II GSK 2027/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca Sędziowie NSA Andrzej Kisielewicz (spr.) Magdalena Bosakirska Protokolant Patrycja Kozłowska po rozpoznaniu w dniu 17 września 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Celnej w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. z dnia 23 kwietnia 2013 r. sygn. akt I SA/Po 108/13 w sprawie ze skargi H. Spółki z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gry na automacie poza kasynem gry 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w P. na rzecz H. Spółki z o.o. w W. kwotę 1 200 (tysiąc dwieście) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. V.S. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 23 kwietnia 2013 r. sygn. akt I SA/Po 108/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w P., po rozpoznaniu skargi H. sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automacie poza kasynem gry, uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji, stwierdził, że wymienione decyzje nie podlegają wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku oraz zasądził na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania. Ze stanu faktycznego sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynika, że decyzją z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego w L., działając m.in. na podstawie art. 2 ust. 5, art. 3, art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a, art. 14 ust. 1, art. 89 ust. 1 pkt 2, art. 89 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540 ze zm. – dalej: u.g.h.), wymierzył H. sp. z o.o. karę pieniężną w wysokości 12000 zł za urządzanie poza kasynem gier na automacie o nazwie "[...]". W uzasadnieniu organ stwierdził, że w toku czynności kontrolnych funkcjonariusze celni ustalili, iż w sklepie spożywczym w J., znajduje się automat do gry bez numeru rejestracyjnego i pozwolenia. Prowadzący lokal przedłożył umowę o wspólnym przedsięwzięciu z dnia [...] września 2010 r. z której wynika, że właścicielem urządzenia jest spółka H. W rezultacie organ wymierzył spółce karę pieniężną z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry. W odwołaniu od powyższej decyzji spółka podniosła m.in., że w sprawie ma zastosowanie orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: TSUE) z dnia 19 lipca 2012 r. w sprawach połączonych C-213/11, C-214/11 i C-217/11, w którym Trybunał stwierdził, że przepisy krajowe tego rodzaju, jak przepisy u.g.h., które mogą powodować ograniczenie, a nawet stopniowe uniemożliwienie prowadzenia gier na urządzeniach, stanowią potencjalnie przepisy techniczne. Wobec powyższego przepisy u.g.h. powinny zostać przedstawione Komisji Europejskiej celem ich notyfikacji, co nie zostało uczynione. Dyrektor Izby Celnej w P. po rozpatrzeniu odwołania spółki decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podniósł, że wyrok TSUE z dnia 19 lipca 2012 r. nie oznacza, iż możliwe będzie dowolne prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach i gier na automatach o niskich wygranych. Powyższy wyrok uznaje za przepis techniczny jedynie art. 14 ust. 1 u.g.h., który nie stanowił podstawy prawnej ukarania spółki w rozpoznawanej sprawie. Na powyższą decyzję spółka H. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P., zarzucając jej m.in. naruszenie art. 89 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 14 oraz art. 2 ust. 5 u.g.h., poprzez ich błędną interpretację, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, przez zastosowanie ustawy, która nie została uprzednio notyfikowana, przez co narusza przepisy prawa europejskiego, Konstytucji RP i umów międzynarodowych, a przy tym oparcie rozstrzygnięcia na przepisach, które nie powinny być stosowane w świetle orzeczenia TSUE z dnia 19 lipca 2012 r. W uzasadnieniu skargi spółka podniosła, że art. 14 u.g.h., uznany przez TSUE za przepis techniczny, nie może stanowić podstawy rozstrzygnięć sądów krajowych wobec polskich obywateli oraz firm. Natomiast przepisy art. 2 ust. 5 i art. 6 u.g.h., są przepisami takiego samego rodzaju, co art. 14 ustawy, a zatem ich naruszenie nie może być podstawą odpowiedzialności podatkowej