II SA/Wa 1983/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania Sędziowie WSA Andrzej Góraj Ewa Pisula-Dąbrowska (spr.) Protokolant referent stażysta Aleksandra Olczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2013 r. sprawy ze skargi J. S., E. S., K. S., P. S. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie opróżnienia lokalu mieszkalnego – oddala skargę – Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego "[...]" Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie opróżnienia lokalu mieszkalnego oraz wysokości należnych opłat i odszkodowania za używanie lokalu mieszkalnego. Przedmiotową decyzją organ, działając na podstawie art. 37a i art. 13 ust. 6 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r. nr 41, poz. 398 ze zm.), zobowiązał J. S., E. S., K. S. i P. S. do: 1. opróżnienia wraz ze wszystkimi wspólnie zamieszkałymi osobami i przekazania do dyspozycji Agencji lokalu mieszkalnego w [...] przy ul. [...]; 2. uiszczenia opłat za używanie lokalu i opłat pośrednich w wysokości 559,90 zł (słownie: pięćset pięćdziesiąt dziewięć złotych 90/100) miesięcznie; 3. zapłaty odszkodowania w wysokości 200% wartości należnych opłat za używanie lokalu mieszkalnego bez tytułu prawnego, tj. 600,27 zł (słownie: sześćset złotych 27/100) miesięcznie za każdy rozpoczęty miesiąc jego zajmowania, począwszy od dnia, kiedy niniejsza decyzja stanie się ostateczna do dnia opróżnienia tego lokalu. Określił też, że ogółem należności wymienione w pkt 2 i 3 stanowią miesięcznie kwotę: 1.160,17 zł (słownie: jeden tysiąc sto szcześćdziesiąt złotych 17/100), za zapłatę której odpowiadają solidarnie J. S., E. S., K. S. oraz P. S. W motywach uzasadnienia organ podał, że przedmiotowy lokal został przydzielony J. S., jako osobna kwatera stała, decyzją Dowódcy Garnizonu [...] nr [...] w dniu [...] czerwca 1968 r. Decyzją nr [...] z dnia [...] października 2005 r. Dyrektor Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...], stwierdził na podstawie zaświadczenia Wojskowego Biura Emerytalnego w [...], iż [...] J. S. zachował uprawnienia do osobnej kwatery stałej na czas nieokreślony. W dniu [...] października 2005 r. J. S. zmarł. W lokalu mieszkalnym nr [...] przy ul. [...] w [...] pozostał syn J. S., jego żona E. S. oraz dzieci K. S. i P. S. Po śmierci ojca – w dniu [...] listopada 2005 r. – J. S. wystąpił do Dyrektora Oddziału Regionalnego "[...]" WAM w [...] o przeniesienie na jego rzecz praw do lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w [...]. W dniu [...] maja 2008 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego "[...]" Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...] wydał decyzję nr [...], rozstrzygającą o braku uprawnień J. S., jako syna zmarłego [...] J. S., do lokalu mieszkalnego, w świetle art. 23 ust. 1a i 1b ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 116, poz. 1203 ze zm.). Na mocy tej decyzji Dyrektor Oddziału Regionalnego "[...]" WAM w [...] odmówił wydania wyżej wymienionemu decyzji o prawie zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym nr [...], położonym w [...] przy ul. [...] nr [...], w związku z niespełnieniem ustawowych przesłanek, uprawniających do przyznania prawa do lokalu. Powyższa decyzja została doręczona stronie w dniu [...] maja 2008 r. i stała się ostateczna. W dniu [...] września 2006 r. i następnie dniu [...] maja 2008 r. J. S. skierował prośby do Ministra Obrony Narodowej o wyrażenie zgody na wydanie decyzji o prawie zamieszkiwania w zajmowanym lokalu mieszkalnym, w trybie art. 29 ustawy o zakwaterowaniu (...), w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2010 r. Postępowanie administracyjne w tej sprawie zostało zakończone w dniu [...] grudnia 2008 r. poprzez wydanie decyzji nr [...], odmawiającej wnioskodawcy przyznania prawa do zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym w [...] przy ul. [...]. W uzasadnieniu decyzji organ rozstrzygający sprawę wskazał, iż w jego ocenie sytuacja braku możliwości nabycia lokalu we własnym zakresie przez wnioskodawcę nie jest wystarczająca, aby uznać ją za wyjątkową, co potwierdza również orzecznictwo sądów. Ponadto w garnizonie [...] potrzeby mieszkaniowe żołnierzy pozostają nadal niezaspokojone, a ustawowym obowiązkiem Wojskowej Agencji Mieszkaniowej jest realizacja uprawnień żołnierzy zawodowych. Decyzja stała się ostateczna. Decyzją Dyrektora Oddziału Regionalnego "[...]" WAM z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] J. S., E. S., P. S. i K. S. zostali zobowiązani do opróżnienia przedmiotowego lokalu, uiszczenia opłat za używanie lokalu i opłat pośrednich oraz zapłaty odszkodowania w wysokości 200% wartości należnych opłat za używanie bez tytułu prawnego lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w [...]