świetle powyższych uwag i przedstawionego wyżej stanowiska Sądu Najwyższego należy zatem przyjąć, że Sąd pierwszej instancji, kierując się jedynie nakładem pracy pełnomocnika świadczącego pomoc prawną z urzędu przy sporządzaniu skarg w trzech sprawach skarżącego o analogicznym stanie faktycznym i prawnym, nie miał podstaw do zasądzenia wynagrodzenia temuż pełnomocnikowi w wysokości niższej, niż wysokość stawek minimalnych przewidzianych w rozporządzeniu M.S. z dnia 28 września 2002 r. W sytuacji bowiem, gdy Sąd pierwszej instancji nie stwierdził, że czynności ustanowionego w sprawie adwokata były rażąco sprzeczne z zasadami profesjonalizmu, powinien był przyznać wynagrodzenie pełnomocnikowi skarżącego według zasad określonych w § 19 ww. rozporządzenia M.S. z dnia 28 września 2002 r., tj. z uwzględnieniem minimalnych stawek opłat za czynności adwokata, określonych w przepisach tego rozporządzenia. Naczelny Sąd Administracyjny z wyżej wskazanych względów postanowił – na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. – uchylić postanowienie WSA w Bydgoszczy zawarte w pkt 3. sentencji wyroku tego Sądu z dnia 29 stycznia 2013 r., sygn. akt I SA/Bd 1041/12. Ponownie rozpoznając sprawę w przedmiotowym zakresie Sąd pierwszej instancji obowiązany będzie uwzględnić powyższe wskazania Naczelnego Sądu Administracyjnego.