administracyjnej. Sąd I instancji, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji podkreślił, że obowiązek notyfikacji został sformułowany w art. 8 ust. 1 Dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz. U. L 204 z 21 lipca 1998 r., zmienionej dyrektywą Rady 2006/96/WE z dnia 20 listopada 2006 r. Dz.U. E L 363, s. 81). Przepis ten stanowi, że z zastrzeżeniem art. 10, państwa członkowskie niezwłocznie przekazują Komisji wszelkie projekty przepisów technicznych, z wyjątkiem tych, które w pełni stanowią transpozycję normy międzynarodowej lub europejskiej, w którym to przypadku wystarczająca jest informacja o przyjęciu normy. Pojęcie przepisów technicznych zostało użyte w art. 1 pkt 11 Dyrektywy, w myśl którego pojęcie to obejmuje specyfikacje techniczne i inne wymagania bądź zasady dotyczące usług, włącznie z odpowiednimi przepisami administracyjnymi, których przestrzeganie jest obowiązkowe, de iure lub de facto, w przypadku wprowadzenia do obrotu, świadczenia usługi, ustanowienia operatora usług lub stosowania w państwie członkowskim lub na przeważającej jego części, jak również przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne państw członkowskich, z wyjątkiem określonych w art. 10, zakazujących produkcji, przywozu, wprowadzania do obrotu i stosowania produktu lub zakazujących świadczenia bądź korzystania z usługi lub ustanawiania dostawcy usług. Zdaniem Sądu I instancji ustalenie, czy u.g.h. zawiera przepisy techniczne w rozumieniu Dyrektywy nie wymaga prowadzenia postępowania dowodowego. W wyroku z dnia 19 lipca 2012 r. TSUE orzekł bowiem, że art. 1 pkt 11 Dyrektywy należy interpretować w ten sposób, że przepisy krajowe tego rodzaju jak przepisy u.g.h., które mogą powodować ograniczenie, a nawet stopniowe uniemożliwienie prowadzenia gier na automatach o niskich wygranych poza kasynami i salonami gry, stanowią potencjalnie "przepisy techniczne" w rozumieniu tego przepisu, w związku z czym ich projekt powinien zostać przekazany Komisji zgodnie z art. 8 ust. 1 akapit pierwszy Dyrektywy, w wypadku ustalenia, iż przepisy te wprowadzają warunki mogące mieć istotny wpływ na właściwości lub sprzedaż produktów. Dokonanie tego ustalenia należy do sądu krajowego. W ocenie Sądu I instancji, przy rozpatrywaniu sprawy należało uwzględnić uwagi zawarte zwłaszcza w punkcie 24 uzasadnienia wyroku TSUE, w którym Trybunał stwierdził, że przepisy zakazujące prowadzenia gier elektrycznych, elektromechanicznych i elektronicznych w jakichkolwiek miejscach publicznych i prywatnych, z wyjątkiem kasyn należy uznać za przepisy techniczne w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy. Z kolei w punkcie 25 uzasadnienia Trybunał przesądził, że przepis art. 14 ust. 1 u.g.h., zgodnie z którym urządzanie gier na automatach dozwolone jest jedynie w kasynach gry, należy uznać za przepis techniczny w rozumieniu art. 1 pkt 11 Dyrektywy. Sąd I instancji podkreślił, że w sprawie bezsporne jest nieprzeprowadzenie procedury notyfikacyjnej, a zatem przepisy techniczne nie mogły być stosowane przez organy administracji publicznej. Przepisy u.g.h. stanowiące podstawę wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier poza kasynem gry są powiązane z przepisem art. 14 ust. 1 u.g.h. Tym samym nie może być wątpliwości, że wymierzenie kary pieniężnej nastąpiło z powodu naruszenia art. 14 ust. 1 u.g.h. Możliwość wymierzenia kary pieniężnej z zastosowaniem art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. zachodzi tylko, o ile u.g.h. przewiduje zakaz gry na automatach poza kasynem gry. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd I instancji uznał za zbędne odnoszenie się do pozostałych zarzutów skargi. Dyrektor Izby Celnej w P. zaskarżył wyrok WSA w P. z dnia 23 kwietnia 2013 r. sygn. akt I SA/Po 108/13 w całości skargą kasacyjną, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania. Organ zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. oraz: - art. 3 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. przez nierozważenie argumentów przedstawionych przez organ i niewłaściwe uzasadnienie wyroku; - art. 106 § 3 p.p.s.a. przez brak przeprowadzenia postępowania dowodowego przez Sąd; - art. 134 p.p.s.a. przez nierozstrzygnięcie w granicach sprawy. Ponadto organ postawił zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. oraz: - art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., w związku z błędną wykładnią, przez uznanie, że jest on przepisem technicznym w rozumieniu art. 1 pkt 11 Dyrektywy nr 98/34/WE, co zdaniem Sądu miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie, - art. 1 pkt 11 w zw. z art. 8 ust. 1 akapit pierwszy Dyrektywy nr 98/34/WE w zw. z art. 14 oraz art. 89 u.g.h. w świetle wyroku TSUE z dnia 19 lipca 2012 r. przez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że przepisy art. 14 i art. 89 u.g.h. w świetle zapadłego wyroku TSUE, nie mogą być stosowane wobec podmiotów urządzających nielegalne gry hazardowe, - niewłaściwe zastosowanie (przez pominięcie) art. 10 ust. 1 Dyrektywy 98/34/WE (klauzula derogacyjna), przez uznanie, że przepis art. 14 u.g.h. jest przepisem podlegającym notyfikacji Komisji Europejskiej, - art. 2, art. 8 ust. 1, art. 10, art. 95 ust. 1, art. 178 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 4 ust. 2 Traktatu o Unii Europejskiej przez uznanie, że art. 14 u.g.h. nie obowiązuje w polskim systemie prawnym. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ podkreślił, że Sąd I instancji pominął zalecenie zawarte w punkcie 40 wyroku TSUE z dnia 19 lipca 2012 r., tj. nie dokonał żadnego ustalenia w zakresie wpływu przepisu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. na obrót automatami i to nie tylko na rynku krajowym, lecz również na rynku całej Unii Europejskiej. Możliwość wykorzystywania automatów do gry, nie jest bowiem ograniczona wyłącznie do obszaru Polski. Rynek unijny stwarza szerokie możliwości, jeśli chodzi o obrót tego typu towarami, czego Sąd w zaskarżonym wyroku w ogóle nie wziął pod uwagę. Zdaniem organu, Sąd I instancji mimo powołania w uzasadnieniu wyroku tezy 26 orzeczenia TSUE, nie odniósł się w żaden sposób do kwestii dopuszczalności ograniczeń w zakresie swobodnego przepływu towarów, gdy są one niezbędne, by spełnić wymogi nadrzędne, których przestrzeganie leży w interesie ogólnym. Tymczasem Dyrektor Izby Celnej w P. zarówno w wydanej przez siebie decyzji, jak i w odpowiedzi na skargę wielokrotnie podnosił konieczność ochrony społeczeństwa przed zgubnymi skutkami hazardu, jak również to, że uniemożliwienie prowadzenia nielegalnej działalności hazardowej jest jak najbardziej w interesie ogółu. Nie do przyjęcia jest, w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną, że Sąd poprzez swoje orzeczenie, przyznaje podmiotom prowadzącym nielegalną działalność hazardową, która od lat podlega reglamentacji, prawo do dalszej działalności bez jakichkolwiek konsekwencji prawnych, na podstawie jednego punktu wyroku TSUE, w oderwaniu od całej jego treści. Organ stwierdził, że są dziedziny działalności gospodarczej, których ograniczenie lub też dopuszczalność, każde państwo członkowskie ma prawo regulować we własnym zakresie, bez względu na stanowisko innych krajów członkowskich w tej materii, jak również nie ma obowiązku notyfikowania takich przepisów. Zdaniem organu uznanie, że przepis art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. jest przepisem technicznym, który nie może być stosowany, w związku z brakiem jego notyfikacji, pozbawia państwo możliwości sprawowania nadzoru nad działalnością hazardową, co z kolei jest naruszeniem podstawowych norm prawnych pochodzących wprost z Konstytucji RP. Organ powołał się również na orzecznictwo sądów administracyjnych, które uznały, że sporne przepisy nie podlegają obowiązkowi notyfikacji. Ponadto, w ocenie organu, nawet przy uznaniu, że określone przepisy u.g.h. stanowią przepisy techniczne w rozumieniu Dyrektywy nr 98/34/WE, przepisy te nie podlegałyby obowiązkowi ich uprzedniej notyfikacji Komisji Europejskiej, jako wyłączone spod tego obowiązku w oparciu o klauzulę derogacyjną przewidzianą w art. 10 ust. 1 Dyrektywy, wyłączającym obowiązek uprzedniej notyfikacji przepisów technicznych, które "stosują klauzule bezpieczeństwa, wprowadzone