. Powyższa decyzja została uchylona przez organ II instancji - Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej - decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...]. W uzasadnieniu wskazał, że organ I instancji nie wykonał należycie obowiązku przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu sprawdzenia, czy strony spełniają przesłanki z art. 45 ust. 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP (w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2010 r.). Decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego zobowiązał J. S., E. S., K. S. i P. S. do opróżnienia przedmiotowego lokalu wraz ze wszystkimi wspólnie zamieszkałymi osobami i uiszczenia opłat za używanie lokalu i opłat pośrednich w sypkości 559,90 zł, zapłaty odszkodowania w wysokości 200% należnych opłat za używanie bez tytułu prawnego lokalu mieszkalnego, tj. 600,27 zł miesięcznie, za każdy rozpoczęty miesiąc jego zajmowania, począwszy od dnia, kiedy decyzja stanie się ostateczna do dnia zwolnienia lokalu. Jako podstawę prawną wskazał art. 37a ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP (Dz. U. z 2005 r. nr 41, poz. 398 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2010 r. Jednocześnie wskazał, iż strony postępowania nie spełniają przesłanki z art. 45 ust. 3 ustawy. Organ wyjaśnił, że w dniu 1 lipca 2010 r. wszedł w życie przepis art. 1 pkt 35 ustawy z dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2010 r. nr 28, poz. 143) (zwanej danej nowelą lub ustawą nowelizującą), uchylający przepis art. 37a ww. ustawy o zakwaterowaniu (...). Jednakże zgodnie z art. 18 ust. 1 tej noweli do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostatecznymi decyzjami administracyjnymi lub zawarciem umowy, stosuje się przepisy ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP w brzmieniu dotychczasowym. Ponieważ niniejsza sprawa została wszczęta przed dniem 1 lipca 2010 r., podlega rozpatrzeniu zgodnie z przepisami ustawy o zakwaterowaniu (...), w tym art. 37a, w brzmieniu sprzed wskazanej wyżej nowelizacji. Zgodnie z przepisem art. 37a ust. 1 ww. ustawy – stanowiącym podstawę prawną zaskarżonej decyzji – osoby zajmujące lokal mieszkalny bez tytułu prawnego są obowiązane do jego opróżnienia, uiszczenia opłaty za używanie lokalu i opłat pośrednich oraz zapłaty odszkodowania w wysokości 200% należnych opłat za używanie lokalu mieszkalnego za każdy rozpoczęty miesiąc jego zajmowania. Stosownie do dyspozycji art. 37a ust. 2 ww. ustawy, dyrektor oddziału regionalnego Agencji wydaje decyzję w sprawie opróżnienia lokalu mieszkalnego oraz wysokości należnych opłat i odszkodowań. Wskazał też, że przepisem szczególnym do art. 37a ust. 2 przedmiotowej ustawy jest art. 45 ust. 3 (w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2010 r.). Zgodnie z tym przepisem przymusowego wykwaterowania (art. 45 ust. 1 i 2 ustawy) nie stosuje się do: kobiet w ciąży; małoletniego; niepełnosprawnego w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. nr 175, poz. 1362 ze zm.) lub ubezwłasnowolnionego oraz sprawującego nad taką osobą opiekę i wspólnie z nią zamieszkałego; obłożnie chorego – osoby, które dysponują dokumentem urzędowym lub zaświadczeniem lekarskim stwierdzającym stan zdrowia, w którym chory bez narażenia życia lub zdrowia nie może prowadzić normalnej egzystencji, a w szczególności nie jest zdolny do podjęcia żadnej pracy, wydanym nie wcześniej niż 1 miesiąc przed wykonywaniem przymusowego wykwaterowania; emeryta lub rencisty spełniającego kryteria do otrzymania świadczenia z pomocy społecznej. Dyrektor oddziału regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej występuje wobec takich osób z pozwem o nakazanie opróżnienia lokalu mieszkalnego, orzeczenie o uprawnieniu do otrzymania lokalu socjalnego, wezwanie do udziału w procesie gminy oraz określenie odszkodowania. Organ podał też, że z ustaleń wynika, iż w przedmiotowym lokalu są zameldowani na stałe i zamieszkują: J. S.i, E. S., P. S. i K. S. Z informacji uzyskanych z Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] oraz z Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie (oświadczenia z dnia [...] grudnia 2011 r.) wynika, iż J. S., E. S., P. S. i K. S. nie korzystali i nie korzystają z pomocy ww. ośrodków. Z wywiadu środowiskowego wynika, że pracownik organu podejmował próby nawiązania kontaktu z zamieszkałymi w przedmiotowym lokalu, ale lokal ten zastawał zamknięty. Z numeru telefonu wskazanego przez J. S. wynika, że przebywa ona poza terenem Polski. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi J. S., K. S., P. S. do tutejszego Sądu. