II GSK 1238/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia sędzia NSA Janusz Zajda Sędziowie sędzia del. WSA Zbigniew Czarnik (spr.) sędzia NSA Zofia Przegalińska Protokolant Milena Budna po rozpoznaniu w dniu 30 września 2014 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Ś. [...] Spółki z o.o. w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 28 lutego 2013 r. sygn. akt VI SA/Wa 2080/12 w sprawie ze skargi Ś. [...] Spółki z o.o. w G. na postanowienie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] sierpnia 2012 r.; nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. (dalej: WSA w W. lub Sąd I instancji) wyrokiem z dnia 28 lutego 2013 r. o sygn. akt VI SA/Wa 2080/12 oddalił skargę Ś. [...] Spółki z o.o. w G. (dalej: Spółka) na postanowienie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ) z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...] stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania w sprawie rozstrzygnięcia konkursu ofert na zawieranie umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. I Z uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd I instancji przyjął za podstawę rozstrzygnięcia następujące ustalenia. Decyzją z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ w K. działając na podstawie art. 154 ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j.: Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 ze zm.), dalej: u.ś.o.z. oddalił odwołanie Spółki od rozstrzygnięcia konkursu ofert na zawieranie umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w zakresie ortopedii i traumatologii narządu ruchu – zespół chirurgii jednego dnia. W treści decyzji zawarto pouczenie o trybie i 7 dniowym terminie do wniesienia odwołania. Decyzję doręczono Spółce w dniu 24 lutego 2012 r. W dniu 5 marca 2012 r. Spółka wniosła odwołanie od powyższej decyzji. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2012 r. Prezes NFZ na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), dalej: k.p.a. i art. 154 ust. 5 u.ś.o.z. stwierdził, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu. Wskazał, że decyzję organu I instancji skutecznie doręczono Spółce w dniu 24 lutego 2012 r., zatem przewidziany w art. 154 ust. 5 u.ś.o.z. termin 7 dni na złożenie odwołania upłynął bezskutecznie 2 marca 2012 r., a skoro pełnomocnik Spółki nadał odwołanie pocztą 5 marca 2012 r., to uchybił terminowi do jego wniesienia. Prezes NFZ podkreślił, że organ I instancji zawarł w treści decyzji prawidłowe pouczenie o środku odwoławczym przysługującym Spółce oraz terminie jego wniesienia. W skardze do WSA w W. Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych. Skarżąca argumentowała, że listonosz doręczył decyzję z dnia [...] lutego 2012 r. osobie, która nie była uprawniona przez Spółkę do odbioru korespondencji, i wykonywała w firmie tylko prace porządkowe. Skarżąca podała, że od 1 stycznia 2012 r. nie prowadzi działalności przy ul. [...] w G. W jej ocenie okoliczności te nie pozwalają przyjąć, że decyzja z dnia [...] lutego 2012 r. została skutecznie doręczona. W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ wniósł o jej oddalenie. Wyrokiem z dnia 28 lutego 2013 r. WSA w W. skargę oddalił. Sąd I instancji wyjaśnił, że z treści art. 154 ust. 5 u.ś.o.z. wynika, że odwołanie od decyzji dyrektora oddziału wojewódzkiego Funduszu świadczeniodawca wnosi za pośrednictwem tego organu do Prezesa NFZ w terminie 7 dni od dnia otrzymania decyzji. Decyzję organu I instancji doręczono Spółce w dniu 24 lutego 2012 r. pod adres podany w toku postępowania (ul. K. w G.) i zawarty w aktualnym odpisie KRS. Spółka nie informowała organu o zmianie tego adresu, a z korespondencji wymienianej przez Spółkę z organem jednoznacznie wynika, że był to adres jej siedziby, który nie uległ zmianie po 1 stycznia 2012 r. Z tego powodu Sąd nie dał wiary twierdzeniu Spółki, że od 1 stycznia 2012 r. nie prowadzi działalności pod podanym adresem, co jest związane z odrzuceniem jej oferty w postępowaniu konkursowym. WSA podkreślił, że w sytuacji zmiany adresu Spółka powinna o tym fakcie poinformować organ, a w razie niedopełnienia tego obowiązku doręczenie pod adresem dotychczasowym ma skutek prawny, co wynika z art. 41 § 1 i 2 k.p.a. Sąd I instancji podkreślił, że zgodnie treścią art. 45 k.p.a. osobie prawnej, jaką jest Spółka, pisma doręcza się w lokalu siedziby, który jest równoznaczny z adresem. Warunkiem skutecznego doręczenia pisma na gruncie art. 45 k.p.a. jest doręczenie go w lokalu siedziby osoby prawnej do rąk osoby upoważnionej. Spółka nie wykazała w toku postępowania, że osoba która odebrała decyzję organu I instancji w