VI SA/Wa 2667/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Czarnecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Protokolant st. ref. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lutego 2013 r. sprawy ze skargi A. z siedzibą w E., Niemcy na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr Sp. [...] w przedmiocie oddalenia sprzeciwu 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz A. z siedzibą w E., Niemcy kwotę 1600 (jeden tysiąc sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej, na podstawie art. 132 ust. 2 pkt 2 w związku z art. 246 i art. 247 ust. 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (j.t. Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.) – dalej także jako P.w.p. lub ustawa, oddalił sprzeciw A. z siedzibą w E. [...] – dalej także jako A. lub spółka – na udzielenie prawa ochronnego na znak słowno-graficzny "plus Vitalsss" nr [...] na rzecz O. sp. z o.o. z siedzibą w W. Decyzję wydano w następujących ustaleniach. Przedmiotowy znak towarowy został zgłoszony do ochrony w dniu 13 marca 2009 r. w kolorach białe napisy na niejednolitym szarym tle. Decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. Urząd Patentowy udzielił O. sp. z o.o. z siedzibą w W. prawa ochronnego na znak towarowy słowno-graficzny "plus Vitalsss" pod nr [...] dla towarów: w kl. 05 - witaminy i dodatki mineralne, tabletki musujące z witaminami i minerałami, w kl. 32 – napoje bezalkoholowe wzbogacone witaminami i minerałami, preparaty do przygotowywania napojów. Informację o udzieleniu prawa opublikowano w Wiadomościach Urzędu Patentowego nr [...]. W dniu [...] października 2011 r. wpłyną sprzeciw A. z siedzibą w E. [...] od wymienionej decyzji. Sprzeciw obejmował znak towarowy w odniesieniu do wszystkich towarów, dla których by przeznaczony. Jako podstawę sprzeciwy wskazano przepisy art. 246 w związku z art. 132 ust. 2 pkt 2 P.w.p. podnosząc, że składający sprzeciw posiada w Polsce znak słowny z rejestracji międzynarodowej "Vitalis" nr [...] chroniony z pierwszeństwem od 10 maja 2006 r. w odniesieniu do towarów z kl. 3, 5 i 21 w tym dla: substancji dietetycznych i suplementów żywnościowych do użytku medycznego i niemedycznego, zawierających w szczególności witaminy i oligoelementy, w postaci saszetek, proszku lub kapsułek, w tym produktów multiwitaminowych w postaci tabletek musujących, tabletek do żucia, kapsułek żelatynowych lub proszku musującego; leków dostępnych bez recepty, w szczególności preparatów przeciwko katarowi, przeziębieniu, leków na bazie roślin. Zdaniem spółki towary oznaczane przeciwstawionymi znakami są podobne, a nawet identyczne, w szczególności towary z kl. 5. Także towary uprawnionej z kl. 32 są podobne do towarów spółki A. z kl. 5 – napoje bezalkoholowe są bowiem wzbogacane minerałami i witaminami. Samo podobieństwo znaków nie powinno budzić wątpliwości także w sytuacji, że znak uprawnionej jest znakiem słowno-graficznym, a znak A. jest znakiem słownym. Zgodnie z orzecznictwem wspólnotowym warstwa słowna znaku ma większą siłę oddziaływania na odbiorców niż warstwa graficzna, a ochrona znaku słownego rozciąga się na wszelkie przedstawieniowe formy graficzne. W znaku spornym słowo "Vitalsss" jest wyraźnie wyeksponowane, stanowiąc fantazyjną nazwę własną. Natomiast słowo "plus" ma charakter wyłącznie opisowy i jest pozbawione zdolności odróżniającej dla jakichkolwiek towarów. Słowo "Vitalsss" w znaku spornym jest niemal identyczne w warstwie fonetycznej i niezwykle podobne w warstwie wizualnej do znaku "Vitalis". W związku z podobieństwem towarów i podobieństwem znaków zachodzi ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd co do źródła pochodzenia towarów. Z tych względów spółka A. żądała unieważnienia znaku spornego w całości. W odpowiedzi na sprzeciw O. sp. z o.o. z siedzibą w W. uznała sprzeciw za bezzasadny. Zdaniem