II FZ 575/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Wolf - Kalamala po rozpoznaniu w dniu 20 sierpnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia S. [...] w likwidacji w B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 17 maja 2013 r., sygn. akt I SA/Kr 171/13 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi S. [...] w likwidacji w B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. z dnia 12 października 2012 r., nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2012 r. postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 17 maja 2013 r., sygn. akt I SA/Kr 171/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił wniosek skarżącego – S. [...] w likwidacji w B. o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że S. [...] w likwidacji w B. zwrócił się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Z przedstawionych przez skarżącego danych wynikało, że posiada ujemny fundusz zakładowy w wysokości 210.000,00 zł. Wartość środków trwałych strony według bilansu za 2011 r. wyniosła 264.000,00 zł. Rok obrotowy 2011 został zamknięty stratą w wysokości 97.000,00 zł. Stan na rachunku bankowym skarżącego na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy wyniósł 16.404,25 zł. Strona znajduje się od 2010 r. w stanie likwidacji i w ramach tego postępowania sprzedała nieruchomości, prawo wieczystego użytkowania wraz z budynkami oraz ruchomości. Z uzyskanych środków spłaciła zobowiązania wobec byłych pracowników, zobowiązania publicznoprawne oraz częściowo pokryła koszty postępowania likwidacyjnego. W chwili obecnej skarżący nie posiada żadnego majątku i środków przeznaczonych na pokrywanie kosztów tegoż postępowania. Ponadto nie uzyskuje dochodów za wyjątkiem opłat pobieranych za wydawane dokumenty przez składnicę akt niearchiwalną, z czego średni miesięczny dochód wynosi 300 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalając wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych podkreślił, że mimo niewątpliwie trudnej sytuacji finansowej, strona dysponuje środkami zgromadzonymi na rachunku bankowym, pozwalającymi na pokrycie kwoty wpisu sądowego wynoszącego w niniejszej sprawie 1.500 zł. W zażaleniu na powyższe postanowienie S. [...] w likwidacji w B. wniósł o zmianę powyższego orzeczenia przez zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych w całości zarzucając naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej: "p.p.s.a."). Skarżący argumentował, że sam stan konta firmy nie obrazuje w pełni jego realnej sytuacji finansowej, zaś jego stan majątkowy powinien być oceniony kompleksowo. Strona ponownie wskazała na ujemny fundusz zakładowy oraz stratę za 2011 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Podkreślenia wymaga, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Stosownie do art. 243 § 1 i 246 § 2 pkt 2 powołanej ustawy, prawo pomocy w zakresie częściowym może zostać przyznane na wniosek strony, będącej jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, jeżeli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z brzmienia powołanych przepisów jednoznacznie wynika, że ciężar dowodu w zakresie przesłanek warunkujących zwolnienie od kosztów sądowych obciąża stronę, która powinna wykazać i należycie uzasadnić podstawę żądania. Zadaniem podmiotu wnioskującego o prawo pomocy jest zatem przedstawienie w sposób wiarygodny i przekonujący okoliczności usprawiedliwiających odstąpienie od obowiązku pokrycia kosztów postępowania sądowego. Nie jest natomiast rolą Sądu zastępowanie strony w poszukiwaniu racji przemawiających za uwzględnieniem wniosku. Obowiązkiem Sądu jest bowiem dokonanie wnikliwej oceny twierdzeń i dowodów przedłożonych przez stronę zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, a w konsekwencji rozstrzygnięcie, czy sytuacja materialna strony daje podstawy do skorzystania ze zwolnienia przewidzianego w art. 245 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Sąd pierwszej instancji trafnie dostrzegł, że choć analiza stanu majątkowego skarżącego (ujemny fundusz zakładowy, osiągnięcie straty za 2011 r., wyprzedaż majątku oraz fakt uzyskiwania niewielkiego dochodu na poziomie 300 zł miesięcznie) świadczy o trudnej kondycji finansowej podmiotu, to jednak nie sposób pominąć okoliczności dysponowania przez stronę środkami zgromadzonymi na koncie bankowym w kwocie 16.404,25 zł. Zasadnie zwrócono w kwestionowanym orzeczeniu uwagę, że wskazana suma przekracza ponad dziesięciokrotnie wysokość należnego w rozpatrywanej sprawie wpisu od skargi (1.500 zł), zaś skarżący na żadnym etapie postępowania (zarówno w sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego, czy też obecnie rozpoznawanym zażaleniu) nie podał jakichkolwiek przyczyn, dla których nie mógłby przeznaczyć zgromadzonej kwoty na opłacenie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. W świetle powyższego Naczelny Sąd Administracyjny nie dostrzegł podstaw do uchylenia bądź zmiany rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji. Skarżący, wbrew obowiązkom wynikającym z cytowanych na wstępie regulacji Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie wykazał, iż nie jest w stanie uiścić opłaty sądowej. Na uwzględnienie nie zasługiwały przy tym prezentowane w zażaleniu zarzuty wybiórczego zbadania sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w sytuacji, gdy wszelkie okoliczności wskazane przez stronę zostały uwzględnione. Sam zaś fakt, że skarżący nie zaaprobował wyrażonej przez Sąd pierwszej instancji oceny nie uzasadniał twierdzenia o niewyczerpującym zbadaniu wniosku, tym bardziej, że skarżący nie zakwestionował kluczowej dla rozstrzygnięcia okoliczności, tj. możliwości dysponowania kwotą wystarczającą na pokrycie wpisu sądowego. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.