lokalu jej siedziby w dniu 24 lutego 2012 r. i podjęła się jej oddania (E. K.), nie była upoważniona do odbioru pism. Tym bardziej, że akta sprawy potwierdzają, że osoba ta odbierała w imieniu Spółki także inne pisma. Skoro Spółka nie kwestionowała ani wobec poczty ani wobec organu prawidłowości doręczenia decyzji organu I instancji i nie złożyła na poczcie zastrzeżenia odnośnie doręczania przesyłek rejestrowanych, jak również nie przedłożyła dowodu skorzystania z pełnomocnictwa pocztowego, to Prezes NFZ, stosując art. 134 k.p.a., trafnie przyjął w kontrolowanym postanowieniu, że decyzja organu I instancji została skutecznie doręczona Spółce dnia 24 lutego 2012 r. Termin 7 dni do wniesienia odwołania w tej sprawie upłynął bezskutecznie 2 marca 2012 r. Spółka nadała odwołanie pocztą w dniu 5 marca 2012 r., więc uchybiła terminowi, pomimo że w decyzji organu I instancji pouczono ją prawidłowo o terminie i sposobie wniesienia odwołania. WSA w W. odniósł się również do kwestii doręczenia kontrolowanego postanowienia Prezesa NFZ bezpośrednio Spółce, chociaż ustanowiła pełnomocnika i stwierdził, że w tym zakresie organ uchybił art. 40 § 2 k.p.a., ale uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy, bo Spółka dochowała terminu do wniesienia skargi. II Skargę kasacyjną złożyła Spółka. Wyrok zaskarżyła w całości. Wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji lub uchylenie wyroku i uwzględnienie skargi oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm prawem przepisanych. Spółka działając na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy: 1. art. 154 ust. 5 u.ś.o.z. poprzez przyjęcie, że skarżąca złożyła odwołanie po upływie 7-dniowego terminu do wniesienia odwołania; 2. art. 134 § 1 p.p.s.a. polegające na uchybieniu przez Sąd I instancji obowiązkowi zbadania z urzędu wszelkich naruszeń prawa w granicach sprawy, a także wszystkich przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze, a w szczególności: – art. 45 i art. 44 k.p.a. poprzez przyjęcie, że decyzja organu I instancji została doręczona skarżącej w sposób prawidłowy tj. osobie upoważnionej przez skarżącą do odbioru pism, – art. 134 k.p.a. polegające na bezpodstawnym przyjęciu, że odwołanie zostało złożone po upływie ustawowego terminu do jego wniesienia. Uzasadniając zarzuty wnosząca skargę kasacyjną stwierdziła, że zaskarżony wyrok Sądu I instancji narusza prawo i powinien zostać uchylony, ponieważ skarżąca od 1 stycznia 2012 r. nie prowadzi działalności pod adresem ul. K. G., a organ powinien o tym wiedzieć. Skoro w siedzibie skarżącej nie było pracownika upoważnionego do odbierania korespondencji, to doręczający powinien awizować przesyłkę. Skarżąca podkreśliła, że gdy w jej siedzibie nie jest prowadzona działalność związana ze świadczeniem opieki zdrowotnej, upoważniony pracownik odbiera korespondencję w placówce pocztowej. Osobą upoważnioną do odbioru pism nie była E. K. (wykonywała w Spółce prace porządkowe), mimo że to ona odebrała przesyłkę z decyzją, i wcześniej odbierała też inne pisma. Wnosząca skargę kasacyjną uznała, że decyzja organu I instancji nie została jej doręczona w sposób prawem przewidziany, więc z tego powodu nie weszła do obrotu prawnego, przez co nie doszło do uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Prezes NFZ nie skorzystał z prawa do wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną. III Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA lub Sąd II instancji) rozpoznaje sprawę w granicach skarg kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę przyczyny nieważności postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły okoliczności skutkujące nieważnością postępowania sądowoadministracyjnego wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a., zatem zaistniały warunki do rozpoznania skargi kasacyjnej. Zgodnie z treścią art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego, które może polegać na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu, albo na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna Spółki nie ma usprawiedliwionych podstaw. Z tego powodu NSA nie mógł jej uwzględnić, a w konsekwencji uchylić zaskarżonego wyroku zgodnie z wnioskami skargi. Spółka skargę kasacyjną oparła na podstawie wskazanej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. twierdząc, że wyrok WSA w W. narusza przepisy postępowania w sposób istotny dla rozstrzygnięcia, gdyż Sąd I instancji oddalił skargę Spółki w sytuacji, gdy objęte nią postanowienie Prezesa NFZ narusza prawo, w szczególności art. 134 k.p.a. Zdaniem Spółki oddalenie skargi w tych warunkach musi być uznane za niezgodne z prawem, bo wyrok objęty skargą kasacyjną nie odpowiada prawu, a to oznacza, że Sąd I instancji dokonał wadliwej kontroli działalności administracji. Z takim stanowiskiem nie można się zgodzić. W ocenie NSA organy NFZ poprawnie stosowały art. 134 k.p.a., zatem słusznie przyjęły, że Spółka uchybiła terminowi do wniesienia odwołania, a to oznacza, że oddalenie skargi przez Sąd I instancji nie było działaniem naruszającym prawo. Z tego powodu za nietrafny należy uznać zarzut skargi kasacyjnej, wskazujący na naruszenie przez WSA w W. art. 154 ust. 5 u.