uprawnionej ze spornego prawa ochronnego podobieństwo towarów może co najwyżej zachodzić dla towarów w kl. 5, lecz w żadnym przypadku dla towarów w kl. 32. Podobieństwo znaków nie występuje, gdyż jedynie ich pierwsza taka sama część "vital" w języku angielskim oznacza: witalny, żywotny i jest bardzo często stosowana dla oznaczania produktów z kl. 5, m.in. produktów farmaceutycznych i dietetycznych. Zatem o braku podobieństwa decydują końcówki obu oznaczeń "is" oraz "lsss" (bardzo charakterystyczne w znaku uprawnionej) oraz w jej znaku dodatkowe wyrażenie "plus". W tym miejscu wskazano na rejestrację podobnych znaków z pierwszym członem "vital". Konstrukcja znaku "Vitalis" stwarza niewielką zdolność odróżniającą tego znaku, co skutkuje niższym stopniem ryzyka wprowadzenia w błąd odbiorców towarów oznaczanych oboma znakami. W związku z uznaniem przez uprawnią ze spornego prawa ochronnego sprzeciwu za bezzasadny, sprawa została przekazana do postępowania spornego. Po przeprowadzeniu rozprawy Urząd Patentowy wydał wymienioną na wstępie decyzję administracyjną. Urząd Patentowy przedstawił zasady badania znaków na podobieństwo w zakresie odnoszącym się do podobieństwa towarów, niebezpieczeństwa wprowadzenia odbiorców w błąd oraz sposobu nabywania towarów. Dokonując analizy podobieństwa towarów stwierdził, że towary oznaczane oboma znakami w klasie 5 wykazują podobieństwo. Towary uprawnionej oznaczane jej znakiem "witaminy i dodatki mineralne, tabletki musujące z witaminami i minerałami" są podobne do towarów oznaczanych znakiem spółki A: "produktów multiwitaminowych w postaci tabletek musujących, tabletek do żucia, kapsułek żelatynowych lub proszku musującego" i podobieństwa tego nie kwestionowała uprawniona. Jednakże zdaniem organu brak jest podobieństwa towarów z kl. 5 znaku przeciwstawionego do pozostałych towarów z kl. 32 uprawnionej ze znaku "plus Vitalsss": "napoje bezalkoholowe wzbogacone witaminami i minerałami, preparaty do przygotowywania napojów", gdyż towary te są innego rodzaju i mają inne przeznaczenie. Napoje bezalkoholowe, zawierające także witaminy, są produktami ogólnospożywczymi, a nie produktami do użytku medycznego, jak towary A. Także "preparaty do przygotowania napojów" nie są podobne do towarów oznaczanych znakiem "Vitalis", na co wskazują cytowane wykazy towarów obu stron. W kwestii podobieństwa samych oznaczeń Urząd Patentowy nie stwierdził by podobieństwo takie zachodziło. Znak sporny "plus Vitalsss" jest znakiem słowno-graficznym, a znak A. "Vitalis" jest znakiem słownym, bez grafiki. Pomiędzy tymi znakami nie występuje podobieństwo w żadnej z warstw: słownej, wizualnej lub znaczeniowej. W warstwie znaczeniowej oba oznaczenia są fantazyjne, gdzie wspólnym elementem jest przedrostek "Vital" oznaczający w j. angielskim "witalny, żywotny", kojarzony z łacińskim słowem "vita" – życie. Oznaczenia zawierające wyrażenie "vital" są bardzo często stosowane dla oznaczania produktów w kl. 5, m.in. produktów farmaceutycznych, witaminowych, czy dietetycznych, przez co nie można im przypisać samodzielnej zdolności odróżniającej. W związku z tym o podobieństwie lub jego braku przeciwstawionych znaków decydują pozostałe ich elementy – w znaku A. końcówka "is", a w znaku spornym końcówka "lsss". Wskazane końcówki, zdaniem organu patentowego, istotnie różnicują znaki w warstwie fonetycznej i wizualnej, inna jest ich wymowa i pisownia. Brak podobieństwa znaku spornego do znaku spółki A. wzmacnia dodatkowo grafika znaku spornego przez usytuowanie wyrazu "plus" nad literami "sss" w wyrazie "Vitalsss" i w tym zakresie Urząd Patentowy zwrócił uwagę na fakt, iż znak sporny, w przeciwieństwie do znaku spółki A., składa się z dwóch słów: "vitalsss" i ze słowa "plus". W związku z tym, w ocenie organu administracji, w zakresie podobieństwa towarów i oznaczeń nie zachodzi ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd co do pochodzenia towarów oznaczanych oboma znakami, a tym samym nie występują przesłanki z art. 132 ust. 2 pkt 2 P.w.p. Od decyzji A. z siedzibą w E. [...] wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę domagając się uchylenia decyzji i zasądzenia kosztów postępowania. Decyzji zarzucono naruszenie przepisów postępowania (art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 1 i § 3 k.p.a.) przez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności faktycznych i błąd w ustaleniach faktycznych oraz naruszenie art. 132 ust. 2 pkt 2 P.w.p. przez niewłaściwe jego zastosowania przejawiające się w braku przyjęcia, iż z uwagi na podobieństwo towarów i znaków, nie zachodzi możliwość wprowadzenia odbiorców w błąd co do pochodzenia towarów. Zdaniem skarżącej Urząd Patentowy nieprawidłowo przyjął, że towary z kl. 32 oznaczane spornym znakiem nie są podobne do towarów z kl. 5 oznaczanych znakiem przeciwstawionym. Podział towarów na klasy ma jedynie charakter pomocniczy. Zatem towary skarżącej takie jak "substancji dietetycznych i suplementów żywnościowych do użytku medycznego i niemedycznego, zawierających w szczególności witaminy i oligoelementy" obejmują szeroki wachlarz produktów, do których należy zaliczyć także towary uprawnionej "napoje bezalkoholowe wzbogacone witaminami i minerałami oraz preparaty" do ich sporządzania. Te towary uprawnionej zawierają bowiem "witaminy i minerały" przez co należy rozumieć "substancji dietetycznych i suplementów żywnościowych do użytku medycznego i niemedycznego, zawierających w szczególności witaminy i oligoelementy". Wspólnymi cechami tych towarów jest posiadanie przez nie witamin i minerałów wspomagających organizm człowieka. W tym zakresie Urząd Patentowy pominął to, że towary skarżącej służą także do użytku "niemedycznego". Urząd Patentowy niewłaściwie dokonał analizy podobieństwa znaków, gdyż zdaniem skarżącej porównaniu powinny podlegać jedynie element słowne "Vitalis" i "Vitalsss", jako elementy dominujące, bowiem pierwszy człon w znaku spornym "plus" ma wyłącznie charakter opisowy dlatego powinien zostać pominięty. Także zasadnym było, w ocenie skarżącej, rozpatrywanie znaków jedynie w warstwie słownej, gdyż w znakach słowno-graficznych większą siłę oddziaływania ma właśnie ta warstwa. Znaczenie ma również to, że znak słowny skarżącej może być nakładany na towary w różnych graficznych postaciach przedstawieniowych. Zdaniem skarżącej różna ilość liter "s" w obu znakach nie ma znaczenia, bowiem w wymowie słyszalne jest jedno "s". Jeżeli zatem istnieje w tym zakresie różnica pomiędzy oznaczeniami, to jest ona znikoma, przejawiająca się różnicą w jednej zgłosce "i". Urząd Patentowy nie uzasadnił dlaczego uznał oba oznaczenia jako fantazyjne. Odwołując się do znaczenia słowa "vital" w j. angielskim i łacińskim nie zauważył, że odbiorcą towarów jest Polak i będzie on odnosił znaczenie obu słów do języka polskiego, a nie do języków obcych. W związku z tym organ administracji błędnie ocenił ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd, chociaż jednocześnie stwierdził identyczność pierwszych członów obu oznaczeń – "vital". Naruszenie przepisów postępowania uzasadniano tym, że Urząd Patentowy nie podał przykładów stosowania dla towarów w kl. 5 oznaczeń z elementem "vital", podobnie jak nie wskazano przykładów na fantazyjność obu oznaczeń na gruncie języka polskiego. W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy wnosił o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje; Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają, w pierwszej instancji, wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 ww. ustawy). W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż skarga jest zasadna. Skarżąca spółka A. trafnie zarzuciła Urzędowi Patentowemu naruszenie podanych w skardze