I OSK 1407/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Dzbeńska po rozpoznaniu w dniu 19 lipca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Prokuratora Okręgowego w Bielsku - Białej na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 25 lutego 2013 r. sygn. akt IV SAB/Gl 127/12 w sprawie ze skargi E. P. na bezczynność Starosty Powiatu Bielskiego w przedmiocie świadczenia na pokrycie kosztów związanych z wystąpieniem zdarzeń losowych postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 25 lutego 2013 r., sygn. akt IV SAB/Gl 127/12 umorzył postępowanie w sprawie ze skargi E. P. na bezczynność Starosty Powiatu Bielskiego w przedmiocie świadczenia na pokrycie kosztów związanych z wystąpieniem zdarzeń losowych. W uzasadnieniu Sąd I instancji, powołując się na uchwałę składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08 stwierdził, że wyczerpane zostały przesłanki uzasadniające umorzenie postępowania, gdyż organ uwzględnił w całości żądanie strony zamieszczone w skardze i rozpatrzył zgłoszony przez nią wniosek. Decyzją z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...] Starosta Bielski odmówił bowiem przyznania E. P. prowadzącej rodzinny dom dziecka świadczenia na pokrycie wydatków związanych z występowaniem zdarzeń losowych. Okoliczność ta, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, wyczerpuje znamiona uwzględnienia skargi przewidziane treścią art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.". Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniósł Prokurator Okręgowy w Bielsku – Białej, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. poprzez bezzasadne uznanie, że organ, którego bezczynność zaskarżono, uwzględnił skargę w zakresie swojej właściwości w całości do rozpoczęcia rozprawy w trybie art. 54 § 3 P.p.s.a. i w konsekwencji uznaniu postępowania za bezprzedmiotowe i jego umorzeniu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 P.p.s.a., zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Rolą sądu administracyjnego rozpoznającego skargę na bezczynność organu jest ustalenie przede wszystkim trzech kwestii. Po pierwsze: powinien on zbadać, czy sprawa, w której została wniesiona skarga, była sprawą określoną w art. 3 § 2 pkt 1 - 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; po drugie: powinien rozważyć, czy dopuszczalność skargi uwarunkowana jest zachowaniem określonego trybu przeciwdziałania bezczynności oraz czy taki tryb przed wniesieniem doń skargi został wyczerpany: po trzecie: o ile wynik badania dwóch pierwszych kwestii będzie pozytywny, sąd musi ustalić, czy organowi administracji można przypisać bezczynność rozumianą jako niewydanie w terminie decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 pkt 4 powołanej ustawy. Ponadto przypomnieć należy, iż art. 149 P.p.s.a. stanowi, że uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego polega nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania aktu w określonym terminie, ale także na rozstrzygnięciu o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce oraz czy miało charakter rażącego naruszenia prawa. Użycie w zdaniu drugim § 1 art. 149 ustawy zwrotu "jednocześnie" nie oznacza, że ta część przepisu ma zastosowanie tylko wówczas, gdy sąd zobowiązuje organ do wydania aktu w określonym terminie. Z analizy tego przepisu wynika, że uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego może polegać na stwierdzeniu, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa albo że naruszenie prawa nie było rażące, mimo że są podstawy do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu, z uwagi na to, że akt taki został wydany przez organ po wniesieniu skargi do sądu. Należy zatem uznać, że wydanie przez organ decyzji po wniesieniu do sądu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego powoduje, że zobowiązanie organu do wydania aktu w określonym terminie stało się bezprzedmiotowe i postępowanie podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Nie zwalnia to jednak Sądu od orzeczenia o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wobec tego stwierdzić należy, że w rozpoznawanej sprawie brak jest podstaw do powoływania się na uchwałę składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08, co uczynił Sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu. Stanowisko przyjęte w tej uchwale może być nadal aktualne w kwestii dotyczącej zobowiązania organu do wydania w określonym terminie aktu, albowiem tylko w tym przedmiocie, z uwagi na wydanie decyzji, postępowanie może stać się bezprzedmiotowe. Konkludując, stwierdzić należy, że Sąd I instancji, mając na względzie katalog możliwych rozstrzygnięć wymienionych w art. 149 P.p.s.a., powinien odnieść się do całości sprawy orzekając zarówno w zakresie bezczynności oraz przewlekłego prowadzenia postępowania, dokonując jednocześnie oceny, czy miało miejsce rażące naruszenie prawa oraz rozważając, czy zachodzą podstawy do wymierzenia organowi grzywny. W związku z tym za usprawiedliwione należy uznać zarzuty skargi kasacyjnej o naruszeniu art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 182 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.