I OZ 60/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Izabella Kulig - Maciszewska po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 grudnia 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 57/13 o odmowie o przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 lutego 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 57/13 w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...] w przedmiocie uznania za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. przywrócić termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Postanowieniem z dnia 6 grudnia 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 57/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił J. K. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 lutego 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 57/13. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd podał, iż w/w wyrokiem oddalił skargę J. K.na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 20 listopada 2012 r. w przedmiocie uznania za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Postanowieniem z dnia 17 kwietnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił skarżącemu sporządzenia uzasadnienia wskazanego wyroku, z uwagi na złożenie w dniu 2 kwietnia 2013 r. wniosku o sporządzenie uzasadnienia po terminie wynikającym z art. 141 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Odpis powyższego postanowienia został doręczony skarżącemu w dniu 17 maja 2013 r. W dniu 23 maja 2013 r. skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata z urzędu. Postanowieniem z dnia 19 sierpnia 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 57/13 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata. Pismem z dnia 8 października 2013 r. Okręgowa Rada Adwokacka w Warszawie poinformowała, że w dniu 3 października 2013 r. wyznaczyła adwokata P. F. pełnomocnikiem z urzędu dla J. K. w przedmiotowej sprawie. W dniu 25 października 2013 r. pełnomocnik skarżącego złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 lutego 2013 r. Podniósł, że w okolicznościach sprawy złożenie przez skarżącego w dniu 2 kwietnia 2013 r. wniosku o sporządzenie uzasadnienia w/w wyroku z uchybieniem terminu nie było zawinione. Powodem uchybienia było bowiem skierowane do skarżącego niewłaściwe pouczenie zawarte w zawiadomieniu o wyznaczeniu terminu rozprawy. Zdaniem pełnomocnika Sąd powinien pouczyć skarżącego nie tylko o treści art. 141 § 2 powołanej ustawy lecz również o treści § 1 tego przepisu. Dopiero z treści obu tych przepisów można wyprowadzić wniosek, iż bieg terminu siedmiodniowego do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku biegnie od dnia doręczenia sentencji wyroku tylko w wypadku wyroku wydanego na posiedzeniu niejawnym. Wobec czego Sąd powinien przedstawić skarżącemu pouczenie, że na rozprawie może zapaść wyrok, który nie będzie podlegał doręczeniu, a jego zaskarżenie będzie możliwe po uprzednim złożeniu wniosku o uzasadnienie w terminie 7 dni od ogłoszenia tego wyroku. Sąd nie skorzystał także z możliwości udzielenia skarżącemu wskazówek w tym zakresie na okoliczność skierowania do niego wezwania do wskazania, czy pismem z dnia 5 stycznia 2013 r. wnosi o doręczenie sentencji wyroku. W wezwaniu Sąd ograniczył się jedynie do skierowania zamkniętego pytania do skarżącego, czy wnosi o doręczenie sentencji wyroku informując, że w razie braku odpowiedzi Sąd przyjmie, iż jest to wniosek o doręczenie sentencji wyroku. Powyższe stanowi w ocenie pełnomocnika nieprawidłowe działanie Sądu w zakresie respektowania gwarancji strony postępowania wynikającej z art. 6 powołanej ustawy. Sutkiem przedstawionej sytuacji było przekonanie skarżącego, że termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku będzie liczony od dnia doręczenia mu sentencji tego wyroku. W tym stanie sprawy należy uznać, iż skarżący nie dokonał w terminie czynności w postępowaniu bez swojej winy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznając złożony wniosek o przywrócenie terminu uznał, że nie zasługuje on na uwzględnienie. W ocenie Sądu błędne odczytanie pouczenia prawidłowo sformułowanego przez Sąd w zawiadomieniu z dnia 23 stycznia 2013 r. nie stanowi o braku winy strony. Sąd stwierdził, że zawiadomienie o terminie rozprawy doręczone skarżącemu w dniu 1 lutego 2013 r. zawiera prawidłowe i pełne pouczenie o terminie, w jakim można złożyć wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Skarżący nie był stroną pozbawioną wolności. Błędne wywiedzenie przez stronę wniosków z treści pouczenia nie stanowi natomiast uprawdopodobnienia braku winy, w sytuacji gdy pouczenie było prawidłowe. Wobec prawidłowego zastosowania przez Sąd art. 6 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, brak było podstaw do uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył J. K., reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu, wnosząc o jego uchylenie i przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu zażalenia pełnomocnik skarżącego podniósł argumenty tożsame z argumentami podniesionymi w uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska zaprezentowanego przez Sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu. Nie ulega wątpliwości, iż skarżący został pouczony o trybie i terminie złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku oddalającego skargę. Jednakże kluczowe znaczenie ma treść tego pouczenia, bowiem jest ono wynikiem realizacji zasady wynikającej z art. 6 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd administracyjny powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Zgodnie z treścią cytowanego przepisu powinno to być pouczenie precyzyjne i jednoznaczne, które nie wprowadzi strony w błąd. Tymczasem w niniejszej sprawie pouczenie strony zawarte w zawiadomieniu o terminie rozprawy stanowiło jedynie zacytowanie treści art. 141 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. Sąd I instancji nie zaznaczył przy tym, że zasadą jest, że doręczenie z urzędu sentencji wyroku oddalającego skargę może nastąpić tylko wyjątkowo, a więc jeśli strona działa bez adwokata lub radcy prawnego i na skutek pozbawienia wolności była nieobecna przy ogłoszeniu wyroku (art. 140 § 2 p.p.s.a.) bądź jeśli wyrok oddalający skargę zapadł na posiedzeniu niejawnym (art. 139 § 4 p.p.s.a.). Bez znaczenia jest przy tym, że w punkcie 1 pouczenia Sąd I instancji powołał przepis art. 140 § 2 p.p.s.a., bowiem jednocześnie nie zaznaczono w żaden sposób, że jest to właśnie jedna z sytuacji wyjątkowych, w których termin na złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nie rozpoczyna biegu wraz z ogłoszeniem wyroku. Oznacza to, że pouczenie strony zawarte w zawiadomieniu o terminie rozprawy, poprzez wskazanie alternatywnego biegu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie pisemnego uzasadnienia wyroku oddalającego skargę, bez jednoczesnego precyzyjnego wskazania, w jakich sytuacjach doręcza się stronie odpis sentencji wyroku z urzędu, mogło być dla strony mylące i okoliczność ta pozwalała na przyjęcie, że strona w tym przypadku nie ponosi winy w uchybieniu terminu do złożenia przedmiotowego wniosku. To z kolei oznacza, że Sąd I instancji nietrafnie ocenił przesłanki przywrócenia terminu wynikające z art. 86 § 1 p.p.s.a., co umożliwiło Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu jednoczesne uchylenie zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej objętej wnioskiem. Z powyższych względów i na podstawie art. 188 w związku z art. 86 § 1 oraz w związku z art. 197 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.