ś.o.z., polegający na błędnym przyjęciu przez ten Sąd, że skarżąca nie złożyła odwołania w terminie, gdyż Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ w K. wadliwie doręczył Spółce rozstrzygnięcie w sprawie wyboru ofert na udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w zakresie ortopedii i traumatologii narządu ruchu. Sąd II instancji podziela stanowisko wyrażone w uzasadnieniu wyroku WSA w W., w myśl którego doręczenie pisma jednostce organizacyjnej następuje w lokalu jej siedziby do rąk osoby uprawnionej do odbioru pisma. W rozpoznawanej sprawie poza sporem jest, że lokalem siedziby Spółki był lokal, w którym nastąpiło doręczenie, bo taki adres lokalu wynikał z ustaleń postępowania administracyjnego i był potwierdzony w chwili orzekania wypisem z KRS. Bez wątpienia pismo skierowane do Spółki powinno być doręczone osobie upoważnionej do jego odbioru. Uprawnienie takie może być wyraźne i wynikać ze specjalnego pełnomocnictwa lub przyjętego w danej jednostce organizacyjnej podziału czynności. Jednak przypisywanie skutku doręczenia tylko do przypadków, gdy istnieje wyraźne umocowanie do odbioru korespondencji byłoby nadmiernym formalizmem, nieuwzględniającym realiów obrotu prawnego. Dlatego trafnie twierdzi Sąd I instancji, że osobą uprawnioną do odbioru pisma jest także ta, która w siedzibie jednostki organizacyjnej jest osobą czynną i odbiera pisma kierowane do tej jednostki, a ta jednostka nie upoważniła pracownika do odbierania korespondencji. W realiach rozpoznawanej sprawy taką osobą była osoba odbierająca pismo w dniu 24 lutego 2012 r., skoro potwierdziła odbiór decyzji i podobnych czynności dokonywała wcześniej. Niewątpliwie, w sytuacji objętej skargą kasacyjną mamy do czynienia z domniemaniem doręczenia pisma, jednak, jak trafnie podkreślił WSA w W. tego domniemania nie może obalić stwierdzenie Spółki, że odbierająca rozstrzygnięcie o konkursie nie była osobą upoważnioną do odbioru urzędowej korespondencji, a doręczyciel nie ustalił tego faktu, zatem po jego stronie leży błąd w zakresie doręczenia. NSA wskazuje, że nieustalenie przez doręczyciela podmiotu uprawnionego do odbioru pism nie ma w rozpatrywanej sprawie prawnego znaczenia, skoro odbierająca pismo funkcjonowała w lokalu siedziby Spółki, zatem w takich okolicznościach należy domniemywać, że osoba odbierająca pismo jest uprawniona do odbioru. Z tych powodów NSA nie mógł uwzględnić zarzutu skargi kasacyjnej odwołującego się do naruszenia art. 134 w zw. z art. 45 i 44 k.p.a. W ocenie NSA nietrafny jest także zarzut skargi kasacyjnej wskazujący na naruszenie przez WSA w W. treści art. 154 ust. 5 u.ś.o.z. polegające na przyjęciu, że Spółka złożyła odwołanie z uchybieniem 7-dmio dniowego ustawowego terminu do złożenia odwołania. Brak trafności tego zarzutu jest konsekwencją uznania przez Sąd II instancji poprawności stanowiska Sądu I instancji w zakresie prawidłowości doręczenia wyniku rozstrzygnięcia o konkursie. Skoro w dniu 24 lutego 2012 r. została Spółce doręczona decyzja, to 7-dmio dniowy termin do złożenia odwołania upływał w dniu 2 marca 2012 r., a w tym terminie Spółka nie złożyła tego środka prawnego. Dopełnienie tej czynności dopiero w dniu 5 marca 2012 r. nastąpiło z uchybieniem terminu, zatem stwierdzenie tej okoliczności przez Sąd I instancji nie może być traktowane jako naruszenie prawa i wydanie przez Sąd wadliwego wyroku. W kontekście tych ustaleń NSA nie może przyjąć jako trafnego zarzutu naruszenia przez WSA w W. art. 134 § 1 p.p.s.a. przez niezbadanie w postępowaniu przed Sądem I instancji wszystkich możliwych naruszeń prawa, zwłaszcza związanych z doręczeniem Spółce rozstrzygnięcia o wyniku konkursu. W uzasadnieniu skarżonego wyroku Sąd I instancji jednoznacznie odniósł się do stwierdzonych uchybień związanych z doręczeniem pism i wyjaśnił jaki jest związek tych uchybień z zarzutami sformułowanymi w skardze. Zatem trudno twierdzić, jak czyni to Spółka w skardze kasacyjnej, że działanie WSA w W. naruszało art. 134 § 1 p.p.s.a. Mając na uwadze powyższe NSA orzekł jak w sentencji biorąc pod uwagę treść art. 184 p.p.s.a.