przepisów postępowania, w zakresie mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie bowiem z art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p., stanowiącym podstawę sprzeciwu, nie jest dopuszczalne udzielenie prawa ochronnego na znak towarowy identyczny lub podobny do znaku towarowego, na który udzielono prawa ochronnego lub zgłoszonego w celu uzyskania prawa ochronnego (o ile na znak taki zostanie udzielone prawo ochronne) z wcześniejszym pierwszeństwem na rzecz innej osoby dla towarów identycznych lub podobnych, jeżeli zachodzi ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd, które obejmuje w szczególności ryzyko skojarzenia znaku ze znakiem wcześniejszym. Cytowany przepis ma zastosowanie w danym stanie faktycznym wówczas, gdy kumulatywnie spełnione zostały trzy następujące przesłanki: po pierwsze podobieństwa lub identyczności towarów lub usług do oznaczania których przeznaczone są dane znaki towarowe, po drugie podobieństwa lub identyczności oznaczeń, po trzecie istnienia ryzyka wprowadzenia odbiorców w błąd co do pochodzenia oznaczanych przeciwstawionymi znakami towarów. W związku z tymi zasadami, co podnosił także Urząd Patentowy w zaskarżonej decyzji, Urząd Patentowy powinien przeprowadzić szczegółowa analizę na podobieństwo towarów stron, ze szczególnym uwzględnieniem towarów spółki A. z klas 5 w stosunku do towarów z klasy 5 i z klasy 32 spółki O. Co prawda organ administracji porównując towary z klasy 5 obu stron postępowania uznał je za podobne (okoliczność tę przyznała także spółka O.), jednakże porównując towary z klasy 5 spółki A. do towarów z klasy 32 spółki O. Urząd Patentowy, uznając brak ich podobieństwa, swoje stanowisko uzasadnił dosyć lapidarnie, co naruszało przepisy art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 132 ust. 2 pkt 2 P.w.p. w zakresie mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uzasadnienie to sprowadzało się do stwierdzenia, że towary spółki A. z klasy 5: "substancje dietetyczne i suplementy żywnościowe do użytku medycznego i niemedycznego, zawierające w szczególności witaminy i oligoelementy, w postaci saszetek, proszku lub kapsułek, w tym produkty multiwitaminowe w postaci tabletek musujących, tabletki do żucia, kapsułki żelatynowe lub proszki musujące; leki dostępne bez recepty, w szczególności preparaty przeciwko katarowi, przeziębieniu, leki na bazie roślin" nie są podobne do towarów z klasy 32 spółki O: "napoje bezalkoholowe wzbogacone witaminami i minerałami, preparaty do przygotowania napojów", gdyż (cytat) "...są to towary innego rodzaju i mają inne przeznaczenie. Zdaniem Kolegium napoje bezalkoholowe, również i te zawierające witaminy są produktami ogólnospożywczymi, a nie przeznaczonymi do użytku medycznego tak jak towary objęte ochroną w znaku przeciwstawionym VITALIS. Poza tym "preparaty do przygotowania napojów" także nie są podobne do towarów znaku przeciwstawionego, zgodnie z wykazem cytowanym powyżej" (koniec cytatu). Już chociażby zdanie ostatnie tej argumentacji organu administracji trudno uznać za przedstawienie motywów opartych na analizie wymienionych towarów, jako że w istocie jest to autorytatywne stwierdzenie nie poddające się żadnej kontroli Sądu, a także nie stwarzające skarżącej żadnych możliwości odniesienia się do tego stwierdzenia w skardze. Skarżąca w związku z tym zasadnie zarzucała, iż jej towary są przeznaczone nie tylko do użytku medycznego, lecz (co wynika ze zgłoszenia) także do użytku niemedycznego. W tym miejscu organ nie zauważył i nie skomentował pisma skarżącej z dnia [...] października 2007 r. załączonego do akt sprawy, w którym swój znak "Vitalis" nr [...] spółka jednoznacznie przypisywała do towarów będących produktami farmaceutycznymi w kl. 5 sprzedawanych przede wszystkim w aptekach. W związku z tym tak przeprowadzona analiza podobieństwa wskazanych