przez obowiązujące wspólnotowe akty prawne" lub które "ograniczają się do wykonania orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich". Przepisy u.g.h. w sposób oczywisty służą temu, by chronić moralność publiczną, porządek i bezpieczeństwo publiczne, zdrowie publiczne, a także zdrowie ludzi (m.in. poprzez zmniejszenie uzależnienia od hazardu, w tym osób niepełnoletnich). Mają one w swoim założeniu ograniczać i zapobiegać patologicznemu hazardowi, który przeważa w życiu człowieka ze szkodą dla wartości i zobowiązań społecznych, zawodowych, materialnych i rodzinnych. Z grami hazardowymi związanych jest też wiele innych zagrożeń, w tym zagrożenie oszustwami podatkowymi i celnymi, praniem brudnych pieniędzy oraz zagrożenie w postaci wzmocnienia siły i znaczenia zorganizowanych grup przestępczych. Wszystkie te zagrożenia są na tyle wysokie, że niezbędne stało się podjęcie radykalnych działań i zastosowania ograniczeń dotyczących tej branży. Ponadto organ stwierdził, że sankcja niestosowania przez organy krajowe nienotyfikowanych Komisji przepisów technicznych za brak uprzedniej ich notyfikacji, nie prowadzi do pozbawienia tych (nienotyfikowanych) przepisów ich mocy obowiązującej i nie wpływa na ich dalsze walidacyjne obowiązywanie. Ustawa o grach hazardowych weszła w sposób skuteczny i prawidłowy do polskiego porządku prawnego i może być z niego formalnie derogowana jedynie w stosownej procedurze ustawodawczej. Do czasu ewentualnej zmiany nie można podważać mocy obowiązującej u.g.h. i twierdzić, że cała ustawa lub też niektóre jej przepisy, w szczególności mogące być uznane za przepisy techniczne w rozumieniu Dyrektywy 98/34/WE, nie obowiązują i nie mają mocy wiążącej. Powodem traktowania niektórych przepisów u.g.h. jako nieobowiązujących nie może być z całą pewnością ewentualne kwalifikowanie tych przepisów jako przepisów technicznych w rozumieniu Dyrektywy. Nie jest to bowiem okoliczność wystarczająca do spowodowania eo ipso zmian w obowiązującym w Polsce stanie prawnym. Ewentualne niestosowanie przez polskie sądy i organy administracji obowiązków (wymogów) koncesyjnych przewidzianych w u.g.h. w odniesieniu do działalności gospodarczej w zakresie urządzania gier na automatach, prowadziłoby do całkowitej deregulacji tej właśnie działalności gospodarczej, co z kolei byłoby w istocie równoznaczne z podjęciem przez organy stosowania prawa decyzji o charakterze prawodawczym, którą zgodnie z Konstytucją może podjąć jedynie Sejm i Senat. Wobec powyższego konsekwencja ewentualnego niestosowania art. 14 ust. 1 u.g.h., nie dałaby się zatem pogodzić z fundamentalnymi zasadami polskiego porządku konstytucyjnego. Strona skarżąca nie skorzystała z uprawnienia do złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zarzuty skargi kasacyjnej nie są uzasadnione i dlatego skarga nie może być uwzględniona. Sąd I instancji prawidłowo przyjął, że decyzja o nałożeniu kary pieniężnej za urządzanie gry na automatach poza kasynem gry, wydana na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych jest wadliwa. Kara przewidziana w tym przepisie jest sankcją za naruszenie zakazu określonego w art. 14 ust. 1 tej ustawy. Ten zaś przepis jest nienotyfikowanym przepisem technicznym, co wynika z wyroku TSUE z dnia 19 lipca 2012 r., wydanym w sprawach połączonych C – 213/11, C – 214/11 i C – 217/11. W konsekwencji zarówno nienotyfikowany art. 14 ust. 1 ustawy, jak i przepis art. 89 ust. 1 pkt 2 sankcjonujący naruszenie zakazu przewidzianego w art. 14 ust. 1 nie mogą być stosowane. Naczelny Sąd Administracyjny to stanowisko podziela (szerzej w tej kwestii wyrok NSA z dnia 17 września 2015 r., sygn. akt II GSK 1296/15). W pkt 25 wyroku z dnia 19 lipca 2012 r. TSUE uznał przepis "tego rodzaju jak" art. 14 ust. 1 ustawy za przepis techniczny. W ten sposób Trybunał wprost zakwalifikował art. 14 ust. 1 ustawy o grach hazardowych jako przepis techniczny. Trybunał wyraził swój pogląd w kwestii technicznego charakteru art. 14 ust. 1 w kontekście swego wyroku z dnia 26 października 2006 r. w sprawie C - 65/05 Komisja przeciwko Grecji. Wychodząc poza zakres pytania w sprawie dotyczącej