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji skarżący podnieśli: 1. naruszenie art. 37a ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez błędne uznanie, iż strony obowiązane są do opróżnienia wraz ze wszystkimi wspólnie zamieszkałymi osobami lokalu mieszkalnego mieszczącego się w [...] przy ul. [...], w sytuacji, gdy na podstawie art. 56 powołanej ustawy (stan prawny na dzień 21 kwietnia 2000 r.), J. S. – spadkodawcy J. S., przysługiwało prawo do nabycia zajmowanej kwatery (tj. lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w [...]), przy czym spadkodawca J. S. rozpoczął procedurę nabycia tego mieszkania, co stanowi o fakcie, iż zgodnie ze spadkobraniem, J. S. dysponuje prawem do zajmowania przedmiotowego lokalu, a także jego wykupu, 2. naruszenie art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej w tekście "k.p.a."), poprzez nieprzeprowadzenie postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji w sposób, który pozwoliłby na pełnowymiarowe zapoznanie się z przedmiotową sprawą i dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego. W uzasadnieniu skargi podnieśli, że J. S. wystąpił w dniu [...] października 1999 r. o wykup ww. lokalu mieszkalnego. Dokumentacją potwierdzającą wszczęcie przez Wojskową Agencję Mieszkaniową procedury wykupu, w której posiadaniu jest skarżący, jest arkusz informacyjny sprzedawanego lokalu, datowany na dzień [...] kwietnia 2000 r. oraz bankowy dowód wpłaty z dnia [...] października 1999 r. Transakcja sprzedaży nie została jednak sfinalizowana, gdyż [...] J. S. w dniu [...] października 2005 r. zmarł. Nie ulega wątpliwości fakt, iż sprawa wykupu lokalu powinna była zostać zakończona jeszcze za życia [...] J. S. z uwagi na okoliczność, iż Agencję, jako organ administracji na mocy przepisów k.p.a. wiązały terminy do daty śmierci wnioskodawcy. Skarżący podniósł, że jako następca prawny J. S., kontynuuje procedurę wykupu, którą podjął jego ojciec J. S. Nadto, że wniosek o uregulowanie tytułu prawnego do lokalu został złożony w listopadzie 2005 r. i wówczas rozpoczęła się procedura sprzedaży przedmiotowego lokalu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 37a ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r. nr 41, poz. 398 ze zm.), który został - na skutek nowelizacji wskazanej wyżej ustawy - uchylony z dniem 1 lipca 2010 r. ustawą z dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz zmianie niektórych ustaw (Dz. U. nr 28, poz. 143). Przepisem szczególnym w stosunku do art. 37a ust. 1 i 2 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych, w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 lipca 2004 r. jest przepis art. 45 ust. 3 tej ustawy, zgodnie z którym do przymusowego wykwaterowania kobiet w ciąży, małoletniego, niepełnosprawnego w rozumieniu ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. nr 64, poz. 593 ze zm.) oraz emeryta i rencisty spełniającego kryteria do otrzymania świadczenia z pomocy społecznej nie stosuje się art. 45 ust. 1 i 2 ustawy. W stosunku do tych osób dyrektor regionalny Wojskowej Agencji Mieszkaniowej zobowiązany jest do wystąpienia z pozwem o nakazanie opróżnienia lokalu mieszkalnego, orzeczenie o uprawnieniu do otrzymania lokalu socjalnego, wezwaniu do udziału w postępowaniu gminy oraz określenie odszkodowania. W przedmiotowej sprawie bezsporne jest, iż skarżący nie należą do kategorii wskazanych wyżej osób, zatem przepis art. 45 ust. 3 tej ustawy ich nie dotyczy i nie może znaleźć zastosowania w tej sprawie. Zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw – do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tej ustawy ostatecznymi decyzjami administracyjnymi, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w brzmieniu dotychczasowym. Ponieważ w niniejszej sprawie postępowanie zostało wszczęte w dniu 11 lutego 2010 r., do sprawy tej stosuje się przepisy ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP – w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2010 r. Odnosząc się do zarzutów skargi, dotyczących praw wynikających z faktu, że J. S. przed śmiercią ubiegał się o wykup przedmiotowego lokalu i J. S., jako spadkobierca ma prawo do ubiegania się o wykup lokalu, stwierdzić należy, iż zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie. Uszło uwadze skarżących, że uprawnienie do wykupu przedmiotowego lokalu wygasło wraz ze śmiercią J. S. Prawo do wykupu lokalu nie jest prawem, które podlega dziedziczeniu. Zgodnie z art. 922 Kodeksu cywilnego, dziedziczeniu podlegają prawa i obowiązki o charakterze cywilnym. Natomiast uprawnienie J. S. miało źródło w stosunku administracyjnym, wynikało bowiem ze stosunku służbowego. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.