towarów stron, przy istotnym sporze, co do tego (jak podnosiła skarżąca), że występowanie w produktach spółki O. witamin i minerałów kwalifikuje je, co najmniej do suplementów diety, była niewystarczająca. Sąd w tej kwestii nie może zastępować Urzędu Patentowego przez czynienie własnych ustaleń, a na podstawie tak wyartykułowanych ustaleniach organu administracji, nie mógł poznać istotnej argumentacji Urzędu Patentowego, którą organ kierował się przy ustalaniu podobieństwa tych towarów. Poprzestając na wskazanej motywacji o podobieństwie towarów stron w wymienionych klasach 5 i 32, Urząd Patentowy przeszedł do omówienia podobieństwa przeciwstawionych znaków towarowych. Sąd w składzie orzekającym w tej kwestii nie mógł zająć stanowiska przez zbadanie legalności rozstrzygnięcia organu w tym zakresie. Jeżeli bowiem brak było szczegółowej analizy podobieństwa towarów, który to stopień tego podobieństwa determinuje z kolei zastosowanie łagodniejszych lub ostrzejszych kryteriów w badaniu podobieństwa przeciwstawionych znaków towarowych, trudno było odnieść się do prawidłowości oceny przez Urząd Patentowy w zakresie rozstrzygnięcia, co do podobieństwa znaków i w następstwie do oceny wpływu tego podobieństwa na zaistnienie możliwości wprowadzenia odbiorców w błąd co do pochodzenia towarów oznaczanych spornym znakiem. Zauważenia także wymaga, że Urząd Patentowy w zasadzie nie poddał analizie, w jaki sposób towary stron są dystrybuowane, (por. pismo skarżącej z dnia [...] października 2007 r.). Zatem i co do tej okoliczności Urząd Patentowy powinien zająć stanowisko, w świetle ewentualnego niebezpieczeństwa wprowadzenia odbiorów towarów stron w błąd, co do ich pochodzenia. Zdaniem Sądu niezbadanie powyższych kwestii w sposób wszechstronny nie pozwala na pełne skontrolowanie legalności zaskarżonej decyzji. Z tej przyczyny należy uznać, iż omawiane uchybienia formalne poczynione w toku postępowania przez organ, uniemożliwiły Sądowi prawidłowe ustosunkowania się do wszystkich zarzutów skargi i wypowiedzenia się, co do zasadności podjętego rozstrzygnięcia pod względem materialnoprawnym. Z uwagi na wskazane okoliczności zasadne są zarzuty strony skarżącej, co do naruszenia przez organ przepisów postępowania - art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a. w zakresie mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy - poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego, a w szczególności brak wnikliwej, a wręcz drobiazgowo przeprowadzonej w pierwszym etapie analizy podobieństwa towarów oznaczanych przeciwstawionymi znakami stron. W rozpoznawanej sprawie ta analiza nie może być pobieżna bowiem spór pomiędzy stronami rozpoczyna się od odmienności postrzegania podobieństwa towarów w klasach 5 i 32 przechodząc następnie w spór co do podobieństwa samych oznaczeń. W orzecznictwie ETS (by wskazać na wyrok z dnia 22 czerwca 1999 r., w sprawie Lloyd, C-342/97, lub na wyrok z dnia 29 września 1998 r., w sprawie Canon C-39/97) ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym prawdopodobieństwo wprowadzenia odbiorców w błąd jest tym większe im bardziej podobne są towary, dla których przeznaczone są znaki i im bardziej podobne do siebie są oznaczenia. Zatem przy ponownym rozpatrzeniu sprawy Urząd Patentowy, mając na względzie powyższe uwagi, powinien dokonać rozstrzygnięcia przy szczegółowej analizie podobieństwa towarów oznaczanych przeciwstawionymi znakami towarowymi z uwzględnieniem całego zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie (przy ewentualnym jego uzupełnieniu, jeżeli uzna to za konieczne), odnosząc się także do argumentacji stron postępowania. W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 152 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku, postanawiając o kosztach postępowania w oparciu o przepisy art. 200 w związku z art. 205 § 4 P.p.s.a.