polskiej ustawy hazardowej i wskazując kategorycznie art. 14 ust. 1 jako przykład przepisu technicznego, miał zapewnie w zamiarze ułatwić sądom krajowym interpretację przepisów ustawy hazardowej w świetle dyrektywy 98/34/WE. Należy dodać, że teza o (bezwarunkowo) technicznym charakterze art. 14 ust. 1 ustawy hazardowej znajduje również potwierdzenie w wyroku TSUE z dnia 11 czerwca 2015 r., C - 98/14. W pkt 100 tiret 2 tego wyroku Trybunał orzekł, że krajowe przepisy ustawowe, które zakazują użytkowania automatów do gier poza kasynami, stanowią "przepisy techniczne" w rozumieniu przepisu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34, których projekty powinny być przedmiotem powiadomienia przewidzianego w art. 8 ust. 1 akapit pierwszy tej dyrektywy. Należy podkreślić, że obowiązek notyfikacji przepisów technicznych określony w art. 8 dyrektywy ma charakter bezwarunkowy, z wyjątkami przewidzianymi w art. 10. Postanowiono w tym przepisie, że art. 8 i 9 dyrektywy nie stosuje się do tych przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych Państw Członkowskich lub dobrowolnych porozumień, dzięki którym Państwa Członkowskie m.in. stosują klauzule bezpieczeństwa, wprowadzone przez obowiązujące Wspólnotowe akty prawne (art. 10 ust. 1 tiret 3). Kierując się orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości, a także wyjaśnieniami zawartymi w Przewodniku Komisji Europejskiej po procedurze udzielania informacji w zakresie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (wersja polska www.mg.gov.pl, s. 56) należałoby przyjąć, że wspomniane wyłączenie z obowiązku notyfikacji dotyczy tylko tych projektów, które mają być przyjęte na mocy klauzul bezpieczeństwa zawartych w dyrektywach wspólnotowych, zgodnie z art. 95 TWE (obecnie art. 114 TfUE), a więc projektów ze sfer objętych harmonizacją prawa państw członkowskich. Krajowe regulacje dotyczące gier hazardowych do takiej sfery nie należą. Oznacza to, że zarówno zaniechanie notyfikacji projektu przepisów technicznych, jak i niezastosowanie się do przewidzianych w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości skutków braku notyfikacji nie może być usprawiedliwione powołaniem się na art. 10 dyrektywy 98/34/WE, ani np. na art. 36 TfUE (dawny art. 31 TWE). Wyrok TSUE z dnia 19 lipca 2012 r. w sprawie Fortuna i inni nie określa konsekwencji niewypełnienia obowiązku notyfikowania przepisów technicznych, zawartych w ustawie z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych. Konsekwencji braku notyfikacji nie ustanawiają również przepisy prawa unijnego. Są one natomiast wyprowadzane z prawa unijnego, w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości. Trybunał Sprawiedliwości w wyroku z dnia 9 marca 1978 r. w sprawie Simmenthal (C - 106/77) orzekł, odwołując się do art. 189 Traktatu o EWG (obecnie art. 288 TfUE) ustanawiającego zasadę bezpośredniego stosowania przepisów wspólnotowych, że sąd krajowy, mający w ramach swoich kompetencji za zadanie zastosować przepisy prawa wspólnotowego, zobowiązany jest zapewnić pełną skuteczność tych norm, nie stosując w razie konieczności, z mocy własnych uprawnień, wszelkich, nawet późniejszych, sprzecznych z nimi przepisów ustawodawstwa krajowego, i nie można przy tym wymagać od niego wnioskowania ani oczekiwania na zniesienie tych przepisów w drodze ustawodawczej lub w jakimkolwiek innym trybie konstytucyjnym. Tezę tę powtarzano wielokrotnie w orzecznictwie Trybunału, podkreślając, że sąd krajowy, do którego należy w ramach jego kompetencji stosowanie przepisów prawa Unii, zobowiązany jest zapewnić pełną skuteczność tych norm, w razie konieczności z własnej inicjatywy, nie stosując wszelkich sprzecznych z nimi przepisów prawa krajowego (np. wyrok z dnia 22 czerwca 2010 r., w sprawach Melki i Abdeli (C - 188/10 i C - 189/10 oraz podane tam orzecznictwo Trybunału). Zgodnie z tą zasadą Trybunał w wyrokach dotyczących interpretacji dyrektywy 83/189/EWG z dnia 28 marca 1983 r. ustanawiającej procedurę przekazywania informacji dotyczących norm i przepisów technicznych, która stała się następnie dyrektywą 98/34/WE, prezentował stanowisko, że przepisy techniczne w rozumieniu tej dyrektywy nie mogą być stosowane, jeżeli nie zostały notyfikowane, np. wyrok z dnia 30 kwietnia 1996 r. w sprawie CIA Security SA (C - 194/94), w którym Trybunał podkreślił, że co prawda skutek naruszenia obowiązków wynikających z dyrektywy 83/189 nie zależy od żadnego konkretnego przepisu, który by go przewidywał. Jednakże bezsporne jest, że celem dyrektywy jest ochrona swobodnego przepływu towarów poprzez uprzednią kontrolę o charakterze prewencyjnym i że obowiązek notyfikacji stanowi zasadniczy sposób wykonywania tej kontroli. Dla zapewnienia skuteczności tej kontroli dyrektywę należy interpretować w ten sposób, że naruszenie obowiązku notyfikacji stanowi poważne uchybienie proceduralne, powodujące bezskuteczność spornych przepisów technicznych, co oznacza, że nie można się na nie powoływać wobec jednostek (pkt 48 i 54). W konsekwencji Trybunał orzekł w tej sprawie, że artykuły 8 i 9 dyrektywy 83/189, zmienionej dyrektywą 88/182, należy interpretować w ten sposób, że jednostki mogą się na nie powoływać przed sądem krajowym, na którym ciąży obowiązek odmowy zastosowania krajowego przepisu technicznego, który nie został notyfikowany zgodnie z dyrektywą. Trybunał stwierdził również, że bez znaczenia dla przyjęcia tak określonego skutku braku notyfikacji przepisów technicznych jest powoływanie się na to, że bezskuteczność przepisów technicznych stworzyłaby lukę w krajowym porządku prawnym i mogłaby tym samym powodować poważne trudności, zwłaszcza gdy bezskuteczność dotyczy przepisów w dziedzinie bezpieczeństwa. Zdaniem Trybunału państwo członkowskie może się odwołać do trybu pilnego przewidzianego w art. 9 ust. 3 dyrektywy (pkt 52 i 53 wyroku). Tezy wyroku w sprawie C - 194/94 zostały powtórzone w wyroku z dnia 16 czerwca 1998 r. w sprawie Lemmens, C - 226/97 (pkt 32 i 33) oraz np. w wyroku z dnia 28 sierpnia 2000 r. w sprawie Unilever (C - 443/98). Mając to wszystko na uwadze, nie można uwzględnić zarzutów skargi kasacyjnej, kwestionujących: przyjęcie bez postępowania dowodowego, mającego na celu ustalenie wpływu przepisów ustawy o grach hazardowych na rynek automatów do gier, że art. 14 ust. 1 ustawy o grach hazardowych jest przepisem technicznym, uznanie, że art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy jest również przepisem technicznym, który nie mógł być zastosowany w sprawie, a nawet podważających zasadność stanowiska TSUE w kwestii technicznego charakteru art. 14 ust. 1 ustawy. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela również stanowiska wnoszącego skargę kasacyjną co do tego, że przepisy art. 14 ust. 1 i art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy mogą być stosowane wobec podmiotów urządzających gry hazardowe nielegalnie ponieważ Trybunał Sprawiedliwości wydając orzeczenie z dnia 19 lipca 2012 r. nie miał na celu pozbawienie sfery hazardowej jakichkolwiek regulacji czy kontroli. Organ nie zauważył, że przepisy ustawy mają albo nie mają (ze względu na wyrok TSUE) zastosowania do wszystkich urządzających gry na automatach. W konsekwencji odpowiedzialnością określoną w art. 89 ust. 1 pkt 2 zostali objęci zarówno ci, którzy prowadzą działalność w tym zakresie na "starych" zasadach (na podstawie zezwoleń), w sposób naruszający te zasady, jak i ci, którzy tym "starym" zasadom w ogóle nie podlegają, ponieważ podjęli taką działalność po wejściu w życie nowej ustawy. Co się zaś tyczy zagrożeń wynikających z niestosowania art. 14 ust. 1 i art. 89 ust. 2 pkt 1 ustawy, to pozostają one poza zakresem kompetencji Naczelnego Sądu Administracyjnego, badającego jedynie legalność zaskarżonego wyroku Sądu I instancji i tą drogą – legalność zaskarżonych decyzji administracyjnych. Sądy krajowe, w tym sądy administracyjne są natomiast z całą pewnością kompetentne w kwestii wypowiadania się co do niestosowania przepisu prawa krajowego, sprzecznego z prawem unijnym. Tych ich kompetencji nie można oczywiście utożsamiać z decydowaniem o pozbawieniu mocy obowiązującej przepisów prawa krajowego, w tym przypadku ustawy o grach hazardowych. Dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490 ze zm.).